Blog van de Vlaamse Noord-Zuidbeweging

De specerijen-eilanden

2010-12-13T17:53:00.001+01:00

De Molukken waren ooit de start van de lucratieve handel van de Verenigde Oostindische Companie met Indonesië, meer bepaald de handel in nootmuskaat was een voltreffer. Na een nachtvlucht zonder gedoofde lichten en met een maaltijdbediening om 3u in de ochtend landden we om 8u lokale tijd in Ternate. "We" zijn in dit geval: Pius en Kartini van Walhi, mijzelf en Fabby van IESR en we komen hier het mijngebied van PT Weda Bay bezoeken. In februari trokken Walhi en Jatam aan de alarmbel nadat ze een uitnodiging kregen van de Wereldbank voor een dialoog/consultatie in verband met de mogelijke steun van de WB aan een nikkelmijnproject in Halmahera, Noord-Molukken. Beiden gingen toen niet op de uitnodiging in, omwille van het wantrouwen dat deze 'dialoog' zou beschouwd worden als de kers op de taart van het consultatieproces van de bank. Omwille van haar interne procedures moet de civiele maatschappij gehoord worden bij mijnbouwprojecten.

Ondanks het protest van Walhi en Jatam en de bedenkingen van een mijnexpert van BIC kreeg het bedrijf een verzekering tegen politieke risico's van MIGA (onderdeel van de Wereldbank). Daarop raadde BIC de lokale groepen aan om een klacht in te dienen bij de ombudsdienst van MIGA op basis van de onderschatte milieu-impact van de mijnbouw, het selectief consulteren van de lokale gemeenschappen, de rijkdom aan bio-diversiteit die dreigt verloren te gaan en het verlies van inkomen van vissersgemeenschappen door de vervuiling van de rivieren.

Ondertussen heeft de Wereldbank een onderzoeksteam gestuurd, maar ook PT Weda Bay Nickel (met o.a. het Franse Eramet als hoofdaandeelhouder) zit niet stil. Het bedrijf pakt uit met diverse ronkende brochures over het sociale luik van haar project: het betalen van studiebeurzen, een stedenband tussen Weda en Le Havre en een reeks positieve artikels in de Malut Post. Zo verscheen er op 3 december een brief van één lokale groep die de tegenstanders van de mijnbouw opriep om hun verzet te laten varen. Eén dag later was er een artikel van Walhi met alle tegenargumenten op een rijtje, maar sinsdien is elk kritisch artikel geweerd. Vorige week had Walhi een gesprek met de hoofdredacteur van Malut Post en die liet onomwonden verstaan dat er 'voortaan betaald dient te worden om in de pers te komen rond mijnbouw' en liet daarbij een prijs vallen van 7000 dollar. Blijkbaar is dat de prijs die het mijnbedrijf investeerde voor haar 'steun aan de lokale media'. Enkele dagen voor het team van de Wereldbank aankwam kregen diverse mensen en groepen een niet mis te verstane boodschap: "wie zich negatief uitlaat tijdens de consultatie zou hiervan de gevolgen dragen". Dit is een niet mis te verstane inbreuk van het discrete karakter van het onderzoek.

Na de meeting met Walhi trekken we naar Weda, de hoofdplaats van het district Centraal Halmahera. Na de overzet van Ternate naar Halmahera zien we in Sofifi een advertentie voor de unieke vogelsoorten van het eiland, met steun van de Wereldbank nota bene. Het is diezelfde WB die Weda Bay Nickel financiert en dus steunt in haar mijnoperaties in beschermd natuurgebied. We rijden hoofdzakelijk langs de kust, waarlangs de meeste dorpen zich bevinden, we zien dan ook duizenden kokospalmen, bananenbomen en wat koffieplanten, cacao en sagopalm. Hier geen rijst, wat toch wel heel uitzonderlijk is voor Indonesië. Landinwaarts zien we regenwoud, kilometers lang en net voor Weda, een lagune.

Weda werd in 2008 de hoofdplaats van het district en dat is te merken, nieuwe wooncomplexen duiken op, wegen worden aangelegd, de ene winkel na de andere duikt op. Vele hotelletjes zijn volzet wegens een examen voor overheidspersoneel. Industrie is hier zo goed als onbestaand, dus een job bij de overheid is bijzonder gegeerd. De laatste tijd zijn er ook veel landgenoten uit andere eilanden, vooral Sulawesi hier hun geluk komen beproeven. Indonesië heeft al decennialang een zgn. transmigratiebeleid om arme bevolkingsgroepen in eigen land te laten migreren. Dit droeg in 1999 en begin de 21ste eeuw bij tot de religieuze conflicten op de Molukken tussen christenen en moslims. Hiervan zijn de gevolgen nog steeds merkbaar, ngo's moeten hier bijzonder oppassen want niks mag de lokale agenda van vredesopbouw in de weg staan. Mijnbouwactivisten worden al snel als anti-ontwikkeling bestempeld, maar als ik op vrijdagavond het nieuws zag, kreeg ik het ene rampnieuws na het andere voorgeschoteld: in maar liefst 5 provincies waren er enorme overstromingen, tot 2 meter hoog. Als de huidige roadmap voor ontwikkeling meer ecologische rampen betekent, moeten we dan niet het tij keren en eens ernstig nadenken welke soort ontwikkeling we (mens en natuur) aankunnen?

Weda, 10 december, 2010

"Een grote stap voor de mens, maar een kleine stap voor het klimaat"

2010-12-12T00:26:00.005+01:00

Espinzo stelt haar tekst voor om 6 uur. Het zal nog bijna 12 uur
duren voor die officieel aanvaard wordt.

Zo vatte één van de Belgische onderhandelaars de uitkomst van de top samen, nadat voorzitster Patricia Espinoza de klimaattop te Cancùn rond vijf uur 's ochtends plaatselijke tijd op zaterdag 11 december officieel had afgesloten. We gaan naar huis met een compromistekst die de wereld niet in één 'big bang' zal redden van de klimaatchaos maar die het UNFCCC-onderhandelinsproces wel redde van een fatale legitimiteitscrisis door voorzichtige maar concrete vooruitgang te boeken op een aantal sleuteldomeinen in de strijd tegen de klimaatverandering.

De twee uitputtende weken te Cancùn – hoedje af voor de uithouding en toewijding van de Belgische onderhandelaars – leverden onder meer een nieuw Groen Klimaatfonds onder de voogdij van de COP en met een gelijke vertegenwoordiging van ontwikkelingslanden en industrielanden in de beheersraad op. Het akkoord nam ook de gemaakte reductiebeloftes in het Verdrag van Kopenhagen over en erkent dat deze onvoldoende zijn om de 2°C doelstelling te halen en dus opgedreven moeten worden. Ook op vlak van adaptatie, technologieoverdracht en capaciteitsopbouw werd concrete vooruitgang geboekt.

Een kleine herinnering dat de civiele maatschappij een
belangrijke rol te spelen heeft,ook in het dichten van de
kloof tussen absoluut noodzakelijk en politiek haalbaar.

Een belangrijke lacune is dat het akkoord geen duidelijk engagement bevat om tegen de volgende klimaattop te Durban (Zuid-Afrika) werk te maken van innovatieve financieringsbronnen en bindende reductiedoelstellingen in lijn met wat volgens de wetenschappers nodig is. Ook slaagde de Annex 1 landen er (nog) niet in om zich tot een 2e verbintenisperiode voor het Kyotoprotocol te verbinden. Vergeleken met wat als politiek haalbaar werd gezien, lost dit akkoord een groot deel van de verwachtingen in. Vergeleken met wat nodig is om klimaatchaos te voorkomen, is het dik onvoldoende. Frustrerend dat die twee zo ver uit elkaar blijven liggen.

18:00 Staande ovatie voor Espinoza

2010-12-11T02:33:00.001+01:00

Neen, er is nog geen akkoord. Neen, we hebben nog geen tijd gehad om de teksten die nu op tafel liggen grondig te bekijken. En neen, we weten nog altijd niet af deze klimaattop een 'happy end' krijgt of niet. Toch kreeg mevrouw Espinoza daarnet een 3-minuten lange staande ovatie nadat ze de nieuwe tekst aan de plenaire vergadering had voorgelegd. Het was de plenaire vergadering waar we al sinds 8u30 vanochtend op zaten te wachten. En Espinoza kwam in feite alleen aankondigen dat ze deze nog twee uur zou uitstellen om iedereen de tijd te geven de nieuwe tekst te bekijken. Maar het is met dit soort kleine stapjes dat we vannacht misschien tot een eindresultaat kunnen komen. Het applaus was de uitdrukking van de wil om door te zetten. En iedereen kon het opstekertje gebruiken.

Sarah Vaes (VODO)

Het eindspel is begonnen

2010-12-10T18:55:00.002+01:00

Tijdens de algemene vergadering gisterennacht herinnerde Patricia Espinoza, de voorzitster van de klimaattop, de partijen eraan dat de deadline van zes uur vrijdagavond (vrijdagnacht in België) blijft gelden. Dat wil zeggen dat de partijen minder dan acht uur de tijd om verschillende impasses te deblokkeren en tot een akkoord te komen.

Het eindspel is begonnen. Vier grote verhaallijnen – financiering, mitigatie, adaptatie en bosbehoud - moeten nu samenkomen om te komen tot het 'evenwichtig pakket' waar Cancùn zijn zinnen op heeft gezet. Hoewel de onderhandelaars zonder twijfel vooruitgang boekten tijdens de afgelopen twee weken, kan het nog alle kanten uit nu de onderhandelingen zich vooral op het politieke niveau afspelen.

Zal men de juiste beslissingen nemen voor het bestuur, het beheer en de bevoorrading van het Klimaatfonds waar we hopen? Zal men erin slagen de bestaande instrumenten voor het afdwingen van uitstootvermindering door ontwikkelingslanden, zoals het Kyotoprotocol en de gemaakte reductiebeloften in het kader van het Kopenhagenakkoord, te behouden en te versterken? Zal men kunnen verzekeren dat adaptatie aan de klimaatverandering de aandacht en de middelen krijgt die het verdient? En zal men eindelijk, na een jarenlange zoektocht, een mechanisme voor bosbehoud op poten zetten dat ook de biodiversiteit en de rechten van de lokale bevolking beschermt? Als men daarin lukt, kan Cancùn een doorstart zijn in het moeilijke proces om tot een mondiaal klimaatakkoord te komen.

De komende uren zullen doorslaggevend zijn. Zonet werd de plenaire vergadering waar we al sinds 8u30 op zitten te wachten, voor de derde keer uitgesteld. Een teken dat voorzitster Espinoza nog druk bezig is met eensgezindheid te smeden. Een goed teken of een slecht teken? Alleszins een teken dat we de boeken niet om zes uur vanavond zullen kunnen sluiten om met z'n alle op de hagelwitte stranden te gaan zitten. Iedereen zegt dat die er zijn, maar niemand heeft tot dusver de tijd gehad om dat te verifiëren. Espinoza's waarschuwing over een strakke deadline ten spijt, maakt iedereen zich op voor een lange dag en nacht.

Sarah Vaes (VODO)

Partners in Cancùn

2010-12-10T06:36:00.002+01:00

De klimaattop is - naast het ideale moment om de wereld van een klimaatramp te redden - ook een belangrijke ontmoetingsplaats tussen Noord en Zuid. Tussen de onderhandelingen door kruiste mijn pad met dat van verschillende partners van 11.11.11. Dat geeft niet alleen aanleiding tot sappige discussies over de klimaatproblematiek, juiste en valse oplossingen, en het verloop (en het nut) van de onderhandelingen. Het is ook een moment voor uitwisseling van informatie over de onderhandelingsposities van de respectievelijke thuislanden.

Met Eduardo Giesen, die hier de milieuorganisaties OCLA en GAIA vertegenwoordigt, kon ik van gedachten wisselen over de evolutie van de CDM-sector in Latijns-Amerika. Het is duidelijk dat heel wat ondernemers in Latijns-Amerika fan zijn van het Clean Development Mechanisme (CDM). Dit laat hen toe met hun bedrijf of project uitstootreducties te realiseren en deze te verkopen aan industrielanden met bindende reductiedoelstellingen die meer uitstootrechten willen hebben. In de realiteit draagt een groot deel van deze projecten niet bij tot de vermindering van de broeikasgasuitstoot of tot duurzame ontwikkeling. Het is duidelijk dat de civiele maatschappij hier een belangrijk rol als waakhond te vervullen heeft.

Een andere interessante ontmoeting had ik met Alphonse Longbango van de Congolese organisatie Réseau Ressources Naturelles (RRN). Die moest niet onder doen voor mijn 'pink badge', de gegeerde accreditatiekaart die aangeeft dat je opgenomen bent in een officiële delegatie en daardoor veel meer toegang tot de onderhandelingen verschaft. In tegendeel. Sinds dit jaar werd de Congolese delegatie georganiseerd in verschillende thematische werkgroepen, waarin onderhandelaars en vertegenwoordigers van de civiele maatschappij samen de Congolese positie in de onderhandelingen bepalen. Delegaties van ontwikkelingslanden zijn, wegens een tekort aan middelen en capaciteit, vaak onderbemand. De Democratische Republiek Congo heeft van die nood blijkbaar een deugd gemaakt door de delegatie te versterken met vertegenwoordigers van de civiele maatschappij.

Sarah Vaes (VODO)

Strategische spelletjes blokkeren vooruitgang in onderhandelingen

2010-12-09T22:47:00.001+01:00

De positieve en constructieve spirit van de eerste week van de onderhandelingen heeft plaatsgemaakt voor strategische spelletjes nu de onderhandelingen de eindfase naderen. De echte onderhandelingen zijn nu eigenlijk begonnen en de onderhandelaars vergaderden tot diep in de nacht. Er ging vooral veel aandacht naar de strategische opstelling van de spelers, en minder naar het zoeken van echte oplossingen. Zoals verwacht zijn de discussies rond emissiereducties en de toekomst van een tweede verbintenisperiode voor het Kyotoprotocol cruciale knelpunten, die andere dossiers overschaduwen.

Er is nu een voorstel van de facilitators - VK, Brazilië , Indonesië en Nieuw-Zeeland-, die de beloftes uit Kopenhagen opgenomen willen zien in een document waarvan het akkoord dan akte zou nemen. Dat is veel te zwak voor de ontwikkelingslanden en NGO's. Venezuela stelde zelfs dat het een stap terug betekent in vergelijking met Kopenhagen. De beloftes moeten nu nl. in een bindend akkoord vastgelegd worden, er gewoon akte van nemen is echt wel de zwakst mogelijke invulling.

Over een hele reeks andere zaken heeft de VS zijn uiterste best gedaan om elke vooruitgang te blokkeren. Als hun eisen rond monitoring, rapportage en verificatie niet zijn ingelost, laten ze het onderhandelingsproces niet verder gaan. Dat wil zeggen dat er heel wat zaken geblokkeerd zitten: de oprichting van een adaptatiecomité, een akkoord over technologie-transfer, en last but not least de oprichting van een globaal klimaatfonds.

Vorige nacht hebben ontwikkelingslanden erop gehamerd dat ze eerst een akkoord willen over de oprichting van het fonds, voor ze verder discussieerden over de modaliteiten. De VS van haar kant wilde hier niet op toegeven als hun eisen niet ingewilligd werden. Deze blokkeringtactieken zijn zeer zwaar voor de ontwikkelingslanden die meestal met kleinere delegaties aanwezig zijn en daardoor de werkdruk van de nachtelijke vergaderingen niet kunnen spreiden.

Het klimaatfonds blijft essentieel voor een rechtvaardig akkoord. De VS mag de toekomst van kwetsbare bevolking in ontwikkelingslanden niet op het spel zetten.

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Neen aan de privatisering van natuurlijke hulpbronnen!

2010-12-09T16:41:00.003+01:00

Met een grote maïskolf roepen de boeren
'to sow the seed' te Cancùn om te voorkomen
dat klimaatverandering hun broodwinning in
gevaar brengt. 80% van de bevolking in het
Zuiden is afhankelijk van de landbouw.

Met de start van het ministerieel deel van de top, steekt ook de civiele maatschappij een tandje bij. Zowel op de site waar de onderhandelingen plaatsvinden als daarbuiten vinden acties en manifestaties plaats om de onderhandelaars en politici aan te sporen snel met de juiste oplossingen te komen.

Een coalitie van Mexicaanse en buitelandse NGO's
komt op voor klimaatrechtvaardigheid.

De Latijns-Amerikaanse boerenbeweging, verenigd in Via Campesina, heeft het vertrouwen in het onderhandelingsproces verloren. Dat verloopt volgens hen niet democratisch en focust op valse oplossingen. Ze organiseerde dinsdag daarom een wereldactiedag voor klimaatrechtvaardigheid. Ook in Cancùn vond een manifestatie plaats, in protest tegen de vermarkting en privatisering van natuurlijke hulpbronnen als water, land en bos waar verschillende voorstellen binnen de klimaatonderhandelingen op neer komen.

Ondertussen was het in het Moon Palace, waar de onderhandelingen plaats vinden, opvallend rustig. Toch proberen NGO's ook hier de stem van de civiele maatschappij tot bij de onderhandelaars te brengen met acties ter plekke. Zo stond Oxfam vandaag aan de inkom met grote 'message in a bottle'. Honderden mensen staken hun boodschap aan de onderhandelaars in de fles via twitter. De fles met spoelde enkele dagen geleden al aan op het strand van Cancùn. Hopelijk hebben de onderhandelaars de boodschap begrepen.

Boodschappen voor de onderhandelaars

De civiele maatschappij laat van zich horen, maar het valt niet te ontkennen dat de mobilisatie in het niets valt tegen de honderdduizenden die vorig jaar door de straten van Kopenhagen trokken. Zoals de vertegenwoordiger van een coalitie van Bangladese NGO's het stelt, voorlopig is het nog even wachten op wereldwijde mobilisatie. Al heeft hij daar wel zijn hoop op gevestigd.

Sarah Vaes (VODO) & Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Ministerieel deel van de top van start

2010-12-08T06:48:00.004+01:00

Het ministerieel deel van de klimaattop is van start gegaan. Na een eerste week van onderhandelingen, waarin de onderhandelaars zich buigen over het uitwerken en uitklaren van de omvangrijke en technische onderhandelingsteksten, is het nu de beurt aan de ministers. Zij moeten de resterende opties tegenover elkaar afwegen en de politieke knopen doorhakken. Een eerste lading ministers sprak de COP/CMP[1] al toe en legde daarbij meteen een belangrijke breuklijn bloot.

Voor de ontwikkelingslanden is een tweede verbintenisperiode voor het Kyotoprotocol een must. Voor de Annex 1 landen, die dan nieuwe bindende reductieverplichtingen moet aangaan, is dat alleen aanvaardbaar als ook andere grote uitstoters, zoals de VS en China, hun verantwoordelijkheid nemen. Ook Vlaams Minister van Milieu, Joke Schauvliege, bevestigde in haar toespraak dat de EU openstaat voor een tweede verbintenisperiode als dit in het kader is van een mondiaal akkoord waarin alle grote uitstoters betrokken zijn en als de milieu-integriteit van het protocol gegarandeerd kan worden.

Met die tweede voorwaarde verwees de minister naar een aantal 'achterpoortjes' die de impact van een tweede Kyotoprotocol sterk kunnen ondermijnen als ze niet gesloten worden. Zo moet er eerst een oplossing gevonden worden voor de ongebruikte emissierechten - het overschot aan hete lucht - vooral in de Centraal- en Oost-Europese landen en Rusland. Als dit overschot zomaar overgedragen kan worden naar de tweede verbintenisperiode, doet dit sterk af aan de reductiedoelstellingen. Wij zijn natuurlijk heel tevreden dat minister Schauvliege en de EU de milieu-integriteit van een hernieuwd Kyotoprotocol willen garanderen. Maar we begrijpen niet waarom de EU ondertussen in de onderhandelingen over het overschot aan hete lucht geen progressieve rol speelt.

Dat de EU langs de ene kant voorwaarden stelt maar langs de andere kant mogelijkheden om die voorwaarden te vervullen laat liggen, is niet zuiver op de graat. Het leverde de EU dan ook de tweede plaats als "fossil of the day" op. Die prijs reikt het Climate Action Network uit aan landen die het slecht doen in de onderhandelingen. Een zeer twijfelachtige eer.

Sarah Vaes (VODO)

[1] COP = Conferentie van de Partijen aan het VN-Klimaatverdrag
CMP = Conferentie van de Partijen aan het Kyotoprotocol

Actie nu!

2010-12-07T20:51:00.002+01:00

Na de klimaatmanifestatie in Brussel vorige week, waren er dit weekend terug over de ganse wereld klimaatacties, o.a in hier in de Filipijnen. Zo organiseerde LRC samen met haar partners op zondag 4 december een Fly a Kite Against Climate Change (Laat een vlieger op tegen klimaatverandering) in zowel General Santos als Manilla.

In Maasin, nabij General Santos, woon ik eerst de zondagsdienst bij van 8u. Niet dat ik me plotseling bekeerd heb in dit 'meest katholieke land ter wereld', maar uit sympathie voor de lokale priesters die hier het verzet tegen de mijnbouw en de bouw van een steenkoolcentrale stevig ondersteunen. Op het einde van de dienst roept father John op om deel te nemen aan de vliegeractie aan de basisschool.

Het is de zoveelste lokale actie op rij, 2 weken terug meerde de Rainbow Warrior van Greenpeace aan en namen 2000 mensen deel aan de protestactie. Vandaag zijn er honderd mensen komen opdagen, maar het enthousiasme en vastberadenheid is groot. Het is even wachten op wat wind om de vliegers op te laten, maar daarna sieren enkele de hemel met een duidelijke boodschap: No To Coal – No to Deadly Energy – Climate Justice Now. Eén van de aanwezigen is Ellen uit Lake Sebu. Zij was 6 uur onderweg maar legt gedreven uit waarom: "San Miguel Corporation wil onze grond opkopen om er steenkool te delven. Ze bieden 50.000 Pesos (bijna 1000 euro) per hectare, dit lijkt een behoorlijke prijs, maar ik verdien een veelvoud ervan per jaar, ik zou gek moeten zijn mijn stuk grond te verkopen. Temeer, ik er lang heb moeten voor strijden om het via de landhervormingswet te kunnen bekomen."

We krijgen een vervolg van de actie op maandag in Davao. Het pas opgerichtte netwerk "Dabawenyos Ayaw sa Coal" (Davaoans tegen steenkool) organiseert een open forum in het college, en kan op een goede belangstelling rekenen van de studenten. Eén van de sprekers is Jenny Ramos, advocate en vrijwilligster bij LRC. Zij komt uitleggen waarom steenkool als energiebron geen goede optie is. Voor mij is dit geen nieuws, maar de studenten luisteren aandachtig en dat stemt hoopvol.

Vandaag, dinsdag, was er nog meer actie. Ik ben ondertussen terug in Manilla en we vertrekken 's morgens vroeg richting Mexico Plaza. Hier organiseert PMCJ (Philippine Movement for Climate Justice) een korte optocht nabij het historische (Spaanse) stadsgedeelte Intramuros en daarna een 'Fluvial Parade' (Botenparade). PMCJ is bezig aan een ware marathon, 12 dagen naeen wordt er één of ander actie georganiseerd door één of meerdere van de leden. Vandaag zijn de kleine vissers aan de beurt, zij zijn met een 10-tal bootjes naar hier komen varen, en er is ook een grote ferry afgehuurd die ons naar Gualdalope moet brengen. De politie heeft hiervoor haar toestemming gegeven, maar nu blijkt dat de veiligheidsdienst van de president bezwaren maakt. De tocht op de Pasig-rivier zou ons langs het koninklijke paleis brengen, en dat blijkt nu niet meer mogelijk. Na een uur onderhandelen vertrekken we dan toch, maar voor een korte rit, langs Malacanang varen is uitgesloten. Tijdens de tocht zien we o.a. de ruïnes van enkele koloniale gebouwen, containerschepen, schepen die op het water liggen te verroesten, een heuse krottenwijk, waterhyacinth, magazijnen, maar vooral veel ambiance op mijn vissersboot die de parade aanvoert.

Morgen voert FDC actie aan het kantoor van de WB met de boodschap: Wereldbank, laat de klimaatfondsen beheren door de UNFCCC, en bemoei je er niet mee! Ook 11.11.11 onderschrijft deze slogan en verdedigt deze optie mee in Cancun.

Manilla, 7 december 2010

Steenkool of hernieuwbare energie

2010-12-06T13:26:00.003+01:00

Mindanao werd begin 2010 getroffen door de ergste stroomonderbrekingen sedert de jaren ’80. Het eiland is grotendeels afhankelijk van dammen, maar de droogte reduceerde het debiet van de rivieren. Dit was een wake up call voor de energiebedrijven om met nieuwe plannen uit te pakken.

Nabij General Santos zijn grote concessiegebieden voor steenkool in kaart gebracht en is een nieuwe steenkoolcentrale gepland in Maasin. Business as usual, oude en vervuilende remedies voor hedendaagse uitdagingen. Maasin bezoeken we morgen, dus concentreer ik me vandaag op de meeting van SCAN, de Socksargen Climate Action Network. Na een korte inleiding over de impact van steenkool en een verslag van het bezoek van Filipijnse activisten aan de steenkoolputten van Oost-Kalimantan, de zgn Toxic Tour, gaat de actiegroep over tot de orde van de dag: een planningsvergadering voor 2011. Prioriteiten worden geformuleerd, objectieven afgebakend, activiteiten getimed en taken verdeeld. Men wil enerzijds de plannen voor steenkoolwinning en de –centrale dwarsbomen en, als alternatief, voorstellen lanceren voor hernieuwbare energieprojecten zoals mini-dammen en zonneënergie. Bij de voorstellen zitten ideeën voor grotere projecten die door de overheid moeten gerealiseerd worden en kleine projecten die direct inspelen op de noden van de afgelegen dorpen. Men vreest nu dat de centrales vooral de industrie, en in eerste instantie de elektriciteit verslindende steenkoolbedrijven zullen bevoorraden.

Socksargen is een regio bestaande uit 3 provincies, South-Cotabato, waar we ons nu bevinden en de groepen heel actief zijn en Sarangani en Davao Del Sur waar nog versterking nodig is. Vooral die eerste is belangrijk want Maasin ligt net over de grens. Als doelgroepen ziet men lokale besturen, consumentengroepen en alle mogelijke sociale organisaties als potentiele bondgenoten. Naar verluidt heeft zelfs de immens populaire bokser Pacquio zich uitgesproken tegen de centrale. Hij is afkomstig van GenSan en is momenteel parlementair voor Sarangani. Er wordt hier al gedroomd van een poster met Pacquio die een centrale een fatale punch verkoopt.

De bouw van de centrale begint volgend jaar, om dit alsnog af te wenden is er dringend actie nodig. Een rechtszaak aanspannen om een opschorting te bekomen kan, maar is duur. De weerstand tegen deze centrale is nog toegenomen nadat de gloednieuwe zgn. ‘propere’ centrale in Iloilo bij de testfaze giftige stoffen uitstootte. Omwille van heftig protest werd de bouw tot 4 keer uitgesteld. Benieuwd wat het hier wordt.

Kris Vanslambrouck, verantwoordelijke 11.11.11 partnerwerking Azië
General Santos, 4 december 2010

Van Cancun naar Tampakan

2010-12-06T13:21:00.004+01:00

Terwijl in Cancun de officiële klimaatonderhandelingen alles behalve de goede richting uit gaan en mijn collega’s Sarah en Saar, hun uiterste best om dat alsnog bij te sturen, zit ik in Mindanoa, de Filipijnen. Ver weg van het klimaatcircus, maar middenin de realiteit. Ik bracht vandaag een bezoek aan Tampakan, samen met 11.11.11-partner LRC. Het werd een ontmoeting met vele emotionele verhalen, gekruid met vele aspecten van de mijnproblematiek.

Reeds in de jaren ’90 verkreeg Western Mining Company (ondertussen overgenomen door SMI) hier een gigantische concessie voor goud en koper. 15 jaar later zijn ze nog steeds in de verkenningsfaze, de ontginning is gepland vanaf 2016. Maar als het van Rose, Betty, Vero, Rick en Joseph afhangt zal die er nooit komen. Na al die jaren zijn ze het verhaal dat mijnbouw jobs, wegen en kansen, kortweg ‘ontwikkeling’ zal brengen, grondig beu. Eigenlijk zien we alleen maar conflicten en vervuilde rivieren, voelen we de impact van een gewijzigd klimaat met minder regenval op sommige plaatsen en overvloedige neerslag elders. “Bijna iedereen leeft hier van de landbouw, en we stellen vast dat sedert de komst van het mijnbedrijf, onze oogsten, en dus ook onze inkomens dalen. Wetend dat het echte werk nog moet beginnen, zijn we diep ongerust. We vrezen nog meer vervuiling, nog meer toxische stoffen, zoals arseen, nog meer mijnafval, ontbossing, het verdwijnen van de heuvels, landverschuivingen, meer mensen die hun grond en of huis zullen verliezen.”

Rose van LRC voegt eraan toe: “Enerzijds weten we dat deze wereld grondstoffen en ertsen nodig heeft om nieuwe producten te produceren, maar anderzijds weet deze wereld ook dat mijnbouw mede verantwoordelijk is voor de opwarming van de aarde. Wanneer zullen we daar lessen uit trekken? De welvaart in de industrielanden is grotendeels gebaseerd op de ontginning van fosiele brandstoffen, ertsen en mineralen, grotendeels in het Zuiden. Om de globale emissies naar beneden te halen zal men in het Noorden veel meer rekening moeten houden met het concept Climate Justice of klimaatrechtvaardigheid.”
Trouwens, de acties van LRC en hun lokale partners resulteerde in juni 2010 in tot een verbod op open mijnbouw door de provincieraad van South Cotabato. Hiermee is de zaak nog niet gewonnen, want de concessie loopt over nog 3 andere provincies, maar toch wel een klap voor het bedrijf dat nog steeds op zoek is naar mede-investeerders.

Kris Vanslambrouck, verantwoordelijke 11.11.11 partnerwerking Azië
General Santos, 3 december

Oproep voor een rechtvaardig klimaatfonds...in de schaduw van discussies over de juridische vorm van een klimaatakkoord

2010-12-06T08:19:00.002+01:00

215 organisaties ondertekenden vandaag een oproep voor een beslissing in Cancun rond een rechtvaardig klimaatfonds, dat lange termijn financiering moet voorzien voor maatregelen in ontwikkelingslanden. De oproep zal overgemaakt worden aan de ministers die gisteren en vandaag toegekomen zijn voor de onderhandelingen van de laatste week. De organisaties stellen dat het fonds niet mag gebruikt worden als pasmunt in de onderhandelingen.

Ondertussen blijken de onderhandelingen rond de juridische vorm van het globale akkoord alle aandacht te eisen. De onderhandelingen vinden immers plaats in twee sporen: het Kyoto-spoor met een werkgroep rond een tweede verbintenisperiode en het "LCA - Long Term Cooperative Action"- spoor rond lange termijn samenwerking dat alle landen aangaat, ook de ontwikkelingslanden en VS dus. Daarin vinden onderhandelingen plaats rond emissiereductie, adaptatie, financiering en techologietransfer.

De vraag is nu of er twee akkoorden zullen komen rond de afzonderlijke sporen of eerder één akkoord dat beide sporen samenneemt. En zal het akkoord onder LCA de vorm aannemen van een nieuw protocol, of zal het eerder een verzameling worden van een aantal beslissingen rond diverse thema's? Hierover is alvast geen eengezindheid binnen de G77/China. De Kleine Eilandstaten (de AOSIS-onderhandelingsgroep) , de Minst Ontwikkelde Landen en de Afrika- groep vragen een protocol. De BASIC-landen, een onderhandelingsgroep met Brazilië, Zuid-Afrika , India en China vragen eerder de goedkeuring van een set van beslissingen over een aantal thema's.

Belangrijk voor de NGO's is alvast dat in Cancun voor beide onderhandelingssporen de niet bindende engagementen voor emissiereducties van Kopenhagen verankerd worden in een bindend akkoord. Ook moet bekeken worden hoe de ambities kunnen opgetrokken worden rond emissiereducties, want met wat nu op tafel ligt zal niet verhinderd worden dat de gevaarlijke 2°C temperatuurstijging afgeblokt wordt. Tegelijk mogen de discussies rond de juridische vorm van het akkoord en het te volgen proces de onderhandelingen rond financiering, bosbehoud, aanpassing en technologieoverdracht niet in de schaduw zetten. Een hele kluif voor onze ministers!

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Wat zal Cancùn opleveren: een levenslijn of een zombie?

2010-12-06T08:15:00.005+01:00

Zondag is rustdag, behalve in Cancùn. De onderhandelingen staan dan wel op een lager pitje, maar zowel onderhandelingspartijen als civiele maatschappij grijpen de gelegenheid om de stand van zaken te evalueren en te beraadslagen over de komende cruciale week.

Wordt deze COP een levenslijn of een zombie?

De onderhandelingspartijen konden zaterdag en zondag hun oordeel over de huidige stand van zaken kwijt in de plenaire 'inventarisatie'-vergaderingen. Hoewel de meningen over de inhoud van de te nemen beslissingen nog ver uiteen liggen, werd rond diverse thema's wel vooruitgang geboekt bij het uitklaren van de opties op de onderhandelingstafel. Verschillende onderhandelingsgroepen reageerden ook positief op de inspanningen van het Mexicaans voorzitterschap en de voorzitters van de twee onderhandelingsporen om een transparant verloop van de onderhandelingen te garanderen en alle partijen op gelijke voet te betrekken.

Peter Wittoeck, hoofdonderhandelaar
van de Belgische delegatie,
spreekt de COP toe in naam van de EU.

Ook de niet-gouvernementele organisaties maakte de balans op. Tijdens een samenkomst van het Climate Action Network (CAN), een netwerk van 500 niet-gouvernementele organisaties, werd eveneens geconcludeerd dat het onderhandelingsproces zelf relatief open verloopt, in tegenstelling tot de 'achterkameronderhandelingen' van Kopenhagen. Als de zaken nu blokkeren, ligt dat aan de lage ambities van de onderhandelingspartijen. Alle aanwezigen werden ook om hun prognose voor de uitkomst van deze klimaattop gevraagd. Niemand heeft nog de illusie dat hier een bindend, eerlijk en ambitieus klimaatakkoord uit de bus komt. Maar zal de COP16 resulteren in een oprecht engagement van alle partijen om met een duidelijk doel voor ogen - een tweede verbintenisperiode voor het Kyotoprotocol en een mondiaal klimaatakkoord met alle grote uitstoters - de onderhandelingen verder te zetten? Gooit Cancùn een levenslijn uit voor de klimaatonderhandelingen? Of eindigt de top met een beslissing om verder te onderhandelen zonder dat er eensgezindheid is over waar we eigenlijk naartoe willen en verwordt het onderhandelingsproces tot een levenloos proces dat vooral dient om het gezicht te redden?

Het lijkt een dubbeltje op zijn kant. En dus gaat morgen iedereen weer aan de slag, in de hoop dat we tegen het einde van deze week geen groot alarm moeten slaan voor een losgeslagen zombie.

Sarah Vaes (VODO)

"Cambiemos el sistema, no el clima"

2010-12-05T06:27:00.002+01:00

"Laat ons het systeem veranderen, niet het klimaat". "De aarde is niet aan het sterven, ze wordt vermoord". "De aarde en het water zijn geen koopwaar". In vergelijking met de vaak zeer technische onderhandelingstaal op de COP16 hoorden we een heel andere taal tijdens de openingsdag van het forum dat la Via Campesina organiseert in Cancùn. De internationale boerenbeweging brengt op het forum sociale organisaties samen om te mobiliseren voor meer rechtvaardigheid op milieu- en sociaal vlak. Gisteren en vandaag kwamen uit verschillende Latijns-Amerikaanse landen karavanen toe op het forum, tientallen bussen deelnemers per land.

De volgende zes dagen zullen verschillende panels thema's onder de aandacht brengen die volgens de organisaties geen oplossing vinden in het VN-proces: de aantasting van de rechten van de inheemse bevolking, het feit dat er naar "valse" oplossingen, zoals biobrandstoffen, gegrepen wordt, het falen van de marktmechanismen binnen het klimaatbeleid, enz...

Maar de vraag is of de onderhandelaars dit protest zullen horen of ook maar zullen merken dat er een alternatief forum samenkomt. Het forum gaat door op een uur rijden van de plaats waar de officiële onderhandelingen plaatsvinden en van enige dialoog over de voorstellen is alvast niet veel te merken. Het lijken wel twee verschillende werelden.

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Maakt Cancun de financiële beloftes van Kopenhagen concreet?

2010-12-04T06:12:00.001+01:00

Europa heeft hier in Cancùn zoals aangekondigd een rapport gepresenteerd over de invulling van de beloftes gedaan te Kopenhagen rond de financiering van klimaatmaatregelen in ontwikkelingslanden voor de periode 2010-2012, de zogenaamde 'fast start finance'. De rijke landen beloofden in Kopenhagen om in de periode 2010-2012 30 miljard dollar te besteden aan de strijd tegen klimaatverandering in ontwikkelingslanden. Europa beloofde daarvan zo'n 7,2 miljard euro in te brengen, gespreid over drie jaar.

Uit het rapport dat in Cancùn voorgesteld werd, blijkt dat er voor 2010 nog 200 miljoen euro van de beloofde jaarlijkse 2,4 miljard euro ontbreekt. Bovendien gaat slechts een derde van de middelen naar aanpassingsmaatregelen in ontwikkelingslanden en wordt een groot deel van de middelen ingevuld via leningen, die dus terugbetaald moeten worden door de ontwikkelingslanden.

Afrika dringt er in de onderhandelingen op aan om een evenwichtige verdeling van de besteding van de middelen te maken tussen emissiereductie en aanpassingsmaatregelen. Ook wil Afrika dat in de besteding van de middelen de meest kwestbare landen prioriteit krijgen: de minst ontwikkelde landen, Afrika en de kleine eilandstaten. Verder is er ook nood aan gedetailleerde informatie over hoe die landen toegang tot de middelen zullen krijgen. Tenslotte pleiten de ontwikkelingslanden ervoor dat het om nieuwe en bijkomende middelen zou gaan.

Dat die eisen gerechtvaardigd zijn blijkt uit een ophefmakend rapport dat gisteren voorgesteld werd door DARA, een humanitaire onderzoeksinstelling, rond de kwetsbaarheid van landen voor klimaatverandering. Dat rapport stelt dat de klimaatverandering nu reeds verantwoordelijk is voor 350.000 dodelijke slachtoffers per jaar. Dat aantal kan verdubbelen tegen 2020 als er geen maatregelen getroffen worden.

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Welcome to Cancùn

2010-12-04T06:08:00.001+01:00

De top is intussen al vijf dagen aan de gang en bij aankomst is het dan ook even bijbenen: Waar is wat te doen? En wat is er al gebeurd?

Het antwoord op de eerste vraag zet meteen de toon. De civiele maatschappij is verspreid over drie verschillende locaties: De alternatieve klimaatconferentie 'Klimaforum10' werd verbannen naar een locatie ruim een uur buiten de stad, midden in de natuur maar een logistieke uitdaging om er te geraken. Twee andere parallelle samenkomsten georganiseerd door de civiele maatschappij - Via Campesina en Dialogo Climatico - gaan door in de stad zelf. Het officiële civiele luik van de VN-top gaat door in de 'Cancunmesse', net buiten de stad. En dit alles staat los van het 'Moon Palace', waar de officiële onderhandelingen plaatsvinden. Het Mexicaanse voorzitterschap heeft duidelijk gekozen voor een 'verdeel en heers' strategie in de hoop de veiligheid en een 'goed verloop' van de top te garanderen (lees meer hierover in het artikel van Véronique Rigot, CNCD/11.11.11). Maar door de beperkte mogelijkheden tot uitwisseling tussen delegaties en de civiele maatschappij krijgt deze COP meteen ook een steriel trekje. Dat het Moon Palace, net zoals de hotels waar de meeste delegaties verblijven, gebouwd is ten koste van waardevolle mangroves doet ook even slikken.

In vergelijking met de klimaattop in Kopenhagen is de sfeer in Cancùn rustig en zakelijk. Of dit een beter onderhandelingsklimaat is, moet nog blijken. Voorlopig werden nog geen bergen verzet, al hadden onze jongerenambassadeurs wel goed nieuws. Zij volgen de onderhandelingen over artikel 6 van het VN klimaatverdrag op. Dit artikel regelt de sensibilisatie en participatie van de civiele maatschappij in het mondiale klimaatbeleid. Over een verbeterde implementatie van dit artikel, inclusief meer mogelijkheden voor participatie en bijkomende fondsen voor sensibilisatie en capaciteitsopbouw zou een akkoord bereikt zijn, zij het in 'draft'. Het is nu afwachten op het eind van de COP om te weten of dit 'klad-akkoord' ook door alle partijen van de UNFCCC onderschreven wordt.
Hopelijk houdt dit lichtpuntje stand...

Japan geeft slechte aftrap op opening van klimaattop

2010-11-30T14:55:00.002+01:00

Terwijl Tuvalu eerder een oproep deed om het Kyoto protocol nieuw leven in te blazen , "Give life to Kyoto Protocol or take lives of people in vulnerable island countries", ging Japan volledig de andere richting uit op de eerste dag van de klimaatconferentie. Japan stelde tijdens de openingsplenaire van de Ad Hoc Working Group bij het Kyoto Protocol ronduit dat het zich onder geen enkele voorwaarde zal verbinden tot nieuwe doelstellingen voor emissiereducties onder een tweede verbintenisperiode van het Kyoto protocol. De eerste verbintenisperiode loopt af in 2012.

"Japan will not inscribe its target under the Kyoto protocol on any conditions or under any circumstances. The Kyoto protocol will not deliver a truly global outcome. Only the LCA can do this", zo luidde het. De LCA is het parallelle onderhandelingsspoor. Een reeks industrielanden heeft voorbehoud tegen een Kyoto 2 (bijvoorbeeld Canada, Australië en Nieuw-Zeeland), maar Japan is de eerste die categoriek weigert om een tweede verbintenisperiode te ratificeren. Dat is een opdoffer voor de ontwikkelingslanden, die een Kyoto protocol 2 als een prioriteit zien in de onderhandelingen. Het is immers het enige bestaande internationale kader met wettelijk bindende reductiedoelstellingen voor de industrielanden.

Deze mededeling van Japan op de eerste dag van de onderhandelingen kan het vertrouwen tussen de ontwikkelde en ontwikkelingslanden een stevige knauw geven, nu men juist tot een "gebalanceerd" pakket van beslissingen tracht te komen in Cancun. In plaats van verder te bouwen op het bestaande bindende kader van het Kyoto Protocol voor emissiereductie van industrielanden, zet Japan een radicale stap terug.

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

Op straat voor het klimaat

2010-11-30T11:29:00.010+01:00

Gisteren werd de aftrap voor de VN-klimaattop te Cancùn (Mexico) gegeven. Tijdens deze top - in het jargon de 'zestiende Conferentie van de Partijen aan het VN-klimaatverdrag' of kortweg de 'COP16' - moeten de landen bewijzen dat ze hun nationale belangen kunnen en willen overstijgen om te komen tot een adequaat, eerlijk en bindend klimaatakkoord. De ondermaatse resultaten van de vorige top te Kopenhagen deden het tegendeel vermoeden en leidde tot een kater van jewelste bij klimaatactivisten, onderhandelaars en de publieke opinie. Te Cancùn staat er dan ook veel op het spel: het vertrouwen in het onderhandelingsproces en tussen de partijen moet hersteld worden en dat kan alleen door concrete vooruitgang te boeken in de onderhandelingen.

De onderhandelingen kabbelen voort terwijl voor
veel mensen in het Zuiden het water hen bijna letterlijk
aan de lippen staat (Foto: Sarah Vaes)

Maar niemand durft nog te hopen op een 'all-in' globaal klimaatakkoord te Cancùn. Het fiasco in Kopenhagen, de moeizame vooruitgang tijdens de tussentijdse onderhandelingsessies en de nieuwe politieke machtsverhoudingen in de Verenigde Staten na de recente verkiezingen hebben de verwachtingen laag gehouden. Dit gebrek aan ambitie is moeilijk te verkroppen wanneer men weet hoe beperkt de tijd voor actie is en hoeveel mensen in het Zuiden de gevolgen van klimaatverandering nu al aan den lijve ondervinden.

De actie 'zing voor het klimaat' op
28 november te Brussel (Foto: Oxfam)

Met een gezonde dosis verontwaardiging trokken zondagmiddag vertegenwoordigers van 80 verschillende organisaties uit de milieubeweging, de vredesbeweging, de Noord-Zuidbeweging en de vakbeweging door Brussel (n.a.v. de actie 'Zing voor het Klimaat'). Een duidelijk teken dat er een ruim maatschappelijk draagvlak is voor klimaatactie. Maar een kleine opkomst vergeleken met de duizenden die vorig jaar naar aanleiding van de top in Kopenhagen door de straten trokken. Een ander duidelijk teken, dat het geloof in de daadkracht van onze beleidsmakers taant. Het is nu aan onze ministers Paul Magnette en Joke Schauvliege, die de Belgische en Europese delegatie te Cancùn leiden, om ook de duizenden mensen die dit jaar niet kwamen betogen te tonen dat onze politici wel degelijk in staat zijn tot samenwerking voor een hoger doel. Te Cancùn willen wij namelijk een ambitieuze Belgische EU-voorzitter zien, die de Europese krachten bundelt en met overtuiging aan de klimaatkar trekt. Vanaf overmorgen zijn we ter plekke om aan te moedigen, om aan te porren en om de alarmbel te luiden als er kansen blijven liggen.
Wat moet Cancùn uit de brand slepen?

De belofte dat de "fast start" klimaatfinanciering voor de jaren 2011 en 2012 additioneel zal zijn (dus bovenop de 0,7% ontwikkelingshulp).
Een mondiaal klimaatfonds onder voogdij van de VN, dat de lange termijn klimaatsteun centraliseert en op een democratische manier (met volwaardige vertegenwoordiging en inspraak van de ontwikkelingslanden) beheert.
Garanties voor een transparante rapportering over de klimaatsteun, zowel op korte als op lange termijn, van industrielanden aan ontwikkelingslanden.
Een duidelijk engagement dat de klimaatfinanciering aanpassingsmaatregelen in gelijke mate moet ondersteunen als mitigatiemaatregelen.
Een duidelijk plan voor het aanboren van nieuwe, betrouwbare financieringsbronnen voor de lange termijn klimaatsteun.
Een akkoord voor bosbehoud dat ook de strijd tegen armoede en de rechten van de lokale bevolking ondersteunt, met strenge sociale en ecologische voorwaarden en met de nodige aandacht voor een gefaseerde uitbouw en capaciteitsopbouw in ontwikkelingslanden.

Sarah Vaes & Saar Van Hauwermeiren

Herexamen Klimaat te Cancùn

2010-11-30T11:26:00.005+01:00

Sarah Vaes (VODO)

Saar Van Hauwermeiren (Oxfam)

De Verenigde Naties blaast opnieuw verzamelen voor het klimaat, ditmaal in de Mexicaanse badplaats Cancùn. Van 29 november tot 10 december scharen meer dan 190 landen zich aan de onderhandelingstafel om verder te puzzelen aan een internationaal klimaatakkoord. De top heeft veel weg van een herexamen nadat de mislukking te Kopenhagen (2009) het onderhandelingsproces op haar grondvesten deed daveren.

VODO, 11.11.11. en Oxfam Wereldwinkels stuurden Sarah Vaes (VODO) en Saar Van Hauwermeiren (Oxfam) naar Cancùn om de onderhandelingen van dichtbij op te volgen. Kan COP16 de klimaatonderhandelingen nieuw leven in blazen? Neemt de EU, ditmaal met België als kapitein, haar verantwoordelijkheid? Volg het hier!

Saar Van Hauwermeiren & Sarah Vaes

RD Congo- VRT en Metro op de marché de la liberté

2010-11-08T13:28:00.003+01:00

Robert Mabala leidt journalisten rond op de "markt van de vrijheid", één van de grootste markten van Kinshasa.
Alle goederen uit het binnenland, hoofdzakelijk uit de provincie Bandundu, komen hier toe. Ze liggen zij aan zij met allerlei importproducten. Ook diepgevroren kip en vis uit het buitenland worden hier verkocht.

RD Congo -Ontmoeting met de CARG

2010-11-08T12:28:00.005+01:00

Robert Mabala, sec.gen. van de CNONGD, ontmoet de CARG van Kenge. Kenge ligt 275km oostwaarts van Kinshasa in de provincie Bandundu. Mabala brengt er verslag uit over de campagne: de eisen, de ontmoeting met de nationale minister van landbouw en hoe de basis kan opkomen voor haar rechten... Bandundu heeft troeven op landbouwgebied, met uitgestrekte gronden en haar ligging tussen Kinshasa, met 9 miljoen inwoners en de Kassai provincies, met snel groeiende steden zoals Mbuji Mayi.
De CARGs zijn landbouwraden die bestaan uit 2/3 civiele maatschappij - landbouwers, basisorganisaties, landbouwingenieurs, vrouwenorganisaties - en 1/3 publieke sector (lokale autoriteiten, landbouwscholen,...).
Benoît Van Maele, 11.11.11

Rwanda. Lancement de la campagne de plaidoyer sur l’agriculture

2010-11-03T09:41:00.003+01:00

Après une activité de recherche sur les investissements agricoles faits par le Gouvernement rwandais en milieu rural vis-à-vis de l’OMD1, les organisations de la société civile rwandaises CCOAIB, PROFEMMES/ TWESE HAMWE et AJPRODHO rentrent, depuis le 15 octobre 2010 dans une phase de campagne de plaidoyer sur l’agriculture au Rwanda.

Eliminer l’extrême pauvreté et la faim, tel est le premier objectif du Millénaire pour le Développement qui a retenu l’attention de ces organisations pour voir dans quelle mesure le Rwanda s’attèle à combattre ce fléau qui menace un bon nombre de familles un peu partout dans le pays.
Plus de 115 organisations membres du CCOAIB, PROFEMMES/TH et AJPRODHO, les organisations locales et internationales œuvrant au Rwanda ainsi que des médias viennent d’être mobilisés pour sensibiliser la population et les autorités à chercher des solutions pratiques au problème d’insécurité alimentaire et de pouvoir d’achat faible. Des visites sont prévues pour rencontrer des autorités du pays et des partenaires au développement à savoir les ministres au Ministère de l’Agriculture et des ressources animales, au Ministère des Finances et de la planification économique, au Ministère du Commerce, les parlementaires (Chambre des Députés et Sénat), la Fédération du secteur privé et les partenaires au développement investis dans le secteur agricole (Ambassades, Coopération et Agences onusiennes).

La campagne est déjà médiatisée et des agriculteurs commencent s’en approprier, tel est le cas des hommes et des femmes de l’umudugudu de Rusororo du secteur Gatenga, district de Kicukiro (Ville de Kigali) qui manifestent leur soutien aux paysans agriculteurs qui mènent le combat contre la faim et la pauvreté au pays des milles collines.

Jean Bosco Senyabatera

RDC- ontvangst bij de minister van landbouw

2010-11-01T13:02:00.004+01:00

Het comité de pilotage werd op zaterdag 30 oktober ontvangen bij de minister.
Robert Mabala, Rigo Gene en Jean Marie Ngaleko (CDI Bwamanda) lichtten de campagne toe en overhandigden het rapport en campagnemateriaal- in aanwezigheid van Peter Verlinden van de VRT en een journalist van Metro.

Rwanda: De vrouw staat centraal

2010-10-30T19:00:00.000+02:00

Op de persconferentie getuigt een vrouw over het parcours dat ze aflegde van bedelares tot zelfstandige landbouwster.

Rwanda -Persconferentie

2010-10-30T18:57:00.002+02:00

-

Met een persconferentie lanceren CCOAIB, Pro-Femmes en AJPRODO de campagne.
Jean Bosco van CCOAIB heeft het in zijn presentatie over de problemen en de aanbevelingen voor het landbouwbeleid.

Rwanda: campagne van start

2010-10-29T09:45:00.001+02:00

Het waren me de twee weken wel! Vorige week hebben we intensief de campagne in Burundi gevolgd, met de succesvolle actie en tentoonstelling in het Parlement, de landbouwbeurs en het afsluitend debat met de parlementairen en het ministerie. Ondertussen zijn we in Kigali, waar vandaag de Rwandese campagne van start ging met een persconferentie en een debat. Onze partnerorganisatie CCOAIB gaf een duidelijke presentatie van de problemen en aanbevelingen voor de landbouwsector, met als centrale eis een verhoging van het budget. Maar ook het tekort aan grond en het moeilijke overleven van de kleine boeren kwam uitgebreid ter sprake. Onze partner Pro Femmes drukte haar stempel duidelijk op de campagne door de aandacht te vestigen op de rol van de vrouw in de landbouwsector. Immers, 90% van de bevolking leeft van de landbouw, maar het werk op het land wordt meestal door de vrouwen gedaan! Een geslaagde start van de campagne!

Serge Beel, Griet Seurs
28 oktober

RD Congo- Persbericht AFP

2010-10-26T16:58:00.001+02:00

RDCongo-agriculture-alimentation-ONG
RDC: un financement "efficace" de l'agriculture peut combattre la faim (ONG)
KINSHASA (RDCongo), 16 oct 2010 (AFP) - Un collectif d'ONG congolaises et belge a appelé samedi le gouvernement de la RD Congo à financer de manière "efficace et massive" le secteur agricole, très peu développé dans ce pays, afin de combattre la faim, à l'occasion de la Journée mondiale de l'alimentation.
"Nous faisons l'obligation au pays et au gouvernement de financer le secteur agricole et rural de façon massive et efficace", a déclaré Rigo Gene, porte-parole de ce collectif, dont fait partie l'ONG belge 11.11.11, lors d'une conférence de presse à Kinshasa.
"Le gouvernement de la RDC n'a jamais atteint ni dépassé 3% au budget alloué au secteur agricole et celui de l'année qui court n'a attribué que 0,69%", a-t-il regretté, rappelant que ce pays a souscrit à l'engagement de Maputo qui oblige les Etats à affecter au moins 10% de leur budget à l'agriculture et au développement rural.
Selon ce collectif, 71% des 60 millions d'habitants en RDC vivent en dessous du seuil de la pauvreté. L'incidence de la pauvreté est la plus élevée en milieu rural avec 75,7% contre 61,5% en milieu urbain.
"La faim atteint un niveau alarmant à partir d'un score de 20 et extrêmement préoccupant à partir de 30. La RDC se situe au-dessus de 40 sur cette échelle", a commenté M. Gene, citant l'indice de la faim dans le monde en 2010 réalisé par l'Institut international de recherche sur les politiques alimentaires.
Vaste pays d'Afrique centrale (cinq fois grand comme la France) très riche en ressources naturelles, "la RDC dispose de tous les atouts pour réaliser la pleine croissance de son secteur agricole", a-t-il estimé.
edm/dy/sba

2010-10-25T13:24:00.003+02:00

Professor Mangala interpelleert parlementairen met campagnemateriaal in de hand.
Soms leidt dit tot discussies, andere parlementsleden zijn geinteresseerd en leggen contact met de basis. Benoît Van Maele, 11.11.11

RDCongo- Action du CNONGD au Palais du Peuple le jour de vote du budget 2011

2010-10-25T12:31:00.004+02:00

Ce vendredi était un jour marqué d’une pierre blanche, tout les élus du peuple étaient présent pour voter le budget de l’année 2011. Il y avait une tension palpable mais pour nous qui estimons que c’est un scandal que le budget n’alloue que 1% à l’agriculture, il fallait qu’on soit là pour interpeller directement les parlementaires.

Dès 11h on est allé débusquer les parlementaires dans les divers salles, dans la cantine du Palais du Peuple… On était à cinq ce qui nous permettais de prendre poste aussi aux divers entrées du bâtiment gigantesque.

Armé d’une banderole, de nos affiches et autocollants nous interpellions ces élus souvent pressé mais pas inattentifs. On leur soulignait leur devoir d’œuvrer pour la majorité des 70% de congolais qui dépendent directement de l’agriculture pour leur revenu et des 75 à 80% de congolais qui sont mal nourri, un record mondial.

Nous n’avons pas ciblé les élus à l’aveuglette, nous avons ainsi eu un entretien avec le président de la commission ECO-FIN, qui va émettre un avis sur le budget.

On a aussi essayé de déposer les affiches dans la grande salle, banc par banc, mais nous fumes vites arrêtés. On nous a dit qu’il fallait passer par un service spécial et qu’en leur payant (« en leur donnant quelque chose ») on pourrait le faire…

On est resté jusque tard le soir (20h) au palais du peuple pour suivre le débat et interpeller les élus. Premier ministre Muzito a remporté son vote, il détient de toute façon la majorité loyale (AMP), mais notre action a eu un sens, des élus vont continuer le dialogue et sont conscient que l’agriculture et les agriculteurs ne sont plus une masse silencieuse qui subit et est exploitée.

Professeur Mangala

RDCongo- Actie in het parlement

2010-10-25T12:23:00.004+02:00

Gewapend met affiches en stickers interpelleren leden van de CNONGD parlementairen in de gangen van het majestueuze palais du peuple. Ze dragen de campagne t-shirts,maar in het volkshuis heerst een duidelijke etikette : on ne rentre pas sans "veste". Benoît Van Maele 11.11.11

Persoverzicht RDCongo -week van 18 oktober

2010-10-25T12:14:00.006+02:00

Etat d’avancement de la couverture des activités de la campagne OMD par la presse locale RD Congolaise

1.Le Potentiel
Développement de l’agriculture : la Société civile en campagne de sensibilisationN°5055, du Lundi 18 octobre 2010, à la page 7
2.La Référence Plus
Journée mondiale de l’alimentation
ONGs et partenaires en campagne de sensibilisation pour la promotion des OMD en RDC
N°4961, du Lundi 18 octobre 2010, à la page 6
3.Le Phare
Relance du secteur agricole
La Société Civile interpelle le Gouvernement N°3936, du Lundi 18 octobre 2010, à la page 12
4.Africa News
Journée Mondiale de l’alimentation
Le Comité national de pilotage des OMD dresse un bilan négatif sur le secteur en RD-Congo Série II, N°514, du Lundi 18 au Mardi 19 octobre 2010, à la page 6
5.L’Observateur
Lutte contre la pauvreté et la faim en RDC
Le Comité de pilotage OMD pour la consolidation de l’agriculture N°3480, du Mardi 19 octobre 2010, à la page 8
6.FORUM DES AS
Les organisations de la Société Civile hausse le ton
Le Gouvernement invité à financer l’agriculture pour lutter contre la pauvreté et la faim N°3718, du Mardi 19 octobre 2010, à la page 11
7.L’Avenir
Lutte contre la faim et la pauvreté
L’OMD/RDC fait le lobbying en faveur du secteur agricole N°3992, du Mardi 19 octobre 2010, à la page 8
8.LA TEMPETE DES TROPIQUES
A travers un plaidoyer commencé le 16 octobre
Budget 2011 : le Cnongd réclame 10% pour le secteur agricole
M. Rigo Gene, Président du comité de pilotage des Omd, a rappelé aux dirigeants l’obligation de respecter les accords relatifs à la lutte contre la pauvreté N°4013, Mercredi 20 octobre 2010, à la page 11

Toutes les grandes chaines de télévision et les radios de Kinshasa ont largement parlées de la campagne. Un documentaire a été produit.

Burundi- Enkele foto's van de landbouwbeurs

2010-10-22T10:17:00.003+02:00

BURUNDI - La foire des producteurs agricoles du 19 au 20 Octobre 2010

2010-10-20T19:30:00.006+02:00

Dans le cadre du Projet Intégré Commun PIC initié par les Organisations de la Société Civile en partenariat avec la Coalition 11.11.11, une campagne de plaidoyer pour le financement de l’agriculture est organisée à Bujumbura du 18 au 23 0ctobre 2010.

Dans ce cadre, après une rencontre avec le Parlement du Burundi au Palais des Congrès de Kigobe suivie d’une exposition photos au siège Parlement du Burundi ,une foire des producteurs agricoles partie prenantes dans la Campagne est organisée à Bujumbura au Jardin Public sis Rohero I .Elle a été ouverte le 19 /10/2010 à15H par le Représentant des producteurs en présence des Organisations d’appui aux organisations organisatrices de la campagne. Les cérémonies ont été rehaussées par la présence de l’Ambassadeur du Royaume de Belgique au Burundi et une délégation de la Coalition 11.11.11.venue de la Belgique pour cette circonstance. L ‘ambassadeur du Royaume de Belgique au Burundi qui a manifesté un grand soutien à l’événement pour l’intérêt du secteur agricole a remercié les producteurs et les organisateurs de la Campagne. Il a rappelé que, pour l’intérêt que porte son pays au secteur agricole,les Appuis qui sont réservés au secteur agricole du Burundi.

Des produits venus de toutes les régions naturelles du pays étaient au rendez vous. Et c’était l’occasion pour les producteurs de faire connaître les délicieux produits agricoles ou de fabrication agricole du Burundi :légumes et fruits divers ,haricot, banane, pomme de terre, manioc, aubergines ,café ,miel, huile de palme ,huile de tournesol ,du vin d’ananas, etc produits et /ou fabriqués par les petites entreprises artisanales et par la main d’œuvre de nos agriculteurs. C’était également l’opportunité pour le public d’acheter et de déguster les produits des régions naturelles du Burundi

Il y a espoir que cette action, en complément à la rencontre avec le Parlement va renforcer la sensibilité observée chez cette Haute Institution à cette occasion et contribuer à rappeler l’engagement pris ce matin pour augmenter le financement de ce secteur , au vue de la réalité sur terrain au sujet de l’importance de ce secteur pour l’économie burundaise et pour la survie des producteurs.

Solange HABONIMANA
Membre CDP PIC Burundi

RDC-Message à travers chants et danses pour la promotion de l’OMD1

2010-10-20T14:26:00.004+02:00

RDC:Les maraîchers sont contents du message adressé à l’autorité

2010-10-20T14:19:00.003+02:00

RDC- Les membres de la Société Civile signent la pétition

2010-10-20T14:08:00.003+02:00

Burundi - Boeren tot in het parlement (2)

2010-10-20T13:57:00.011+02:00

Voor de opening van de tentoonstelling konden de boeren zelf aan de parlementairen uitleggen wat hun bekommernissen waren. Een speciaal moment, vooral als je hoort dat er nog nooit een dergelijke actie is geweest in het parlement en dat noch de landbouwers noch de organisaties het voordien mogelijk achtten om in het parlement zelf een actie te doen.
Griet Seurs, 11.11.11 Burundi

Burundi: Boeren tot in het parlement!

2010-10-20T13:45:00.007+02:00

De campagne in Burundi opende met een fototentoonstelling/ manifestatie in het parlement, in aanwezigheid van de boerenbeweging. Hier poseert een van de boerinnen trots voor de affiche met een foto van Dieter Telemans van haarzelf.

Dat de société civile zo rechtstreeks toegang heeft tot het parlement is een primeur in de geschiedenis van het land! Ook de vice-voorzitter van het parlement was aanwezig.

Burundi- Toespraak van de Belgische Ambassadeur

2010-10-20T13:42:00.006+02:00

Naar aanleiding van de openingsactiviteit van de campagne in Burundi hield de ambassadeur van België, Dhr Jozef Smets, een toespraak waarin hij het belang van de campagne onderstreepte.

Une victoire des agriculteurs avant la fin de la campagne!

2010-10-20T12:51:00.006+02:00

Depuis 2008, douze organisations de la société civile burundaise qui encadrent un millier d’associations et groupements agricoles mènent un plaidoyer dont la première phase va se clôturer par la campagne en cours du 18 au 23 octobre au Burundi. Ce plaidoyer s’est axé sur 7 recommandations adressées au gouvernement burundais et se résumant dans l’augmentation du budget alloué à l’agriculture à au moins 10% et la promotion de la sécurité alimentaire, d’une agriculture familiale et de la souveraineté alimentaire.

Ce matin, les agriculteurs burundais ont organisé une exposition photo au Parlement durant laquelle ils ont exprimé ces recommandations. Il faut déjà voir dans cette action la détermination de ces organisations car c’est la première fois que la société civile prend l’initiative de rencontrer les députés au Parlement pour leur signifier leurs préoccupations. En plus, les parlementaires ont pris en compte les préoccupations des agriculteurs, ils ont promis de faire en sorte que le budget actuel d’environ 4% soit doublé ou triplé et ont enfin promis de soutenir ce combat des agriculteurs.

Il convient de rappeler que cette sensibilité si positive et quasi instantanée des parlementaires à la problématique de l’agriculteur burundais est un aboutissement qui résulte d’un long processus déclenché au début de ce plaidoyer commun en 2008, accru pendant la période pré-électorale et électorale et réaffirmé après les élections, grâce notamment au plaidoyer de ces organisations d’agriculteurs.

Ces engagements des parlementaires viennent au bon moment car le budget de l’année 2010 va être voté au cours du moins de novembre et là on saura réellement si les promesses des gouvernants burundais se seront traduites en actes.
Aymar Nyenyezi B.
le 19 octobre

Lancement de la Campagne OMD1 en RDC (16/10/10)

2010-10-19T12:19:00.008+02:00

Comme vous le voyez sur cette Photo, lors de la conférence de presse sur le lancement de la Campagne OM1 susdite au centre LILOBA de Kinshasa , la cérémonie a commencé par la présentation d’une saynète du groupe des « Intrigants » avec comme thème « Pourquoi tant des morts au village ».

Au demeurant, le groupe démontre comment il y a une grande mortalité infantile et des vielles personnes. Au début les villageois attribuaient cette mort à la sorcellerie mais plus tard, ils se sont rendus compte que ces personnes vulnérables (enfants et vieillards) ne mangeaient plus assez depuis que leurs terres sont abandonnées. L’Etat ne faisant rien pour la promotion de l’agriculture, la famine gagne le terrain et agace la population entière.

Les centres de recherche qui travaillent pour les semences améliorées sont abandonnés à leur triste sort sans aucune subvention de l’Etat pour leur fonctionnement, les bailleurs de fonds qui encouragent les agriculteurs n’octroient plus de crédits. Il est grand temps de pousser l’autorité dans notre pays pour réserver une part importante à l’agriculture dans le budget aux niveaux provincial et national car si ceci est fait, alors tout le monde, Hommes, Femmes et enfants, jeunes et vieux trouveront à manger.

Tout le monde en RDC est convaincu comme on peut le lire sur le calicot, que l’agriculture peut faire le bonheur de toute la population, riches et pauvres en dehors de l’exploitation des forêts et des mines. SI l’agriculture valorisée, chacun à son niveau y trouvera son compte et dans le cas contraire, il n’y aura jamais réduction de la pauvreté ni une lute effective contre la Faim.

Aleki, BC
Coordinateur Adjoint 11.11.11/RDC et membre du CdP

Burundi: spots op televisie

2010-10-19T11:56:00.004+02:00

Télévision Renaissance maakte voor Burundi twee korte filmpjes die op televisie werden uitgezonden.
Bekijk ze hier.

Gezamenlijke affiches

2010-10-19T11:16:00.009+02:00

We maakten samen affiches die in RDCongo,Rwanda en Burundi ook in een aantal nationale talen worden gedrukt en verpreid. Enkele voorbeelden.

Enkele beelden van de persconferentie in Kinshasa

2010-10-19T10:51:00.008+02:00

Campagnes van start

2010-10-19T09:47:00.005+02:00

Dat we campagne zouden voeren over de MDG’s in 2010 in de Centraal Afrikaanse landen, dat hadden we al afgesproken met de partners in 2007. Maar eerst moest het gemeenschappelijke MDG-rapport, het lobbydocument, af. Inhoud; vorm en stijl moesten in de 4 landen – Burundi, DRCongo, Rwanda en België - op elkaar afgestemd worden. Het was een oefening in intercultureel management. Gelukkig is de eindredacteur een geduldige diplomaat. Het rapport bevat in alle bijdragen een zeer duidelijk rode draad; als je de armoede wil bestrijden in Centraal Afrika, dan moet je meer investeren in de sector waarin de meerderheid van de bevolking tewerkgesteld is, de landbouw.

“Campagnevoeren” is in Centraal Afrika geen traditie. Lobby-en persacties zijn er vaak gebruikte actievormen om het beleid te beïnvloeden, maar tot nu toe waren sensibiliseringsacties om de publieke opinie te beïnvloeden, er zelden gezien. De communicatiemogelijkheden zijn er beperkt en helaas ook vaak de vrije meningsuiting. Toch is de belangstelling van de partners groot om campagne te voeren. Tijdens de laatste regionale bijeenkomst in Goma kregen ze een korte opleiding “campagnevoeren”. De belangstelling was gewekt. Zo kon 11.11.11 de partners warm maken om het eens te proberen. Het beleid beïnvloeden, daarvoor moet je met velen zijn. De macht van het getal is belangrijk voor politici .

De internationale dagen “Werelddag van de extreme armoede” en “De Wereldvoedseldag” halfweg oktober vormen voor hen een goede aanleiding om hun campagne te lanceren.

De volgende dagen zullen partners uit Burundi, Congo en Rwanda in deze rubriek hun verhaal doen over hoe zij campagnevoeren en over hun eerste ervaringen en indrukken..

Marleen Vos

affiches

2010-10-12T15:50:00.008+02:00

D-day: de conclusies

2010-09-30T16:12:00.002+02:00

Dag drie van de conferentie – D-day, want op de laatste dag is het altijd uitkijken naar de conclusies en aanbevelingen die de afgelopen dagen geformuleerd werden.

Aanbevelingen

Er kwamen vier grote aanbevelingen naar voren:

1. Vergroot wereldwijd het engagement voor ECCE
Overheden moeten investeren in het opstellen van duidelijke beleidsplannen en strategieën voor onderwijs en zorg van jonge kinderen. De programma’s terzake moeten uitgebreid worden. Daarbij is vooral extra aandacht nodig voor kinderen tussen 0 en 3 jaar en de overgang van kleuter- naar lager onderwijs.

2. Verbeter programma’s voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen
Er zijn vooral meer inspanningen nodig voor:

de opleiding van leerkrachten en ander relevant personeel/li>
meer betrokkenheid van de lokale gemeenschappen bij de uitvoering van de programma’s

3. Maak meer middelen vrij voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen
De opvallendste aanbeveling is dat overheden 6% van hun onderwijsbudget zouden moeten besteden aan onderwijs en zorg voor jonge kinderen. Aangezien meeste overheden vandaag de dag 1% van het onderwijsbudget besteden aan de jongste kinderen, wordt er een serieuze inspanning gevraagd. Bovendien wordt specifiek aandacht gevraagd voor onderwijs- en zorgprogramma’s voor kinderen tussen 0 en 3 jaar die hun integrale ontwikkeling stimuleren. Voor alle duidelijkheid: het gaat hier dus voor dus niet over programma’s die enkel gericht zijn op het bestrijden van kindersterfte.

4. Verhoog het budget voor ECCE binnen de internationale ontwikkelingssamenwerking

Donor rondetafel

Speciaal met het oog op deze laatste aanbeveling was er vandaag een donor rondetafel. Aan de tafel zaten naast internationale organisaties zoals UNESCO, UNICEF en de Wereldbank welgeteld 2 bilaterale donoren: Duitsland en Noorwegen.

De belangrijkste boodschap die uit de rondetafel naar voor kwam, was dat het dringend tijd wordt om concrete stappen te zetten ten voordele van onderwijs en zorg voor jonge kinderen. Te lang al zit men vast in discussies over: welke sector de leiding moet nemen (de onderwijssector dan wel de gezondheidssector), of de nadruk op zorg voor 0-3 jarigen moet liggen of juist op kleuteronderwijs, hoe een integrale aanpak best kan worden gerealiseerd, enz. De Duitse delegatie hield dan ook een vurig pleidooi om er eindelijk aan te beginnen, want alles is beter dan zoals nu helemaal niets te doen.

Een tweede belangrijke uitkomst van de donor rondetafel is het idee om een internationaal fonds op te richten voor onderwijs en zorg van jonge kinderen. Over de manier waarop dit fonds gevoed moet worden en of dit een nieuw fonds moet zijn, of ondergebracht kan worden onder bestaande onderwijs en/of gezondheidsfondsen, is men echter niet uitgeraakt.

Tot slot riep men de donoren op om overheden in het Zuiden te overtuigen om onderwijs en zorg voor jonge kinderen in te schrijven in hun sectorplannen.

Dit kan door:

hen technische steun te verlenen bij het maken van evenwichtige plannen
via diepgaande budgetanalyse aan te tonen welke besparingen investeringen voor onderwijs en zorg van jonge kinderen kunnen opleveren (nl.: minder kinderen haken af op school en er zijn minder zittenblijvers)
samen met de ministeries van financiën te bekijken welke alternatieve financieringsbronnen er kunnen worden gevonden (lees belastingen).

Anderzijds werd er gesuggereerd dat donoren hun hulp aan onderwijssectoren bijvoorbeeld, moeten verbinden aan de voorwaarde dat overheden ECCE integreren in hun onderwijsplannen. Op de vraag of dit niet ingaat tegen de verklaring van Parijs en het eigenaarschap van de landen in Zuiden, kwam het antwoord dat donoren nu toch al allerlei voorwaarden verbinden aan hun hulp. Ze kunnen het dan beter ook doen voor iets dat echt goed is voor de bevolking in het Zuiden. Op z’n minst een opmerkelijke uitspraak.

Maar de belangrijkste vaststelling blijft dat de internationale donoren een groter deel van hun budget moeten besteden aan ECCE. Op zijn minst tot er in het Zuiden bijkomende middelen voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen gevonden worden.

Als we dezelfde 6% nemen als gevraagd wordt van de overheden in het Zuiden, dan zou dit voor België betekenen dat er op een onderwijsbudget voor ontwikkelingssamenwerking van 193 miljoen euro, meer dan 11.5 miljoen aan jonge kinderen moet besteed worden. In 2009 investeerde België 178.000 euro… Dat er nog een lange weg te gaan is, is duidelijk.

Voor het overzicht van alle aanbevelingen verwijs ik graag naar www.unesco.org/WCECCE.

The great equaliser - de grote gelijkmaker

2010-09-29T11:03:00.005+02:00

Dag 2 van de conferentie over Early Childhood Care and Education (ECCE) in Moskou. Waar er gisteren nog een serene kalmte over de conferentie hing, heeft die vandaag plaatsgemaakt voor een enorme bedrijvigheid. ‘Side-events’ schieten als paddenstoelen uit de grond en de vergaderingen volgen elkaar in snel tempo op.

Vandaag stonden in aparte werkgroepen de verschillende regio’s in de wereld op het programma. Want afhankelijk van de context - Afrika, Azië, Zuid-Amerika, Europa - verschilt het beeld enorm. Dr. MMantsetsa Marope, Director Basic Education van UNESCO, gaf gisteren op een drafje een stand van zaken wat betreft onderwijs en zorg voor jonge kinderen in de wereld. Kortweg komt het erop neer dat er wereldwijd nog grote stappen gezet moeten worden op dit vlak. Afrika, de Arabische wereld en zuidelijk Azië staan er over het algemeen het minst goed voor. In Zuidoost-Azië en vooral in Zuid-Amerika zien de cijfers er een stuk beter uit. Achter deze cijfers schuilt echter een grote ongelijkheid. Het zijn namelijk de meest achtergestelde en gemarginaliseerde groepen, arme kinderen, kinderen van etnische minderheden en kinderen in kwetsbare omstandigheden die geen toegang hebben tot ECCE.

Nochtans is dit een zeer spijtige zaak. Als er één boodschap is die we op deze conferentie in haast elke sessie horen, dan is het wel de noodzaak om werk te maken van ECCE en in het bijzonder voor deze meest achtergestelde groepen. Het zijn immers deze kinderen die het meest te winnen hebben bij een deelname aan onderwijs en zorgprogramma’s voor jonge kinderen. Om het met de woorden van Irina Brockova, Directeur-Generaal van de UNESCO, te zeggen: ‘ECCE is the great equaliser”: onderwijs en zorg voor jonge kinderen zetten de stand terug min of meer gelijk. Kwetsbare kinderen uit arme of achtergestelde milieus krijgen via ECCE de kans om op min of meer gelijke voet het lager onderwijs aan te vatten.

Hier zijn allerlei redenen voor. Ik noem er enkele die ik de laatste dagen heb gehoord:

1. De invloed van ECCE op het onder controle houden van stress bij kinderen
Professor Shonkoff, Harvard Professor in Child Development, wees in zijn presentatie op de invloed van stress op de ontwikkeling van kinderen. Iedereen heeft wel eens stress, ook jonge kinderen, dat is volkomen natuurlijk. Op het moment dat een kind stress ervaart , zal er meestal een volwassene (vaak de vader of moeder) ingrijpen om de oorzaak van de stress weg te nemen. Het stressniveau bij het kind zal dalen en dat heeft geen verdere gevolgen. Er ontstaat echter een probleem als kinderen geconfronteerd worden met ‘toxic stress’: langdurige zware stress die niet wordt geremedieerd door een beschermende volwassene (ouder, verzorger). Toxic stress heeft een zeer negatieve impact op de fysieke en mentale gezondheid van kinderen – gevolgen die de rest van hun leven blijven doorwerken. Net met dit soort stress worden de meest kwetsbare kinderen vaak mee geconfronteerd vanwege armoede, geweld, verwaarlozing, misbruik… ECCE biedt deze kinderen de nodige beschermende relaties om hun stressniveau onder controle te houden.

2. EECE biedt stimulatie- en interactiemogelijkheden die de ouders niet kunnen bieden
In arme, kwetsbare en achtergestelde gezinnen zijn er over het algemeen minder interactie- en stimuleringsmogelijkheden voor kinderen. Niet omdat hun ouders minder van hun kinderen zouden houden, maar omdat de omstandigheden een goede interactie en stimulering bemoeilijken. Ouders moeten langer werken, zijn laaggeschoold, hebben allerlei andere problemen en zorgen …. Onderwijs en zorg voor jonge kinderen geven deze kinderen de stimulering en interactiemogelijkheden waardoor ze zich kunnen ontwikkelen en met gelijke wapens aan het lager onderwijs te beginnen.

3. De invloed van ECCE op het wegwerken van genderongelijkheid
Dankzij onderwijs en zorg voor jonge kinderen krijgen niet alleen moeders de handen vrij om zelf economisch actief te worden of om zich te ontplooien, ook oudere zussen moeten niet langer thuisblijven om voor jongere broertjes en zusjes te zorgen. Bovendien is de vroege kindertijd de periode bij uitstek waarin de basis gelegd wordt voor waarden zoals gelijkheid tussen man en vrouw, tolerantie en democratie. Kwaliteitsvolle programma’s voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen die aandacht hebben voor waarden zoals gelijkheid tussen man en vrouw, zijn dan ook cruciaal voor de opbouw van samenlevingen waarin meisjes en vrouwen dezelfde kansen krijgen als jongens en mannen.

Bovenstaande processen kunnen echter alleen effect hebben als ECCE-programma’s zich nadrukkelijk op de meest achtergestelde en kwetsbare groepen kinderen richten. Donoren zoals België die gelijke kansen, gender en democratie hoog in het vaandel voeren, hebben met programma’s voor zorg en onderwijs van jonge kinderen hét instrument in handen om aan de basis het verschil te maken.

Neem het van mij aan, dit wordt één van dé belangrijkste aanbevelingen die morgen op de laatste conferentiedag zullen worden geformuleerd.

De bospaden waar niemand over wandelt

2010-09-28T15:27:00.004+02:00

Groot is ze niet, de officiële Belgische delegatie op de World Conference on Early Childhood Care and Education (ECCE - Onderwijs en Zorg voor jonge kinderen) in Moskou. Welgeteld één vertegenwoordiger van de vele overheden van ons land is aanwezig – het kabinet van Minister Nollet (Franstalige Gemeenschap). Toen een Nederlandse collega vroeg of hij -gezien het Belgische voorzitterschap- ook de Europese Unie vertegenwoordigde keek hij lichtjes paniekerig in het rond. Nee dus...

Maar eerlijk is eerlijk, in België staan we er net als in de meeste Europese landen goed voor als het gaat over onderwijs en zorg voor jonge kinderen. Bijna alle kinderen gaan naar de kleuterschool, kinderopvang is van goede kwaliteit en over het algemeen redelijk betaalbaar (ondanks problemen met wachtlijsten in bepaalde steden), Kind & Gezin volgt alle kinderen op vanaf hun geboorte en kinderen waarvan de ontwikkeling vertraging oploopt krijgen speciale zorgen om hun ontwikkeling zo veel mogelijk te ondersteunen.

Helaas zijn België en Europa een uitzondering op dit gebied. De ontwikkeling van de jongste kinderen krijgt wereldwijd over het algemeen zeer weinig aandacht. Nochtans zijn programma’s voor onderwijs en zorg voor jonge kinderen één van de meest veelbelovende ontwikkelingsinterventies voor landen in het Zuiden.
Op deze wereld conferentie over onderwijs en zorg voor jonge kinderen komen overheden, experten, ngo’s en terreinwerkers van over de hele wereld bij elkaar om ervaringen te delen en samen te bekijken hoe de ECCE wereldwijd verder kan worden ontwikkeld.

Vandaag was de eerste dag van de conferentie in de Russische hoofdstad. Na de verplichte toespraken van gezagsdragers allerhande was het in de namiddag eindelijk tijd voor echte inhoud. Eén van de meeste veelzeggende presentaties van de namiddag werd gegeven door Jack Shonkoff, Harvard Professor in Child Health and Development.
Professor Shonkoff liet op basis van een aantal elementaire principes van neurologische ontwikkeling zien waarom onderwijs en zorg voor de jongste kinderen zo cruciaal is.

Bij de geboorte van een kind zijn de hersenen van een kind onderontwikkeld. Cellen en hersenstructuren zijn aanwezig maar alle connecties tussen de cellen worden pas na de geboorte gevormd op basis van ervaringen. Dit gebeurt aan een razendsnel tempo – tot meer dan 700 connecties per seconde. Heel snel bereikt het aantal connecties echter een maximum. Vervolgens worden beetje bij beetje de overbodige connecties ‘weggesnoeid’. Connecties die het kind niet gebruikt, verdwijnen met de tijd. Zoals paden in een bos waar niemand over loopt.

Laten we als voorbeeld de taalontwikkeling nemen, de basis voor lezen en schrijven op latere leeftijd. Zeer jonge kinderen, onafhankelijk in welke cultuur ze zijn geboren, zijn in staat zijn om elke taal te leren als was het hun moedertaal. Maar hoe langer ze geconfronteerd worden met een bepaalde taal, hoe meer bepaalde connecties versterkt worden en andere verdwijnen. Oudere kinderen kunnen nog wel een andere taal leren, maar vloeiend zoals in hun moedertaal worden ze nooit meer. Vandaar dat volwassenen die een taal leren, vaak met accent blijven spreken. De specifieke connecties die nodig zijn om de taal perfect te spreken, zijn verdwenen in hun jonge jaren.

Wat geldt voor taalontwikkeling, geldt ook voor de ontwikkeling op andere cognitieve gebieden. Kinderen kunnen hun leven lang blijven leren, maar het resultaat zal nooit zo goed zijn als wanneer ze het in hun eerste levensjaren zouden hebben geleerd. Bovendien zullen ze heel wat meer inspanningen moeten leveren en zullen de bijhorende kosten vele malen hoger liggen.

Juist daarom is het zo nefast dat de vroege kindertijd zo weinig aandacht krijgt van overheden in het Zuiden en internationale donoren. Zoals de meeste internationale donoren spendeert ook België slechts een fractie van haar onderwijsbudget aan onderwijs voor de jongste kinderen. Nochtans zouden investeringen in onderwijs voor de jongste kinderen een veel hoger rendement kunnen hebben voor de partnerlanden van de Belgische overheid. De basis voor vele vaardigheden die nu met veel moeite worden aangeleerd in lager en zelfs middelbaar onderwijs, kan aan veel lagere kost worden gelegd tijdens de eerste levensjaren.

Wellicht was het dus toch beter geweest als de Belgische ontwikkelingssamenwerking hier ook vertegenwoordigd zou zijn. Investeren in jonge kinderen draagt immers op zoveel meer manieren bij aan de ontwikkeling in het Zuiden. Maar hierover morgen vast en zeker meer.

Allereerste wereldwijde conferentie over onderwijs en zorg voor jonge kinderen

2010-09-28T15:23:00.004+02:00

Van 27 tot 29 september verzamelen de belangrijkste internationale instellingen in Moskou voor de allereerste wereldwijde conferentie over onderwijs en zorg voor jonge kinderen. Plan België, de ngo waar ik voor werk, voert sinds mei 2010 een campagne om kleuteronderwijs meer aandacht te geven in het Belgische en internationale beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Ik werd door UNESCO uitgenodigd om deel te nemen aan de conferentie.

Waar gaat de conferentie over?
Het onderwijs en de zorg voor de allerkleinsten uitbouwen en verbeteren, vooral in ontwikkelingslanden, is een van de zes ‘Education for all’ – doelstellingen. Deze werden in 2000 door de UNESCO- lidstaten geformuleerd. De conferentie in Moskou maakt de balans op van de vooruitgang die op dit vlak geboekt werd. Ook de volgende thema’s komen aan bod: welke middelen hebben staten nodig om deze doelen te bereiken? Via welke instrumenten kunnen de beoogde resultaten en doelstellingen vastgelegd worden? Hoe overwinnen we de hindernissen die de werking belemmeren van de diensten die rond dit thema werken? Hoe ver staan we op deze gebieden?

Alle experts zijn het er over eens dat een belangrijk deel van de ontwikkeling van een kind op cognitief, motorisch, communicatief en socio-emotioneel gebied plaatsvindt voor het 6de levensjaar. In deze cruciale periode voor de ontwikkeling van de hersenen, wordt de basis gelegd voor het latere leervermogen. Tegelijkertijd zijn jonge kinderen op dat moment ook erg kwetsbaar. Dit geldt vooral voor ontwikkelingslanden waar kinderen 40% kans hebben om in extreme armoede te leven en waar jaarlijks 10,5% miljoen kinderen van minder dan 5 jaar sterven aan vermijdbare ziektes. Op de kleuterschool krijgen kinderen de nodige stimulatie en begeleiding. Hier doen ze niet alleen hun voordeel bij tijdens hun latere schoolcarrière (zelfs in moeilijke omstandigheden), maar ook hun gezondheid en algemeen welzijn verbeteren.

Naar aanleiding van de conferentie herhaalt Plan België haar aanbevelingen naar de Belgische overheid toe. 64% van de kinderen in ontwikkelingslanden, m.a.w. 187 miljoen kinderen, hebben in het Zuiden geen toegang tot kleuteronderwijs. In België is bijna 100% van de kinderen ingeschreven in de kleuterschool. Ons land kan en moet dus haar partnerlanden zeker helpen, met name door kleuteronderwijs te integreren in het beleid op het gebied van ontwikkelingssamenwerking.

Lees mijn verslag van de conferentie in Moskou!

Aan het einde van de top

2010-09-23T05:42:00.002+02:00

New York woensdagavond 22 september

Obama
De top is afgelopen. De eindtekst is goedgekeurd en iedereen kan weer naar huis.
De laatste dag werd vooral getekend door de komst van VS president Obama. Een uur voor tijd al zat de AV zaal van de VN tsjokvol. Ik geraakte er alvast niet meer in. Na een kwartierje wachten tussen een vijftal Chinese journalisten had ik het wel ongeveer gehad. Dan maar de stad ingelopen richting Leger Des Heils, waar GCAP (Global Call for Action Against Poverty) vergadert. Op de hoek van 3rd Avenue en 49th Street kwam de 'Obama karavaan' al voorbijgeflitst. Minstens een veertigtal politieauto's met flikkerlichten en veel lawaai, en middenin een paar grote wagens met donkere vensters. Er werd aan de kant wat gewuifd en gejuicht. Maar toen het opgehouden verkeer weer op gang kwam, joegen politieagenten de voetgangers het voetpad op. 'Angry drivers coming' riepen ze.

Wie de speech van Obama wil lezen vindt die makkelijk op de site van de VN. Als ik heel eerlijk mag zijn stelt de toespraak niet veel voor. Goed dat Obama zich uitspreekt voor ontwikkeling en de strijd tegen armoede, maar voor de rest is het allemaal wel heel Amerikaans, met veel aanspraak op internationaal leiderschap, en erg opgezet met de eigen acties. Het zal wel anders overkomen als je het de man zelf live hoort brengen, maar op basis van de geschreven tekst krijgt ie van mij geen fanmail. Toch blijft het belangrijk dat de VS nu, meer dan tevoren 'meedoet'.

Ook Goedele Liekens was hier, als ambassasdrice van de VN bevolkingsorganisatie. ze had alvast heel veel indruk gemaakt op de man die in het oude VN gebouw de lift bedient. 'Gourgeous actrice you have there in Belgium ' zei hij. Toen ik zei dat mevrouw Liekens ook seksuologe is , begon de man bijna met zijn ogen te rollen. Een klein misverstand.

En toch een beetje geslaagd?
'Maar was het ook een geslaagde conferentie?', hoor ik u vragen. Ik moet er nog even over nadenken. In een eerste reactie, en heel ruw samengevat, zou ik stellen:
Afgemeten aan wat het had moeten zijn om in 2015 dicht bij de Millenniumdoelstellingen te eindigen was het absoluut onvoldoende. De eindtekst is grotendeels een herbevestiging van vroegere engagementen, er kwamen weinig of geen extra politieke aankondigingen of toezeggingen. En nieuwe concrete maatregelen zitten er al helemaal niet in.

Toch is de top een politiek signaal, dat de MDG's voorlopig weer op de politieke agenda en op gang houdt. Je had hier tenslotte heel wat belangrijke staats- en regeringsleiders, en die hebben willens of niet hun 'MDG-lade' nog eens moeten opentrekken.

In de tekst zitten ook enkele belangrijke elementen die we in de opvolging kunnen gebruiken. Er wordt meer dan in 2005 gesproken over rechten. Ongelijkheid wordt meer erkend als een belangrijk element in het halen van de ontwikkelingsdoelstellingen. Gender komt meer aan bod. En de internationale vakbondskoepel ITUC is blij dat er in de tekst nu wel naar arbeid en sociale bescherming wordt verwezen. Ook al blijven de bewoordingen vaag, en moet je de tekst eigenlijk koppelen aan de concrete plannen van de internationale arbeidsorganisatie en goed beleid van landen en landengroepen. Met wat goede wil vind je nog wel enkele aanknopingspunten die in de komende tijd in het politiek werk kunnen gebruikt worden. Maar heel veel hangt af van de opvolging.

De Belgische delegatie maakte hier een goede beurt. Vooral de speech van premier Leterme in het side event over de minst ontwikkelde landen (MOL) vond ik sterk. België kondigde er aan dat het 400 000 euro overhad voor het ondersteunen van de voorbereiding van de VN conferentie voor de MOL volgend jaar. De premier verdedigde bij elk van zijn interventies op de top de belasting op munttransacties (die hier ook voor ons de absolute prioriteit was). En minister Michel kreeg een grote rol in het side event over innoverende financiering van ontwikkeling waar de belasting op munttransacties ook al hét gespreksonderwerp was.
België op een VN top, met uitgesproken standpunten en concrete initiatieven: het is ooit anders geweest. Nu ook liefst nog thuis het huiswerk verder afmaken, en hopen dat de nieuwe regering even warm loopt voor de 'tobintaks' en de minst ontwikkelde landen.

De EU (met hier toch Barroso, Ashton, en Piebalgs) speelde op de tweede rij.
In de komend dagen kijken we allemaal weer wel wat preciezer, genuanceerder en gesofistikeerder naar wat hier is gebeurd. Maar voorlopig moet u het hiermee stellen

Rudy De Meyer

Bezige Belgen

2010-09-22T04:41:00.004+02:00

New York dinsdagavond 21 september

Geld voor een sterke conferentie rond de Minst Ontwikkelde landen?
De tweede dag van de millenniumtop was erg druk. Zeker ook voor de Belgische delegatie.

Vanmorgen om half negen al was premier Leterme een van de sprekers op een side event over de Minst Ontwikkelde landen. Een vergadering op hoog politiek niveau. Ze werd geleid door de vrouwelijke eerste minister van Bangladesh. Maar aan tafel zaten , naast premier Leterme ook de president van Turkije. VN secretaris-generaal Ban-ki-Moon, de Zwitserse voorzitter van de Algemene vergadering van de VN, en een hele resem ministers, staatssecretarissen, en enkele Ngo's uiteraard. Als het van de aanwezigen afhing wordt de grote conferentie over de minst Ontwikkelde landen (MOL) in Istanbul (30 mei tot 3 juni) een belangrijke politieke gebeurtenis.

Premier Leterme leverde een sterke speech af. Met veel aandacht voor het intern beleid van ontwikkelingslanden, maar ook sterke nadruk op de nood aan een beter beleid van de internationale gemeenschap. Onder andere wat handel en hulp betreft. Hij riep er ook op tot betere allocatie van de hulp (die nu zowel geografisch als thematisch faalt), die minder door de donoren moet worden gestuurd. Ook de vraag naar het instellen van een belasting op munttransacties kwam in de toespraak weer heel uitdrukkelijk aan bod. De premier nodigde alle landen uit om de taks mee te steunen.

Tenslotte legde België ook boter bij de vis. Het levert 400.000 euro om het voorbereidingsproces van de MOL-conferentie in Istanbul te ondersteunen. Het geld zou vooral dienen om de werking te financieren van een groep eminenties die het proces zal begeleiden (met leden zoals Jaques Delors, ex president van Mali Konaré, vroeger wereldbankdirecteur James Wolfensohn, en Louis Michel). Met de (niet alleen symbolische) steun aan dit VN-proces geeft België zeker een goed signaal.

Technische problemen Voor de tobintaks en de 'nieuwe onderwerpen'
De namiddag was wat behekst door technische problemen in de North Lawn Building, de prefabconstructie waar een deel van de vergaderingen plaatsheeft tijdens de verbouwingen aan het VN hoofdgebouw. Niet functionerende micro's en dus ook geen vertaling voor de officiële ronde tafels, én voor het side event over innoverende financiering en de belasting op munttransacties.

Premier Leterme nam deel aan de ronde tafel over 'emerging issues' , nieuwe onderwerpen die de jongste jaren (opnieuw) opduiken op de politieke agenda. Het gaat dan om klimaat, financiële instabiliteit, migratie, enz... Alweer een zaal vol ministers, regeringsleiders, hoofden van internationale instellingen en een handvol NGO's. De premier had het er nog eens over de financiële transactietaks. Wie het nu nog niet gehoord heeft is echt wel doof. Voor de civiele maatschappij (De VN rekent daar ook de vakbonden en de bedrijven bij) zaten er onder andere de voorzitster van Civicus , de algemeen secretaris van de grote vakbondskoepel ITUC, en een vertegenwoordigster van de privé-sector. Ik mocht er zelf ook even (maximum spreektijd drie minuten) aan de micro, en had het vooral over hoe oud de nieuwe onderwerpen soms wel zijn , hoeveel jaren er vaak overheen gaan voor een 'emerging' onderwerp ook echt een 'emergency' wordt die politiek echt wordt aangepakt. En dat de VN wat dat betreft ook zal moeten werken aan 'innoverende' mechanismes. Goed, het is een hele eer dat je daar al eens mag optreden. Maar het waren niet de drie minuten die de wereldgeschiedenis zullen veranderen

Het waren alvast wel de drie minuten waardoor ik het evenement over de innoverende financiering en de financiële transactietaks moest missen. Dat was wel een beetje balen. We hebben met 11.11.11 , Broederlijk Delen , ATTAC, en recenter ook Oxfam tenslotte toch een stevige hand gehad in in het politiek 'forceren' van de belasting.
Ik vertel er morgen wel meer over als ik wat meer getuigen heb uitgehoord. Volgens een Hongaarse NGO-collega was het evenement alvast (ook door de technische problemen) chaotisch , maar politiek wel interessant. 'Zo gebeurt er politiek tenminste nog iets op deze vlakke top' was zijn conclusie.

Tot nu toe doet de ontslagnemende regering het hier goed. Met uitgesproken meningen en concrete initiatieven. Al blijft het wel de vraag of een volgende regering de minst ontwikkelde landen of de transactietaks even stevig aan het hart zal drukken,

EU bleekjes
Doordat er niet meer onderhandeld wordt, en elke lidstaat zowat zijn eigen ding kan doen, lijkt 'sterker' Europa eigenaardig genoeg onzichtbaarder dan in vroegere conferenties. Barroso heeft hier gesproken, Ook de EU-vertegenwoordiger in het buitenland Ashton én commissaris voor ontwikkelingssamenwerking Piebalgs zijn hier. Maar potten hebben ze tot nu toe niet gebroken. Er was deze namiddag aan de ronde tafel trouwens nogal wat hilariteit toen een van de aanwezigen premier Leterme 'president van de EU' noemde. De interne bevoegdheidsconflicten van de Unie zorgen blijkbaar voor leedvermaak.

En nog één dag

Woensdag 22 september wordt meteen al de laatste dag van de top. Obama zal er zijn, én de goedkeuring van een intussen al wat naar de achtergrond verdwenen eindtekst. Misschien gebeurt er nog wel wat. We houden u op de hoogte

Rudy De Meyer

De MDG top begint met een vlak akkoord

2010-09-21T01:26:00.006+02:00

NEW YORK maandagavond 20 september. De millenniumtop in New York is begonnen.

Zondag was er al een soort prelude met de manifestatie van GCAP, de wereldwijde oproep tot actie tegen honger en ongelijkheid. Veel speeches, nogal wat muziek, en helemaal op het einde de engelstalige versie van de wachtnachtspot die in Gent werd opgenomen. Goed zo

De echte top startte maandagochtend, met lange wachtrijen aan het VN accreditatiebureau, en af en aan rijdende geëscorteerde limousines. Men verwacht hier 80 staatshoofden, 30 regeringsleiders, en een hoop ministers.
De meeste kopstukken komen hier even speechen, plegen wat bilateraal overleg, en vertrekken dan weer. Sarkozy stond al op de eerste dag geprogrammeerd. Maar men wacht toch vooral op president Obama die hier normaal woensdag zal verschijnen.

De top is begonnen, maar in zekere zin is hij ook alweer afgelopen.
Er valt immers niets meer te onderhandelen. Er was al voor de top begon een volledig akkoord over de eindtekst. Volgens ons, en de meeste sociale organisaties hier is het een zwak akkoord, dat het politiek engagement voor de Millenniumdoelstellingen op papier herbevestigt, maar niet veel meer. Een goede gedragslijn om in een hogere versnelling te gaan biedt het alvast niet. De opdracht is nu vooral regeringen te dwingen om tenminste echt te doen wat ze hebben beloofd.

De Nederlandse delegatie die gisteren de NGOs uitnodigde vond de grote verdienste van de tekst dat hij tenminste de MDG's op de politieke agenda houdt, en dat hij meer dan vroegere documenten ingaat op de mogelijk positieve rol van de privé-sector.
We zijn niet echt overtuigd. Toen we vroegen of er in de komende dagen nog nieuwe politieke initiatieven of engagementen konden worden verwacht bleef het erg stil aan de overkant. En veel steun voor de belasting op munttransacties (de CTT of 'tobintaks') hoeven we van onze noorderburen ook niet te verwachten.

Daarmee zijn we bij de Belgen.
Sinds zowat een een jaar zitten we met initiatieven van premier Leterme en met steun van Minister Michel in de politieke voorhoede in de strijd voor de taks.
Minister Michel zit dinsdagnamiddag een side event voor over innoverende financiering en de CTT. Hij zit er onder andere naast de Franse president Sarkozy en een Japans minister. Ze spelen waarschijnlijk voor een meer dan volle zaal. Prof Lieven denys (Co-auteur van de belgische wet mbt de belasting op munttransacties) zal er het rapport voorstellen dat in opdracht van een internationale ministeriële werkgroep werd opgesteld. Een bijzonder overtuigend rapport overigens.

Belangrijk is vooral dat die ministeriële groep op de top een soort engagementsverklaring mbt de CTT wil lanceren en die door zoveel mogelijk landen laten ondertekenen. Zo kan er politiek misschien nog iets bewegen op deze top.

We houden u op de hoogte....
Rudy De Meyer, 11.11.11

VEEL PLOTWENDINGEN MAAR GEEN HAPPY END

2009-12-21T17:02:00.000+01:00

De top in Kopenhagen is helaas geen mijlpaal in de klimaatgeschiedenis geworden. Althans niet in positieve zin. De onderhandelingen werden van aan het begin geplaagd door procedureslagen en terugkerende impasses, maar in het besluitende etmaal veranderde ze in een echte 'race to the bottom'. Het venijn zit in de staart, wordt wel eens gezegd.

Tijdens de laatste 48 uren van de onderhandelingen was verwarring troef. De onderhandelingen speelden zich in deze fase vooral af op het niveau van staats- en regeringsleiders en juiste informatie over de stand van zaken was moeilijk te bemachtigen. Als toeschouwers in het Bella Center probeerden we de plotwendingen te volgen.

Eerst was er nog een sprankeltje hoop toen het gerucht de ronde deed dat de Europese Unie overwoog haar 30% emissiereducties op de tafel te leggen. In de plaats daarvan gingen de Verenigde Staten met het initiatief lopen. Na de komst van President Obama volgde een reeks onderhandelingen op hoog niveau. Opeenvolgende versies van een slottekst-in-de-maak lekten naar buiten, de ene nog slechter dan de andere. Ondertussen werd het aantal landen aan de onderhandelingstafel uitgedund tot een select groepje - VS, India, China, Zuid-Afrika - dat uiteindelijk met een ontwerptekst op de proppen kwam.

De ontwerptekst stelde geen duidelijk becijferde globale emissiereducties voorop en maakte geen vermelding van het feit dat de uitstoot van broeikasgassen zijn piek ten laatste in 2015 moet bereiken. In het akkoord gaan de industrielanden geen concrete engagementen aan op het vlak van emissiereducties tegen 2020. Ze beloven slechts die emissiereducties te realiseren die ze tegen februari 2010 zullen doorgeven aan het UNFCCC secretariaat. Over emissiereducties tegen 2050 wordt niet eens gesproken. Alle achterpoortjes blijven open en ook voor het stoppen van de ontbossing werd geen concrete datum overeengekomen. Wat de lange termijn financiering van klimaatinspanningen in ontwikkelingslanden betreft schieten de vooropgestelde bedragen schaamteloos tekort en is er geen duidelijkheid over wie wat zal bijdragen.

De tekst scoorde zo slecht op de door de EU vooropgestelde doelstellingen dat er twijfel bestond of de EU zich met een dergelijke afgang akkoord zou verklaren. Onder het motto 'beter een zwak akkoord dan geen akkoord' besloten ze dat toch te doen. Niet iedereen bleek het eens te zijn met dat motto. In de daaropvolgende voltallige vergadering van de COP15 klaagden veel ontwikkelingslanden over de ondemocratische onderhandelingswijze en over de zwakke inhoud. Er werd geen consensus bereikt en bijgevolg kon de tekst niet worden goedgekeurd. De Conferentie eindigde met de zeer diplomatische woorden "de Conference of the Parties decides to take note of the Copenhagen accord of 18 December 2009".

De gemiste kans in Kopenhagen betekent dat we meer dan ooit de druk op de ketel moeten houden. Juist, met wat nu op tafel ligt, stevenen we af op een globale opwarming met 3°C of meer. Maar het Kopenhagenakkoord vermeldt ook uitdrukkelijk dat het onderhandelingsproces in de verschillende werkgroepen moet worden verder gezet én het de eerste - piepkleine - stap naar een klimaatbeleid waar alle actoren inclusief de Verenigde Staten, India en China aan deelnemen. Met andere woorden: De strijd is nog niet gestreden! Een veldslag verloren, maar nog niet de oorlog! Het is maar gedaan als het gedaan is! Alle slagzinnen zijn goed om te blijven mobiliseren en onze politieke 'leiders' te dwingen deze halfslachtige politieke wilsverklaring uit te bouwen tot een bindend, adequaat en eerlijk klimaatbeleid.

EU voorstel is een kat in een zak

2009-12-18T12:15:00.002+01:00

Nu de deadline voor de klimaatonderhandelingen razendsnel dichterbij komt, voelt de EU de druk om toch maar 'iets' op tafel te leggen. Dat 'iets' zou de langverwachte emissiereductie van 30% kunnen zijn.

Binnen de EU-groep wordt momenteel sterk overwogen om zich onvoorwaardelijk te verbinden tot 30% emissiereducties tegen 2020. Een aantal zwaargewichten binnen de EU, namelijk Frankrijk, Groot-Brittanië en Duitsland, staan achter dit voorstel. Er zijn echter ook hardnekkige dwarsliggers, zoals Polen en Italië. Als antwoord op de verdeeldheid en om een veto van Polen te vermijden, stelde de Europese Commissie voor om de emissiereductie van 30% vooral te realiseren in die landen die hiertoe bereid zijn.

De Commissie probeert momenteel zo veel mogelijk Europese lidstaten te overtuigen met de argumentatie dat een 30% emissiereductie niet echt veel extra moeite zou kosten, vooral dankzij het schaamteloos gebruik van een aantal achterpoortjes: het overhevelen van het overschot van toegekende maar niet-gebruikte emissierechten uit de eerste verbindingsperiode van het Kyotoprotocol (tot 2012), het versoepelen van de voorwaarden om emissiereducties als gevolg van gewijzigd landgebruik in rekening te brengen en het opvoeren van de aankoop van schone lucht buiten de EU. Met andere woorden: emissiereducties op papier, maar niet in de realiteit.

Tijdens zijn speech maakte Federaal Minister van Klimaat, Paul Magnette, melding van de noodzaak om ervoor te zorgen dat de uitstoot van broeikasgassen ten laatste piekt in 2015. Dit is een belangrijke voorwaarde om de globale temperatuurstijging te beperken tot 2°C. Het EU standpunt is minder ambitieus want daar spreekt men van een piek in 2020.

Op het vlak van emissiereducties gaat de Belgische positie echter achteruit. Gisteren (donderdag) sprak België zich niet uit tegen een emissiereductie van 30%, maar sinds de aankomst van Premier Leterme is dat wel het geval. Eigenaardig, aangezien tijdens eerdere gesprekken geen van de regionale ministers zich uitsprak tegen.

Wat emissiereducties betreft, verkoopt de EU een kat in een zak. Maar wat de financiering van de mitigatie en adaptatie in ontwikkelingslanden betreft, zit er zelfs geen kat in de zak. Tot dusver kwamen er uit Europese hoek nog helemaal geen voorstellen met duidelijke en voorspelbare bedragen voor de klimaatsteun op lange termijn. Zelfs als China en Amerika nog uit hun pijp komen, zullen de Europese zakken weinig bijdragen tot het Hopenhagen voor de mensen in ontwikkelingslanden.

Met de huidige engagementen van de industrielanden en de groeilanden over emissiereducties stevenen we af op een opwarming van 3 graden. En de al gemaakte beloftes voor klimaatsteun aan de ontwikkelinslanden zijn niet voldoende om de levensnoodzakelijke adaptatiemaatregelen te nemen.

Jean-Pierre De Leener & Sarah Vaes

Veel geblaat maar weinig wol

2009-12-18T12:05:00.002+01:00

In het Bella Center worden we sinds woensdag vergast op een gestage stroom van ministers en staatshoofden. Van Ahmadinejad tot Zenawi, één voor één bestijgen ze het spreekgestoelte om hun stempel te drukken op het klimaatbeleid van de toekomst.

Eén van de grote spraakmakers tot dusver was de Ethiopische Eerste Minister, Meles Zenawi. Na een onderonsje met Nicolas Sarkozy, kwam Zenawi met de boodschap dat de Afrikaanse landen hun eisen voor klimaatsteun naar beneden bijstellen: Zenawi vroeg 10 miljard dollar per jaar tot 2012, een progressieve opbouw van de klimaatsteun naar 100 miljard dollar tegen 2020 en een beheersorgaan met gelijke vertegenwoordiging van donors en ontvangers. Verhitte discussies onder de Afrikaanse aanwezigen in het Bella Center maakten snel duidelijk dat niet alle Afrikaanse landen in wiens naam Zenawi sprak, gediend waren met dit voorstel. Een verontwaardigde reactie van de Senegalese delegatie: "Zenawi? Connais pas"

De Venezuelaanse president Chavez wist de aanwezigen te vertellen dat er op deze conferentie een geest rondwaart die niemand durft te benoemen. Hij durfde dat wel: "Its name is 'Capitalism'". Zijn voornaamste boodschap werd dan ook samengevat met de slogan: 'Change the System, Not the Climate'. President Ahmadinejad op zijn beurt beloofde dat ook Iran inspanningen zal doen, en zag vooral voor nucleaire energie een grote toekomst weggelegd in deze tijden van klimaatverandering. Spijkers met koppen sloeg de Braziliaanse president Lula da Silva met zijn uitspraak dat de klimaatonderhandelingen geen pokerspel zijn.

Ook Bondskanselier Merkel en President Sarkzoy deden hun duit in het zakje. Net als de andere sprekers benadrukten zij de ernst en de urgentie van het klimaatprobleem en riepen ze op om in de schaarse resterende uren de knopen door te hakken. Over één ding zijn de sprekers, die hier uur na uur volspeechen, het eens: er is geen tijd meer te verliezen. Maar ondertussen lagen de echte onderhandelingen in de andere plenaire vergadering al uren stil.

Sarah Vaes

Vertrouwensbreuk tussen ontwikkelingslanden en Deense voorzitter COP 15

2009-12-17T11:44:00.004+01:00

De eerste dag van de onderhandelingen op het niveau van de ministers werd gekenmerkt door een totaal gebrek aan vertrouwen.
Eerst en vooral is er de civiele maatschappij: 5000 vertegenwoordigers van de niet-gouvernemetele organiaties werden geaccrediteerd voor toegang tot de conferentie. Van over de hele wereld zijn ze naar hier gekomen. Zij werden door de voorzitster Connie Hedegaard naar voor geschoven om de roep naar een ambitieus akkoord kracht bij te zetten.Zoveel petities, zoveel acties, blablabla.....

Gisteren werd de toegang niet alleen beperkt voor ´de ngo´s (vrijdag maximum 500 van de 5000 geaccrediteerden). Zelfs met een geldige badge geraakten een belangrijk deel van deze mensen niet voorbij de security.
Gevolg: een beperkte actie van twee mensen van Climate Justice Now die even het podium overnamem van Ivo de Boer - directeur van de UNFCCC - en nadien uiteraard werden ingerekend door de ordediensten.

Op straat zagen we een gewelddadig optreden van de politie op deelnemers aan een aangekondigde betoging naar het Bella Center .

Intussen was er ook een totale stop in de onderhandelingen.
Noch de Deense leefmilieuminister Connie Hedegaard, noch de Deense premier die intussen het voorzitterschap had overgenomen genieten het vertrouwen van de G77.
De hele dag en een deel van de nacht werd verloren door discussie over welke procedure nu moest gevolgd worden om het vertrouwen te herstellen.

Van bij de start zijn er geen duidelijke voorstellen geweest voor voldoende uitstootvermindering, geen voorstellen voor financiering. Na een uitgelekt ontwerp van akkoord bij de start van de onderhandelingen zijn de Denen er niet in geslaagd om opnieuw vertrouwen te winnen.
De slechte organisatie heeft hiertoe zeker bijgedragen.

Ook de Belgische Minister Magnette is gisteren aangekomen.
We hebben deze middag een afspraak over onze eisen, die we reeds over hebben gemaakt aan de gewestelijke ministers .
Belangrijker gezien de volledige vertrouwensbreuk, is de afspraak van de Klimaatcoalitie, waar 11.11.11 deel van uitmaakt, met premier Leterme die vanavond naar Kopenhagen vliegt voor de Europese topontmoeting.

De enige deblokering mogelijk is een herstel van vertrouwen door vanuit de EU de voorwaarden te laten vallen voor de beloofde 30% reductie en een overtuigend bedrag voor de financiering van adaptatie en mitigatie in het Zuiden.

Intussen zal de Belgische delegatie samen met enkele andere EU-lidstaten de Costa Ricaanse onderhandelaarster voorstellen als facilitator tussen de G77 en het Deense voorzitterschap van de COP.
Zowel de persoon als haar land geniet het vertrouwen. Costa Rica slaagt er immers in om 95 % van haar energiebehoefte in te vullen met hernieuwbare energie( waterkracht en aardwarmte) door financiering via heffingen op fossiele energie- en watergebruik. Daarnaast hebben ze een uitgesproken beleid naar bosbehoud en behoud van biodiversiteit.

Wat ons naadloos brengt naar wat onze 11.11.11-partners van Accion Ecologica in Ecuador met het Yasuni-project willen bereiken, namelijk de aardolie in de grond laten, het tropisch bos en de biodiversiteit bewaren en om de duurzame ontwikkeling van de indianen in dit gebied mogelijk te maken.

Zij stelden hun project voor in de alternatieve conferentie van het Klimaatforum, waar iedereen binnen mocht, iedereen solidair was in de vraag naar een rechtvaardig klimaatakkoord en de organisatie meer dan ok was. Een groot verschil met de officiële conferentie.

Jean-Pierre De Leener

Final Call voor de Europese Unie

2009-12-16T17:54:00.000+01:00

In Kopenhagen is het 'high-level' gedeelte van de onderhandelingen gisteren officieel aangevangen. Een indrukwekkende lijst ministers en staatshoofden zal in de komende week zijn opwachting maken hier in Kopenhagen. De vraag is of ze komen om 'hun' slag thuis te halen of om een eerlijk en adequaat klimaatverdrag uit de brand te slepen.

Dat er hoog bezoek op komst is, voelen we hier aan alle kanten. De grote opkomst van ministers en staatshoofden wordt hier aangegrepen om steeds meer NGO-vertegenwoordigers de toegang tot het Bella Center (waar de onderhandelingen plaatsvinden) te ontzeggen. Terwijl Connie Hedegaard, de voorzitter van de COP15, tijdens de openingsceremonie gisteren nog benadrukte dat de talrijke NGO-aanwezigheid en de bijna honderdduizend demonstranten tijdens het afgelopen weekend getuigen van het draagvlak voor een streng akkoord, mag op vrijdag nog slechts 1 op 10 van de geaccrediteerde NGO-vertegenwoordigers het Bella Center binnen. Dat dit de transparantie van de onderhandelingen geen deugd doet, spreekt voor zich. In België hebben we gelukkig een streepje voor: de NGO vertegenwoordigers worden opgenomen in de officiële delegatie en hebben dus de felbegeerde roze badge.

Ook aan de gebeurtenissen op onderhandelingsvlak is te merken dat de tijd begint te korten. De onderhandelingen die gisteren werden aangevangen, in de hoop overeenstemming te bereiken over de basisteksten waar de ministers en staatshoofden zich verder over moeten buigen, duurden tot 5 uur vanmorgen. Hoewel er bijna de klok rond wordt gewerkt, bewegen de onderhandelingen nauwelijks. De onderhandelingsteksten houden bijna alle opties open en het zullen dus de politieke leiders zijn die in de komende dagen het onderhandelingsproces vlot moeten trekken. Het grote gevaar is dat in de zoektocht naar een compromis tussen de verschillende nationale belangen (waar tot nu toe hardnekkig aan wordt vastgehouden) de minimum vereisten voor een adequaat klimaatakkoord helemaal worden vergeten.

De EU heeft nu, meer dan ooit, een doorslaggevende rol te spelen. Vanavond nog zitten de Europese Ministers van Leefmilieu samen. Het is hun allerlaatste kans om de defensieve positie van de EU te doorbreken. Na de zo vaak herhaalde belofte om zich in te zetten voor een 'ambitieus' klimaatakkoord, is het hoog tijd voor de EU om zelf die ambitie aan de dag te leggen: de 30% emissiereducties tegen 2020 en échte voorstellen voor de klimaatfinanciering moeten dringend op de tafel komen. Een beslissing van de Ministers van Leefmilieu zou dan door de uitzonderlijke Europese Raad die morgenavond zal plaatsvinden, bekrachtigd kunnen worden.

Vlaams Minister van Leefmilieu, Joke Schauvliege, ziet ook de noodzaak van meer ambitie in. Tijdens onze vergadering gisteren zei de minister dat ' de EU een tandje bij moet steken, dat het hoog tijd is om een bijkomende geste te doen' en dat Vlaanderen dit alleen maar kon steunen. Ook Waals Minister van Leefmilieu, Philippe Henry, en Federaal Minister van Klimaat, Paul Magnette, zijn in Kopenhagen. Aan onze ministers nu om met een sterk Belgische standpunt de EU-positie van een barnodige shot ambitie te voorzien.

Sarah Vaes

Kopenhagen is processie van Echternach

2009-12-16T17:31:00.002+01:00

De eerste dag van de laatste onderhandelingsweek was voor iedereen een verloren dag. Door de massale opkomst van delegatieleden en waarnemers en de slechte Deense organisatie liep alles verkeerd. Heel wat mensen-ook sommige onderhandelaars moesten noodgedwongen van 5 tot 10 uur buiten in de barre koude wachten om binnen te geraken in de conferentiezaal. Wij waren bij de gelukkigen: om 14u30 was het zover.

Net op tijd om met de Noord-Zuid vertegenwoordiging een gesprek te hebben met onze Minister van Ontwikkelingsamenwerking, Charles Michel.

Hij was samen met de EU-ministers voor ontwikkelingssamenwerking voor 1 dag naar Kopenhagen overgevlogen voor een lunchvergadering met de vertegenwoordigers van de minst ontwikkelde landen (MOL).
Inhoud van de vergadering: de financiering die door de EU-lidstaten vrijgemaakt voor de jaren 2010,2011 en 2012.
Niet te verwarren met de financiering voor na 2012 die het onderwerp uitmaakt van deze Kopenhagenkonferentie.

Na de top van vorige week hierover bevestigde premier Leterme voor de radio dat België per jaar 50 miljoen zou vrijmaken bovenop de 0,7 die voorzien zijn in het budget ontwikkelingssamemwerking. In het gesprek met Michel was deze veel minder affirmatief. Hij stelde ook dat deze discussie binnen de EU zeer moeilijk ligt omdat de meeste landen de afgesproken percentages niet halen.

Op de website van de Standaard lazen we dat Michel de aankoop van schone lucht als ontwikkelingsgeld beschouwt....
Dat is uiteraard niet onze mening: eerst en vooral moeten we hier in het Noorden onze uitstoot verminderen en moeten we het probleem niet pogen op te lossen door schone lucht te kopen. Ook niet in Afrika: Het 'klimaatgeld' moet additioneel zijn en gebruikt worden voor adaptatie en lage koolstofontwikkeling en behoud van de koolstofputten in ontwikkelingslanden.

De financiering zorgt in Kopenhagen, naast bindende uitstootreductiedoelstellingen, uiteraard voor de grootste onenigheid tussen de rijke Noordelijke grootste uitstoters en de G77 (China en de ontwikkelingslanden).

Cijfers zijn hier nog niet gevallen, dat zal voor de Ministers zijn tegen het einde van de week.
Wat wel volop in discussie zit is de wijze waarop het geld moet worden bijeengebracht en wie en hoe het moet beheerd worden.
Er zijn drie uiteenlopende meningen. De VS en de 'Umbrellagroep' vinden dat alles binnen de Wereldbank moet geregeld worden. De G77 opteren voor een international fonds met democratische vertegenwoordiging van betalers en ontvangers en weinig regels voor monitoring en controle.
Het EU standpunt ligt er middenin: een internationaal fonds - de bestaande GEF- met de regionale ontwikkelingsbanken als regionale financier en beheersorgaan.

11.11.11 pleit voor nieuw internationaal beheersorgaan dat nationale adaptatie- en mitigatieplannen goedkeurt en financiert. Met uiteraard een uitgesproken monitoring en controle van de uitvoering.
Dit fonds moet gevoed worden met internationale heffingen op vliegtuigvervoer en bunkerschepentransport (hier willen China en India niet van weten), veiling van emissierechten in het Noorden en bijkomemde heffingen omdat hier jaarlijks voorspelbare bedragen nodig zijn.

Vandaag hebben we hierover een aantal gesprekken met de verschillende ministers van Leefmilieu die vanaf vandaag alle drie in Kopenhagen zullen zijn.

Ook op de agenda staat een coördinerende vergadering met onze Congolese partners van de Reseau des ressources Naturelles die een uitgesproken standpunt hebben bepaald over de wijze waarop het bos in het Congobekken moet worden bewaard ten voordele van de plaatselijke gemeenschappen en inheemse volkeren.

Tot morgen.
Jean-Pierre De Leener

100.000 op straat in Kopenhagen voor een rechtvaardig klimaatakkoord

2009-12-15T10:42:00.005+01:00

Zaterdag 12 december trok een bonte stoet van honderdduizend mensen door de straten van Kopenhagen met een zeer duidelijke boodschap voor de delegatieleiders.

Bont omwille van de diversiteit in de deelnemers die van over de hele wereld naar Kopenhagen zijn afgezakt. Bont ook omwille van diverse invalshoeken die maken dat vakbonden, boeren, milieubeweging en Noord-Zuidorganisaties elkaar vinden in het alomvattende klimaatprobleem en vooral in de vraag naar dringende oplossingen.
Vooral de Noord-Zuid boodschap overheerste in de toespraken bij de start: met de stijging van de eerste graad celcius die we nu meemaken zijn al 50 miljoen mensen gestorven bij gebrek aan voedsel en water als gevolg van aanhoudende droogte of wateroverlast. Met een stijging tot 2 graden worden het er 800 miljoen.
De boodschap weerklonk zeer duidelijk: "we want climate justice" , "we want it now" en "we do not need numbers, we need food and water".

Ondertussen vergaderden de delegaties in het conferentiecentrum ter voorbereiding van de laatste week onderhandelingen, waarin vooral gekeken wordt naar wat Barack Obama zal voorstellen. Vanuit de delegaties stelt men dat de ministers nog heel wat werk voor de boeg hebben: "ze zullen niet enkel de grote politieke lijnen moeten uitzetten, ook heel veel technische problemen op het vlak van de uitvoering moeten beslecht worden."

Toch blijft er een optimisme bestaan over het halen van een akkoord met zowel uistootvermindering als financiering voor adaptatie en mitigatie (behoud van koolstofputten en lage koolstofontwikkeling)
Morgen komt Charles Michel samen met Joke Schauvliege naar Kopenhagen gespoord. De eerste omdat het Zweeds voorzitterschap in allerijl een vergadering heeft bijeengeroepen van de Ministers van ontwikkelingssamenwerking. De tweede binnen de normale planning die maakt dat de federale en gewestelijke milieuministers eind deze week in Kopenhagen zullen zijn. Ook premier Leterme zal donderdagavond Kopenhagen aandoen.

Vanaf heden zal over de konferentie dagelijks een blog worden bijgehouden door afwisselend Jean-Pierre De Leener (11.11.11) en Sarah Vaes( VODO)
Naast de evoluitie van de onderhandelingen besteden ook heel veel aandacht aan onze zuidelijke klimaatpartners die in Kopenhagen aanwezig zijn. Morgen aandacht voor onder andere de Congolese société civile die zal reageren op de discussie rond REDD (behoud van het regenwoud )

Jean-Pierre De Leener
13/12/2009

3e en laatste blog over Global Forum on Migration and Development

2009-11-09T21:11:00.002+01:00

Tusenstop in Zurich.
Een iets langere vlucht, met overstap, heeft toch een voordeel: tijd om het laatste hoofdstukje te schrijven van deze blog.

Gisteren was de laatste dag van de Peoples Global Action en van het integouvernementele Global Forum. De Mexicaanse ambassadeur is ons komen toespreken, moed inspreken zo je wil. Er zijn blijkbaar toch een aantal landen die een ernstigere rol willen geven aan het middenveld. De Mexicanen, die het Global Forum volgend jaar organiseren in Puerto Vallarta, willen zich a.h.w. ook aan migrantenorganisaties en ngo’s van hun beste kant laten zien. De stellige belofte dat ze hun best zullen doen om meer echte inspraak te organiseren is alvast genoteerd. De Mexicanen zijn blijkbaar nuchtere mensen, die beseffen dat op zo’n regeringsforum toch niets gezegd wordt dat het middenveld niet te weten komt. Maar de ambassadeur lijkt er ook van overtuigd (terecht ;-) dat migrantenorganisaties en ngo’s niet alleen goed georganiseerd zijn en representatief, maar ook dat ze over veel meer expertise ter zake beschikken dan de meeste regeringsvertegenwoordigers op het Global Forum.

We blijven voorlopig toch wat afwachten. Voor we gaan juichen over alweer een nieuwe belofte. De organisatie van officiële Civil Society Days, voorafgaand aan het intergouvernementele forum bleek tot op heden eerder een wortel aan een stok, waarmee het forum al sinds de eerste editie in 2007 in Brussel de middenveldorganisaties aan het lijntje houdt.

Een bijkomende reden voor de scepsis is dat in Mexico een groot verschil bleek tussen het beleid van het ministerie voor buitenlandse zaken, dat het consequent opnam voor de rechten van de Mexicaanse migranten in het buitenland en het beleid van Binnenlandse zaken. Ze veegden nogal vierkant hun voeten aan de rechten van migranten die andere landen naar Mexico kwamen, al dan niet in transit. Volgens de ambassadeur zijn ze nu al drie jaar hard aan het werken om dat gat dicht te rijden in de richting van een betere bescherming van alle migranten waar Mexico mee te maken krijgt. Beide ministeries zullen alvast samen het volgende forum organiseren.

We zullen in elk geval moeten lobbyen bij alle regeringen die pro meer echte participatie en dialoog zijn als we onze zin willen krijgen. Ook de grootste financiers (enkele regeringen) van het forum zouden benaderd kunnen worden, als daar potentiële medestanders bij zouden zijn.

We hebben onze eigen Belgische vertegenwoordigers alvast meegegeven dat België zou kunnen scoren op internationaal niveau door op het vlak van participatie het goede voorbeeld te geven. We kennen hier toch een goede traditie van een stevige dialoog tussen overheid en middenveld (dat daar vaak zelfs voor gesubsidieerd wordt).

Want het organiserende land alleen kan niet zo veel veranderen aan de procedures. De Filipino hebben vorig jaar ook hun best gedaan en kleine stapjes vooruit gezet, maar de klok is toch wat teruggedraaid in Athene. Er waren dit jaar weliswaar beperkte ronde tafels over drie thema’s waar regeringen en Civil Society samen konden praten, maar de regeringen die daar waren, waren niet diegene die er hadden moeten zijn. Daarenboven hebben de Onassis Foundation en de Griekse overheid dit jaar echt hun best gedaan om niet naar de internationale adviesgroep (die wel min of meer evenwichtig was samengesteld, met veel migrantenvertegenwoordigers en vakbonden) te negeren. Bijvoorbeeld als het er op aan kwam de voorzitters en de verslaggevers van de officiële Civil Society Days aan te stellen en zelfs bij de verslaggeving zelf. Blijkbaar verdwenen plots heel belangrijke elementen uit de discussies. Omdat de regeringen ze niet graag zouden horen. Hallo zeg!!

Voor het eerst is ook duidelijk gemaakt dat er nog drie Global Fora georganiseerd zullen worden en in 2013 komt er dan een algemene vergadering die alles zal evalueren. Dat wordt ofwel een begrafenis (als de landen die de boel financieren het voor bekeken houden), ofwel (hopelijk) de blijde intrede van het forum in het VN netwerk. De VN zelf is alvast vragende partij voor het laatste.

Deze duidelijkheid over de komende jaren moet het mogelijk maken om zowel voor de regeringen als voor de Civil Society Days wat broodnodige continuïteit te garanderen, zodat niet elk jaar opnieuw een zogenaamd onafhankelijke stichting het lauw water opnieuw moet uitvinden om de participatie van het middenveld te organiseren. En waar de kleine vooruitgang die vorig jaar bijvoorbeeld gemaakt is ook behouden blijft en als fundering kan dienen voor verdere stappen vooruit.

’s Avonds in het hotel kregen we trouwens nog bezoek van de voorzitter van de VN commissie voor de rechten van migranten. Een heel vriendelijke Marokkaan die in Parijs woont en voor het eerst in drie jaar uitgenodigd was om deel te nemen aan het intergouvernementele forum. Als observator wel te verstaan. Op zich zegt dat al genoeg!

Een interessante observatie die hij met ons deelde was de volgende: na drie jaar zijn alle regeringen toch al min of meer op een gelijk niveau geïnformeerd. Tot actie is men nog steeds niet gekomen.

De voorzitter deelde onze mening over de hele lijn. Iemand om contact mee te houden. Maar hij kan op zichzelf ook niet zo heel veel doen om het proces in de juiste richting te sturen. De VN blijven een vehikel dat enkel kan doen wat de lidstaten willen dat ze doen.

Hoewel, indien er meer klachten zouden worden neergelegd bij zijn commissie voor migrantenrechten, over schendingen van de rechten van migranten, zouden ze bij de VN toch af en toe een signaal kunnen geven aan landen die die rechten schenden. Daarvoor moeten ontvangende landen niet eens de VN conventie over de rechten van migrantenwerknemers en hun familie geratificeerd hebben (tot op vandaag heeft geen enkel ontvangend land dit gedaan). Het volstaat dat het zendende land de conventie ratificeerde.

Zelfs vanuit ngo’s of individuen kan klacht neergelegd worden. Het spreekt voor zich dat die een grotere impact hebben als ze gebundeld en stevig gedocumenteerd worden.

Wat ons eigen, parallel event, de Peoples Global Action on Migration, Development en Human Rights betreft: we slaagden er in om een gemeenschappelijke verklaring op te stellen. Hierin worden onze belangrijkste eisen i.v.m. de bescherming van de rechten van migranten nogmaals herhaald. Daarnaast zijn er een aantal concrete aanbevelingen i.v.m hoe de participatie van het middenveld, in de officiële Civil Society Days, veel beter moet worden aangepakt.

De frustratie onder de Palestijnen is groot. Het kwartet moet zijn verantwoordelijkheid opnemen, zegt Minister al-Malki.

2009-11-08T13:57:00.003+01:00

De Palestijnse Minister van Buitenlandse Zaken, Riyad al-Malki, is een bevlogen man. Arts van opleiding en in het verleden actief geweest als civil society activist, is hij nu een topspeler in het debat. Op deze laatste dag van de misse, ontmoetten we hem in Ramallah.

De ontwikkelingen van de laatste weken zijn natuurlijk allesbehalve hoopgevend. Het ziet er op dit moment niet naar uit dat er op korte termijn een duurzame oplossing komt. Na 18 jaar onderhandelingen zijn de Palestijnen gedesillusioneerd. De aankondiging van president Abbas dat hij geen kandidaat is voor een tweede termijn is volgens al-Malki een openlijk signaal van frustratie zowel over het proces als over de rol van de verschillende partijen in de vredesonderhandelingen.

Volgens al-Malki is Israël gewoon niet geïnteresseerd in vrede. Economisch heeft het een groot belang bij het volhouden van de bezetting. Paradoxaal genoeg zijn de Palestijnse gebieden na de EU immers de belangrijkste afzetmarkt voor Israëlische producten. Er wordt jaarlijks voor meer dan een miljard dollar aan producten in de bezette gebieden verhandeld. Daarnaast biedt de bezetting Israël de mogelijkheid om beetje bij beetje Palestijns land te annexeren. Een akkoord, zegt al-Malki, zou zowel de economische winst als de geleidelijke landroof een halt toeroepen.

Volgens de minister loopt het vredesproces vast omdat de bilaterale onderhandelingen tussen Israëli's en Palestijnen door de Israëli's volledig georchestreerd worden als een gesprek tussen een bezettende macht en een bezette bevolking. Bijvoorbeeld het cruciale punt van de status van Jeruzalem wordt in die setting door de Israëli's afgevoerd als onbespreekbaar. Al-Malki ziet maar één oplossing. Hij vraagt dat de internationale gemeenschap optreedt als derde partij. Alleen op die manier kunnen de partijen op een normale gelijkwaardige manier met elkaar onderhandelen. Volgens al-Malki moet het kwartet (EU, US, Rusland en UN) de rol van derde partij op zich nemen. Zij moeten hun verantwoordelijkheden opnemen en actief betrokken zijn in de onderhandelingen. Natuurlijk is hij, zoals vele andere, verontwaardigd over de onwil van de Amerikanen om Israël tot toegevingen te dwingen. "Hoe kan de US beweren dat ze de Israëli's niet tot toegevingen kunnen overtuigen over de nederzettingen? Komaan wie is eigenlijk de wereldmacht? Wie is hier de baas?"

Gevraagd of de Palestijnen de 2-staten oplossing nu loslaten, gaf hij aan dat dit voor Israel de enige haalbare kaart is. Het alternatief van één staat kan alleen aanvaardbaar en leefbaar zijn op basis van gelijke burgerrechten. Maar als gevolg van demografische ontwikkelingen, zou dit op termijn leiden tot een meerderheid van Palestijnen en dat kan toch moeilijk Israel`s bedoeling zijn? Ondertussen rijst echter wel de vraag of een 2-staten oplossing nog haalbaar is gezien de voortdurende expansie van de nederzettingen en het opknippen van de Palestijnse gebieden in van elkaar gescheiden stukjes grondgebied?

In de namiddag ontmoeten we Maha Ahy Dayyeh van het Women's Center for Legal Aid and Counseling. Maha is een sterke vrouw. Ze heeft "maar" twee kinderen en is dus de uitzondering op de regel. De Palestijnse vrouwen krijgen namelijk gemiddeld vijf kinderen. Kinderen zijn, in een land waar er oorlog, angst en onzekerheid is, een vorm van zekerheid. In het Centrum kunnen vrouwen terecht voor (juridisch) advies en begeleiding. Vrouwen worden er geïnformeerd over hun rechten. Zo gaan nog te veel vrouwen ervan uit dat ze geen hoederecht kunnen krijgen over hun kinderen. Weinig vrouwen durven hun erfenis opeisen uit vrees voor familiale vervolging. De oorlog zorgt ook voor meer agressie onder de bevolking, waardoor ook familiaal geweld toeneemt. Allemaal zaken waarmee vrouwen terecht kunnen bij het Centrum. We waren blij verrast dat meisjes op het vlak van onderwijs evenveel kansen krijgen als jongens. Maar wat ons verontrustte was de dalende huwelijksleeftijd van meisjes en jongens dit ten gevolge van de onzekerheid die de oorlog en bezetting met zich meebrengt. Kindsbruiden van 14, 15 jaar zijn geen uitzondering, zeker niet in de Gaza.

Nahima Lanjri en Pol De Greve

We geven een klein beetje hoop

2009-11-07T00:16:00.005+01:00

Een bezoek aan Palestina is niet opbeurend. Je wordt er té veel geconfronteerd met vernedering, met apathie, gebrek aan toekomstperspectieven. Gelukkig zijn er mensen die tegen de stroom van de moedeloosheid ingaan. Jessica De Vlieghere is een moedige en creatieve vrouw. Een jonge vrouw uit het Leuvense die de handen uit de mouwen steekt. In Ramallah richtte zij een circusschool op. Jongens en meisjes komen enkele keren in de week samen en leren onder deskundige begeleiding hun circusnummers.

"Het gaat ons niet alleen om het artistiek project" zegt Jessica. "Het is tegelijkertijd een sociaal project: we halen mensen uit en depressiviteit, we geven ze hun zelfrespect terug. Jongeren leren hun gevoelens beter te uiten, leren via creatieve expressie opgekropte agressie om te zetten in een constructieve energie." Het circus leert niet alleen wat mensen met hun lichaam kunnen, het heeft een belangrijke invloed op de geest: wil je iets moois tot stand brengen, moet je samenwerken. Dan moet je anderen kunnen vertrouwen. De Palestijnse circusschool in Ramallah werkt op dit ogenblik met ongeveer 150 jongeren. Ze trekken rond in het binnenland en krijgen bij hun optreden heel positieve reacties van de bevolking. "Neen, het is geen direct politieke bijdrage voor het palestijns-israëlisch conflict" zegt Jessica. "Maar we brengen een klein beetje hoop. Een klein beetje zelfvertrouwen ". En dat beamen de lachende gezichten van de jonge mensen die ons hartelijk uitwuiven .Gelukkig zijn er ook mensen die niet wachten op de internationale politiek om verandering in de situatie te brengen. Allerlei middenveldorganisaties en concrete projecten geven moed. Moed om –ondanks alles- een klein beetje hoop te blijven koesteren.

Jan Renders (voorzitter ACW)

Ik voel me down!

2009-11-06T10:52:00.005+01:00

"The right to return", de terugkeer van de vluchtelingen na de catastrofe van 1948 is een probleem dat grotendeels onderschat wordt bij het tot stand brengen van een eventuele tweestaten-oplossing.

Bij ons bezoek aan het vluchtelingenkamp Aida nabij Betlehem werd dat duidelijk.
In 1948 werden 715.000 Palestijnen - de helft van de bevolking - 'verplaatst'. Door de oorlog in 1967 kwamen er nog eens meer dan 400.000 verplaatste (lees: verjaagde) Palestijnen bij. Ze blijven 'vluchtelingen', ook al leven ze grotendeels in de Westbank en Gaza.

"Het recht op zelfverdediging, dat Israël aanhaalt als reactie op de Palestijnse raketten vanuit Gaza, is een fout argument. Israël ligt immers zelf aan de oorsprong van het vluchtelingenprobleem en dus aan het grijpen naar geweld van verzetslui", zegt de de woordvoerder van het Lajee Center in Aida.
Volgens het internationaal recht is Gaza immers nog altijd bezet gebied.

In totaal zijn er 4,7 miljoen vluchtelingen geregistreerd, nog vele anderen zijn niet geregistreerd.
Velen vertoeven in Arabische staten, Jordanië, Egypte, Syriër...
Ze moeten het recht hebben om te terug te keren, op zijn minst het recht te kiezen, the right to choose ...

De omstandigheden in de kampen zijn gekend, elke keer ik ze bezoek voel ik me down.

Rudy De Leeuw, Voorzitter ABVV

Ouders van vermoorde kinderen kiezen voor vrede

2009-11-06T00:13:00.003+01:00

Rami al Haman en Bassim al arb verloren hun kind in het Palestijns-Israëlisch conflict . De dochter van Bassim werd vlakbij haar school doodgeschoten. Rami's dochter kwam om bij een zelfmoordaanslag in Jeruzalem. Hun verhaal is aangrijpend. Hun onuitspreekbaar verdriet en pijn om het verlies van hun kinderen gaf geen aanzet voor haatgevoelens maar werd een impuls voor vredeseducatie. De Parent's Circle is een organisatie van vijfhonderd Palestijnse en Israëlische gezinnen die hun kind verloren in het conflict.

Wat doe je met de verschrikking als je zoiets overkomt? Je laat je meedrijven op de evidente haatgevoelens of je kiest voor de moeilijke maar positieve weg van de dialoog en de zoektocht naar een constructieve oplossing.

"Het is wel bijzonder erg" zo zeggen beide vaders die ondertussen hechte vrienden geworden zijn "dat we mekaar pas als echte mensen konden zien nadat onze beide dochters vermoord werden in een aanslepend, onmenselijk conflict."

Beide vaders en zovele lotgenoten, brengen nu hun getuigenis in scholen, sociale bewegingen en in de media. Hun getuigenis vindt een steeds breder gehoor, tot in het Europese Parlement.

Op onze vraag naar de toekomstperspectieven betreffende het samenleven in deze regio zijn ze voorzichtig en geven aan dat er nog een lange weg te gaan is. Maar er moet een oplossing uit de bus komen. Die zal maar gevonden worden als er voldoende krachten in de samenleving zijn die de dialoog aangaan en zo draagvlak bieden voor een politiek die het samenleven van beide gemeenschappen mogelijk maakt.

Op onze vraag welke bijdrage wij kunnen leveren, is hun antwoord duidelijk : "kies voor een oplossing op lange termijn. Een keuze voor vrede impliceert het aanreiken van een toekomst voor beide gemeenschappen. Dat vraagt politieke moed. Vooral van de sterksten : zij moeten de hand uitsteken om bruggen te slaan die een politieke oplossing mogelijk maakt."

Bezoek aan het holocaustmuseum Yad Vashem

2009-11-05T22:48:00.003+01:00

Impressies van de 'man in de straat'

2009-11-05T22:30:00.010+01:00

Wekelijks komt de mobiele kliniek langs in de moskee om er de enige gezondheidszorg te leveren aan de dorpelingen. Op de foto dokter Mohammed en in de 'wachtzaal' moeders met zieke kinderen.

De Palestijnse boer vertelt over recente vernietigingen van zijn pas aangelegde percelen terrasbouw door het Israëlisch leger.

Hebron: vroegere bloeiende Palestijnse hoofdwinkelstraat nu verboden terrein voor Palestijnen want exclusief terrein voor Joodse kolonisten.

Indrukken van het vluchtelingenkamp Aida, nabij Bethlehem.

2009-11-05T22:16:00.007+01:00

De sleutel boven de ingangspoort symboliseert de hoop op terugkeer naar eigen woning van 7 miljoen Palestijnse vluchtelingen.

Deze watertank bevoorraadt de vluchtelingen gedurende maximaal 2 uur per week terwijl de nederzettingen vlakbij overvloedig water krijgen om zwembaden te vullen en grasperken groen te houden

Net een uur aan mijn blog van vandaag geschreven en ... floep alles weg ...

2009-11-05T00:47:00.001+01:00

Na een uurtje schrijven aan mijn blog van vandaag druk ik op de verkeerde knop en verlies ik de hele tekst. Het is te laat om opnieuw te beginnen. Vandaag alleen dus maar foto's ... Sakkerend onder de dekens ...

Geen bewegingsvrijheid voor Palestijnen op de Westelijke Jordaanoever

2009-11-05T00:16:00.002+01:00

Vandaag scheen de zon- hèhè, dat kan je wel gebruiken als het dagprogramma een opeenstapeling van onrecht en ellende belooft…

B’tselem, een grote mensenrechtenorganisatie (www.btselem.org), nam ons mee op sleeptouw. B’tselem heeft onder andere een project waarbij ze camera’s uitdelen aan Palestijnen in de bezette gebieden, om situaties van misbruik mee te filmen. ‘shooting back’ noemen ze dat, maar dan met film. Vaak helpt het bovenhalen van een camera al om te vermijden dat een situatie uit de hand loopt. Maar in de 2000 uren film in hun archief zitten toch nog tientallen incidenten van geweld door kolonisten of het leger.

B’tselemen schreef in 2002 een schitterend ‘basiswerk’ (als je een mensenrechtenrapport zo kan noemen) over ‘land grab’: de gesofisticeerde manieren waarop ruimtelijke ordening en wetgeving wordt ingezet door Israël om op een formeel legale manier zoveel mogelijk grond in de Palestijnse bezette gebieden af te pakken voor Israëlisch gebruik (http://www.btselem.org/English/Publications/Summaries/200205_Land_Grab.asp). De rondleiding die Najib, een veldwerker van de organisatie ons gaf op de Westelijke Jordaanoever, richtte zich - op die ‘land grab’, maar vooral op de beperkingen van de bewegingsvrijheid van Palestijnen en de segregatie tussen Palestijnen en kolonisten. We zagen het hek/de muur (op sommige plaatsen zijn het metershoge betonnen platen – een echte muur dus, op andere plaatsen is het een gracht en een hek met prikkeldraad) die Palestijnen van kolonisten scheidt. Een fotopauze aan een overgang leidde tot een inspectie van het leger – camera’s ter plaatse hadden onze verdachte aanwezigheid doorgegeven. Behalve het grote Hek zijn er nog veel meer hekken naast de mooie wegen die de Israëlische nederzettingen verbinden. Die dienen om de Palestijnen van de wegen te houden en te verhinderen dat kinderen stenen gooien. Deze mooie wegen zijn enkel voor Israëlische wagens met gele nummerplaten. Voor de groene Palestijnse nummerplaten zijn er andere wegen – van merkbaar mindere kwaliteit. Het valt op hoe de hekken zo dicht mogelijk rond de Palestijnse dorpen lopen, waarbij ze een ruime marge laten rond de Israëlische nederzettingen. Op die manier worden Palestijnse boeren bijvoorbeeld afgesneden van een deel van hun olijfboomgaard, die op den duur de facto aan de Israëli’s gaat toebehoren. Als je op het terrein bent, is het overduidelijk dat veiligheid niet de hoofdreden is van de plaatsing van deze hekken. De wegen waarop Palestijnen wel toegelaten zijn, zijn voor hen toch nog vaak moeilijk te gebruiken omdat op de zijwegen die rechtstreeks naar de dorpen leiden op vele plaatsen blokkades zijn opgeworpen door het leger. Vaak zijn dat niet meer dan enkele grote betonnen blokken, maar het gevolg is dat mensen hun auto daar moeten achterlaten en aan de andere kant van de blokkade overstappen in een taxi. Of rondrijden, zoals wij toen we naar Salfit reden: aangezien de weg van 700 meter afgesloten was, maakten we een omweg van 18 kilometer. Alles is er op gericht om te zorgen dat Israëlische kolonisten en Palestijnen elkaar niet hoeven te kruisen: aparte wegen verbinden de respectieve woonplaatsen van elke groep, waarbij een systeem van tunnels en bruggen ervoor zorgt dat ook contact op kruispunten wordt vermeden. Bizar! In de Palestijnse dorpen zien we hier en daar echo’s van het recentste Amnesty rapport over het gebrek aan recht op water van Palestijnen. http://www.amnesty.org/en/news-and-updates/report/israel-rations-palestinians-trickle-water-20091027. De muur snijdt boeren af van de meest vruchtbare stukken land, de zwarte watertanken op de daken kunnen een schietschijf worden van verveelde soldaten, de nederzettingen hebben zwembaden en groene tuinen terwijl de Palestijnse dorpen watertekort lijden, en de industrie van nederzettingen loost zijn afvalwater gewoon op braakliggende grond.

Al die vaststellingen op het terrein maken een grote indruk op ons, en zijn dan ook het onderwerp van veel discussies en vragen, binnen de groep en met onze gesprekspartners. Dat waren later op de dag nog de afvaardiging van de Europese Unie in Tel Aviv, 2 mensenrechtenorganisaties, de Belgische ambassadeur en Avi Primar, een vooraanstaand intellectueel. Ik onthoud vooral dat mensenrechtenorganisaties steeds meer te kampen hebben met actieve tegenwerking vanuit de regering. Gisha – een organisatie die ijvert voor bewegingsvrijheid in (en uit) Gaza (!)- www.gisha.org – drukt ons op het hart dat buitenlandse druk moet gericht zijn op het vrijwaren van een democratisch klimaat in Israël. In de categorie ‘landen met grove en systematische mensenrechtenschendingen’ is Israël immers uniek in de zin dat het een democratische rechtsstaat is, waarbij de vrijheid van meningsuiting normaliter gewaarborgd is en mensenrechtenorganisaties doorgaans ongehinderd hun werk kunnen doen. Als dat onder druk komt, gaan belangrijke hefbomen voor rechtvaardigheid verloren.

Avi Primar brengt Israëlische en Palestijnse studenten samen om te studeren aan een Duitse universiteit. En hij gelooft in een duurzame oplossing voor Israël en Palestina, die hij zelfs al in detail uitgewerkt heeft. Gebaseerd op 2 staten natuurlijk, en met een rol voor een internationale troepenmacht. Interessant. En ook wel hoopvol eigenlijk. Fijn om de stem van de rede te horen, ook al is het een minderheidsstem.

Eva Brems

Foto 120: een overgang van de muur/het hek
Foto 116: het hek dat de linkse weg wil beschermen, is aan de overkant van de rechtse (ongebruikte/afgesloten) weg geplaatst, en snijdt zo een olijfgaard middendoor.

Groot nieuws: Wathelet komt en hij wil graag met ons praten!

2009-11-04T23:00:00.003+01:00

Maar eerst iets over gisteren. 's Morgens opniew twee veldbezoeken meegedaan. Oumou opperde het idee om dit volgend jaar informeel te doen met regeringsvertegenwoordigers. Of waarom geen peer review over hun migratiebeleid. Zo'n "evaluatie onder gelijken", gebeurt wel elke vijf jaar voor de ontwikkelingssamenwerking.

Ons eerste bezoek was aan een studiegroep die op vraag van de EU een onderzoek deed naar irreguliere migratie. De bedoeling was om enerzijds te proberen om correcte gegevens te verzamelen over irreguliere migratie, en om anderzijds beleidsaanbevelingen te formuleren. Hun bevindingen zijn op zich heel interessant, omdat ook uit hun cijfergegevens duidelijk blijkt dat het aantal migranten dat probeert om clandestien Europa binnen te komen heel beperkt is in vergelijking met mensen die door allerlei omstandigheden of een te complexe regelgeving hun wettelijk statuut verliezen. Irreguliere situaties oplossen moet dus in de eerste plaats gebeuren door migranten makkelijker toegang te verlenen tot de reguliere arbeidsmarkt in Europa en door transparantere en minder complexe migratie regels. Nog meer geld investeren in sterkere grenscontrole is dan ook de minst efficiente manier om het probleem aan te pakken. Daar gaat nu al het overgrote deel van de Europese middelen voor migratie naar toe, grotendeels ten onrechte dus! De eenzijdige focus op het beperken van migratie is trouwens de voornaamste oorzaak voor de soms belachelijk complexe regelgeving.

Nadien zijn we langs geweest bij de Greek Council on Refugees. Terug in de realiteit. De GCR is de enige Griekse ngo die juridische en sociale hulp verleent aan asielzoekers en aan erkende vluchtelingen. In een context zonder onthaalbeleid, zonder opvangcentra van de overheid, zonder subsidies van de eigen regering (enkel van de EU en van privé schenkers) en waar het asielbeleid van A tot Z bij de (vaak heel agressieve) politie zit, proberen ze er het beste van te maken. Ze verzuipen letterlijk in het aantal hulpvragen die ze krijgen. En dan permitteren regeringsvertegenwoordigers het nog om van hen te eisen dat ze een grote groep migranten opvangen die door de regering zelf, van de ene dag op de andere op straat is gezet (na het sluiten van een detentiecentrum in Lesbos, zijn ze gewoon naar Athene gebracht. De GCR moet het maar oplossen.) Sommigen zullen waarschijnlijk onder dak geraken bij landgenoten in leegstaande gebouwen , de rest zal zijn plan moeten trekken. Ook de gezinnen met kinderen.

Het is eigenlijk ontzettend triest als sociaal werkers moeten vaststellen dat het voor kinderen beter is om opgesloten te blijven in detentiecentra (waar de omstandigheden in vergelijking met de rest van Europa verschrikkelijk zijn) dan dat ze op straat het slachtoffer kunnen worden van allerlei misbruiken.

Er wordt soms geopperd dat Griekenland echt te veel vluchtelingen aan de deur krijgt, maar ook dat blijkt relatief. Het overgrote deel van de migratie richting Griekenlant (70%) komt volgens de herboven vermelde studie, uit Albanië en die komen om te werken, formeel of informeel. En over het aantal asielzoekers: in de eerste 7 maand van 2009 vroegen 10800 mensen asiel in Griekenland. Op een jaar kom je dan op een cijfer dat niet eens zo veel verschilt van de situatie in België. Als je dan weet dat slechts 19 mensen erkend werden als vluchteling en slecht 21 humanitaire bescherming kregen (terwijl er heel wat vluchtelingen uit bvb. Afghanistan bij zijn), weet je dat het echt niet enkel een probleem van capaciteit is. Zelfs het VN Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen weigert openlijk om mee te werken aan het Griekse non-beleid. De Griekse regering zet soms zelfs mensen op een totaal illegale manier weer op Turkse stranden, nadat ze hier uitgewezen zijn. Zonder meer. Alsof Turkije verantwoordelijk is om een Europees probleem op te lossen!!

Als onze eigen regering hier een ding uit moet onthouden is het wel dat het compleet onaanvaardbaar is om vluchtelingen terug naar Griekenland tes sturen omdat ze toevallig eerst hier belanden op hun weg naar Europa. Dublin conventie of niet.

En dan het goede nieuws...

We hebben toch al een paar gezellige pleintjes en straatjes ontdekt, wat ons beeld van Athene een beetje vervolledigd en ons oordeel wat verzacht.. Hoewel, Stedenbouwkundig blijft het een catastrofe die menig plaatje van Griekse - Romeinse tempels verpest ;-)

Maar veel belangrijker is natuurlijk dat onze nieuwe staatssecretaris voor migraties dan toch naar het Global Forum komt. Er zal dus ook een Belg zijn die iets te zeggen heeft over ons migratiebeleid. De mensen van buitenlandse zaken waren gisteren tijdens onze ontmoeting heel vriendelijk, maar zij bepalen natuurlijk het beleid niet. Ze kunnen wel meehelpen met coördineren tussen de verschillende ministeries en in het kader van dit forum een debriefing organiseren voor het middenveld in België. Ze hebben dat ook stellig beloofd.

Het gesprek met Melchior Wathelet deze avond was in elk geval heel constructief. Hij volgt ons op een aantal cruciale punten, zoals bvb. onze kritiek op het ophemelen van migrantenremittances tot magische oplossing voor ontwikkelingsproblemen en ook voor een beleid dat mensen tot gereedschap maakt (tijdelijke contracten en verblijfsvergunningen) lijkt hij niet gewonnen. Tijdens zo'n gesprek wordt natuurlijk geen beleid gemaakt, maar hij is heel luisterbereid en onze uitwisseling was alvast en goede start voor verdere dialoog tussen middenveld en beleid. Wie weet kan hij ook iets doen aan de heel ontransparante en onevenwichtige manier waarop de selectie en de agendasetting voor het Global Forum gebeurt. Want ondanks aanzetten tot uitwisseling tussen middenveld en regeringsvertegenwoordigers, blijft de impact van de officiële consultaties op het officiële forum toch teleurstellend beperkt. Wij hebben het gevoel dat we steeds hetzelfde moeten herhalen, nl. dat rechten van migranten altijd en overal cruciaal zijn, ook in discussies over migratie en ontwikkeling, terwijl daarbij in veel landen echt geen vooruitgang geboekt wordt. Het officiële forum wil dan weer enkel luistereen naar heel concrete suggesties om de impact van migratie op ontwikkeling e vergroten. Ons korte gesprek van deze avond heeft op dit punt misschien wel meer effect gehad dan de hele bollenwinkel van het GFMD.

Morgen in elk geval meer nieuws, wanneer we een eerste kort verslag zullen krijgen van het regeringsforum.

Een humanitaire catastrofe en apartheid op zijn Zuid-Afrikaans

2009-11-04T00:55:00.018+01:00

We zijn één dag ver in onze zoektocht naar wat er zich werkelijk afspeelt tussen Joden en Palestijnen in dit land.
Deze morgen kregen we een bijna twee uur durende briefing van Allegra Pacheco, hoofd van de Advocacy Unit van OCHA, de VN-organisatie voor humanitaire zaken over wat er zich afspeelt in de bezette Palestijnse gebieden. Gaza, de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem. Nauwgezet presenteerde deze VN-medewerkster van Joods-Amerikaanse origine de immense problemen. Een humanitaire en ecologische ramp in Gaza, De veroordeling door de internationale gemeenschap om een gehele bevolking collectief te straffen voor de (overigens onaanvaardbare) daden van sommigen. De absolute beperking van de bewegingsvrijheid van 1,43 miljoen Palestijnen. Het immense waterprobleem, in die mate zelfs dat slechts 5 tot 10 procent van het water er echt drinkbaar is.
Op een gebied van nauwelijks 5600 vierkante kilometer (minder dan 1/6 van België) wonen 2,3 miljoen Palestijnen en 480.000 Israeli's. De bewegingsvrijheid van de Palestijnen wordt helemaal beperkt door controlepunten, weg- en andere barrikades. Alleen al in de stad Hebron werpen de Israeli's meer dan 90 obstakels op die het vrije verkeer van Palestiijnen – scholieren, ouderen, werknemers of zwangere vrouwen - fel bemoeilijkt. Erger dan dat is de bouw van een muur, op sommige plaatsen een 8 tot 10 meter hoge betonnen plaatconstructie met elektrische prikkeldraad erbovenop. 413 kilometer muur is reeds gebouwd, 73 kilometer is in aanbouw en nog eens 223 kilometer is gepland. Een bouwwerk dat ruim 2 miljard dollar zal kosten. En de bouw van aparte wegen, controlepunten en tunnels om het verkeer tussen Palestijnen en Joden koste wat het kost gescheiden te houden wordt begroot op nog eens extra 500 miljoen dollar. Wanneer de muur (het "hek" in het Israëlische jargon) afgewerkt is, zal het vijf keer zo lang zijn als de Berlijnse muur die bijna dag op dag twintig jaar geleden gesloopt werd. De internationale gemeenschap oordeelt dat de bouw totaal illegaal is. Israël heeft wel het recht zich te beschermen tegen mogelijk vijandige aanvallen vanuit Palestijns gebied, maar dan moet de muur op de grens tussen Israël en de westelijke Jordaanover gebouwd worden. Dat is nu niet het geval: op sommige plaatsen dringt de muur zeer diep Palestijns grondgebied binnen, enkel met de bedoeling Israëlische nederzettingen directe toegang tot Israël te geven. Ondertussen worden Palestijnse gemeenschappen uiteengereten. Er worden wegen aangelegd die enkel toegankelijk zijn voor Israëli's. Palestijnen krijgen hun eigen netwerk. Apartheid op zijn Zuidafrikaans … Bart Staes

…

De Westelijke Jordaanoever wordt zo opgesplitst in meerdere kleine en economisch onleefbare gebieden. Boeren hebben geen toegang tot hun land. Kinderen moeten enorme omwegen maken om hun school te bereiken. Zieken worden gedwongen een serieuze omweg te maken om een hospitaal te bereiken. Allen worden dagelijks vernederd bij het overschrijden van de controleposten en (grens)overgangen die bovendien niet permanent maar soms enkel sporadisch open zijn. En de Israëlische kolonisten leggen niet alleen beslag op territorium maar ook op de schaarse watervoorraden. Een kolonistengezin verbruikt vaak vijf keer meer water dan een Palestijnse familie.Meer info hierover op: http://www.ochaopt.org/?module=displaysection&section_id=125&format=html

Nadien trokken we tweeënhalfuur lang op met Jeff Halper. Deze Joodse man doceert aan de Ben Gurion universiteit Beer Sheva en is de leider van het "Israeli Committee Against House Demolitions". Het werd een hallucinante tocht. Wie het al gezien had, komt nog maar eens onder de indruk. En wie het voor de eerste keer ziet en meemaakt maar er wel al veel gelezen heeft, kan zijn of haar ogen niet geloven. De realiteit overtreft de verbeelding. Jef is een spraakwaterval, een man die met kennis van zaken en een niet te blussen overtuiging deze vorm van onrecht permanent aanklaagt. Hij troont ons mee – in de plessende regen - van de ene nederzetting naar de andere, toont ons hoe de infrastructuurvoorzineingen langs "Israëlische" zijde of in de nederzettingen ontzaglijk beter is dan aan de Palestijnse kant. Op enkele toentallen meters rijd je van een modern westers gebied naar een gebied dat dicht bij het niveau van de minst ontwikkelde landen op deze aardbol ligt. Geen of nauwelijks watervoorziening, geen huisvuilophaling, geen postbedeling, dagelijkse pesterijen, uitzichtloosheid. Een economie en een landbouw zonder reële kansen. En een pientere maar helaas helse aanpak van de Israëlische autoriteiten. Mensen in de nederzettingen zijn duidelijk meer waard dan de doodgewone Palestijn …

Jeff brengt wat we leerden op de VN-organisatie in de realiteit. Verbazing, kwaadheid, en ongeloof maken zich van ons meester. Hoe is dit alles mogelijk? We eindigen in Oost-Jeruzalem waar Palestijnen weggepest worden, nieuwe Joodse nederzettingen gebouwd worden en huizen schaamteloos worden vernietigd onder het (belachelijke?) argument dat ze er neergepoot werden zonder bouwvergunning. Mensen worden zo van de ene op de andere dag op straat gezet. Ze worden bang wakker omstreeks 5 uur 's morgens omdat ze weten dat de bulldozers vanaf 6 uur een ongewenst en vernietigend bezoek kunnen brengen in hun wijken. 's Namiddag trekken de parlementairen naar de Knesset. Ze praatten er twee uur lang met Labour Parlementslid Daniel Ben Simon en Kadima-parlementslid Nachman Shai. De anderen praatten met Israëlische en Palestijnse ouderes die de voorbije jaren een kind verloren in het conflict maar desondanks samen op weg gaan op zoek naar vrede en verstandhouding. Maar daarover later meer...

Bart Staes

Aangekomen in Jeruzalem

2009-11-03T02:37:00.003+01:00

Na zowat 4,5 uur vliegen landden we met de delegatie in Tel Aviv. De delegatie: dat zijn Jos Geysels (11.11.11), Brigitte Herremans en Paul De Greve(beiden Broederlijk Delen), Jan Renders (ACW), Rudy De Leeuw (ABVV), Annemie Janssens (KAV) , Eva Brems (Amnesty International Vlaanderen), en de politici Hilde Vautmans (Open VLD), Nahima Lanjri (CD&V), Dirk Van der Maelen (SP.A) en Bart Staes (Groen!).

Eigenlijk raakten we al bij al vrij vlot doorheen de controle. Alleen Nahima Lanjri kreeg het even moeilijk: de grensbeambten wilden kost wat kost weten hoe haar vader en grootvader heetten.

Omstreeks kwart na twee lokale tijd (in België was het toen nog maar 1u15) bereikten we ons hotel en tijdelijk hoofdkwartier in Jeruzalem. Het wordt een korte nacht. Ontbijt en briefing om 8u30. Daarna een bezoek aan OCHA, de VN-organisatie voor humanitaire zaken over de obstakels voor Palestijnse bewegingsvrijheid en de Muur. We trekken ook heel wat tijd uit voor een terreinbezoek aan de nederzettingen en de Muur rondom Jeruzalem. 's Namiddags ontmoeten de parlementsleden enkele collega's in de Knesset. En 's avonds dineren we met de Belgische consul in Jeruzalem.

Doel van de reis is informatie verzamelen over de situatie in Israël en de Palestijnse gebieden. We voeren gesprekken met kopstukken van politieke partijen, politieke observatoren en dissidenten, het middenveld en de academische wereld.

Wordt vervolgd...

Bart Staes

11.11.11 medewerker Koen Detavernier neemt deel aan de Peoples Global Action on Migration Development and Human Rights

2009-11-03T00:27:00.004+01:00

Global Forum on Migration and Development, deel 3.

En dus ook de derde editie van de parallelle mobilisatie van middenveldorganisaties, die het niet eens zijn met wat op het officiële forum door de regeringen allemaal verkondigd wordt. Wij zitten samen in deze Peoples Global Action.

Echte beslissingen worden er hoe dan ook niet genomen op het Global Forum. Daarvoor zou het Global Forum onder auspiciën van de VN moeten komen. Dan zou het hele gebeuren minstens in het kader staan van de verschillende VN mensenrechtenconventies. Landen die vooral migranten ontvangen sturen ook systematisch lagere officials en diplomaten. Geen ministers of staatssecretarissen. Er is wel een officieel forum voor middenveldorganisaties, maar in tegenstelling tot vorig jaar zijn zowel de inhoud als de selectie van de vertegenwoordigers heel sterk bepaald door de lokale, organiserende, regering. Waardoor heel weinig representatieve migrantenorganisaties aanwezig kunnen zijn. Er is ook geen vooruitgang geboekt in de manier waarop die officiële vertegenwoordigers van gedachten kunnen wisselen met de regeringsdelegaties. Deze keer zijn ook wij daar niet welkom. De enige Belg daar is gelukkig een medestander. Maar de parallelle Peoples Global Action on Migration, Development and Human Rights heeft het potentieel om uit te groeien tot een mondiale tegenbeweging. We zullen zien of ze die ambitie waar kan maken.

De rit met de bus van de luchthaven naar het stadscentrum was meteen al een confrontatie. Een grote sloppenwijk naast de snelweg, van het type zoals we dat vooral kennen uit ontwikkelingslanden. En eens we Athene binnenreden deed de hele stad me veel meer aan Manilla denken dan aan een Europese hoofdstad. Een hoop chaotisch naast elkaar geplante betonnen constructies, zo goedkoop en snel mogelijk gezet. En dichter bij het centrum is het al niet veel beter. Ook overdag werd dat beeld voorlopig niet veel bijgesteld. Zelfs in de onmiddellijke omgeving van het parlement en een aantal andere centrale pleinen is het al snel armoe troef.

’t Is vooral heel lelijk en vuil. Een groot contrast met het lieflijke en romantische beeld van Griekse eilandjes en de monumenten uit de klassieke oudheid. In Athene lijken die sites voor zover ik kon zien de enige plaatsen waar wat moeite wordt gedaan om de publieke ruimte wat aangenamer te maken.

Maar niet ver van de oude Griekse Agora was al meteen duidelijk hoe groot de problemen van migranten in Athene zijn. Er was een soort informele vlooienmarkt aan de gang, waar al bij al heel weinig verkocht werd. Oude gebruikte muziekcassettes (van die waar we als pubers liedjes van de radio mee opnamen, die ondertussen dus al lang kapot zijn), oude modellen van gsm laders, kapotte barbiepoppen en hoopjes tweedehandskleding. Dat laatste mag je letterlijk nemen. Gewoon een hoopje op de straatstenen. Armoe die maakt dat mensen echt alles wat ze vinden te koop aanbieden.

Vandaag is me ook duidelijke geworden hoe dat komt. De steun voor vluchtelingen laat in Griekenland hele wat te wensen over. We konden een bezoek brengen aan een vereniging van Somalische vluchtelingen en aan de huizen waar ze wonen. Totaal uitgeloofde blokken zonder elektriciteit of gas. Er leefden 200 mensen in een niet eens zo groot gebouw. Volgens onze begeleider moeten ze daar nog huur voor betalen ook. Hele families in één kamer, in het donker en zo goed als zonder meubels. Dunne vuile matrassen op de grond, waar ook gegeten en geleefd werd. Voor de deur van een zo’n gebouw zat een drugverslaafde te sukkelen met zijn spuit en liepen er nog enkele andere verslaafden totaal verweesd rond. Welke toekomst bieden wij de ukken die in die omstandigheden moeten opgroeien. Naar school mogen ze hier trouwens ook al niet zo lang hun ouders geen papieren hebben.

Ook in België leven vluchtelingen soms noodgedwongen in kraakpanden en in erbarmelijke omstandigheden. Hoe dan ook: Athene of Brussel, dit is echt onmenselijk. De EU onwaardig. Diegenen die het kunnen vergelijken benadrukken toch vaak dat Griekenland binnen Europa echt onderaan de ladder bengelt als het op opvang van vluchtelingen aankomt. Ik mag echt hopen dat het er elders toch iets beter aan toe gaat.

Griekenland is ook vaak de eerste plek waar potentiële migranten en vluchtelingen aankomen, net als de andere lidstaten aan de Middellandse zee. En we moeten toegeven dat de rest van Europa vrolijk de andere kant op kijkt als vanuit het zuiden om assistentie gevraagd wordt.

Deze namiddag hebben we een vergadering gehad met alle aanwezige organisaties uit Europa. Het was de bedoeling om te bekijken of een vorm van Europese samenwerking, een netwerk, mogelijk is. Voor verschillende deelthema’s, bvb. huishoudsters (domestic workers), rechten van mensen zonder papieren of asielzoekers zijn er al samenwerkingsverbanden, maar er is geen gezamenlijke lobby of agenda die dit wat kan overstijgen. Laat staan een samenwerking die ook de ontwikkelingscomponent mee neemt. Daardoor is de impact op het Europese beleid al bij al heel beperkt. Op nationaal niveau worden af en toe successen geboekt, zoals met de regularisatie bij ons, maar Europees wordt iedereen pas wakker als de richtlijnen gestemd worden in het parlement. Net op tijd om net te laat te zijn!

Conclusie van de workshop: het zal in elk geval niet makkelijk worden, de lokale problemen en dus ook de prioriteiten waar mensen mee worstelen zijn binnen Europa heel verschillend. Voorlopig blijft het dus afwachten of er iets uit de bus kan komen en zo ja in welke vorm.

Wordt ongetwijfeld vervolgd...

Missie Israël en Palestijnse gebieden

2009-11-02T14:35:00.003+01:00

Politici en het middenveld op missie naar Israël en de Palestijnse gebieden

Het Israëlisch-Palestijns conflict staat opnieuw volop in de internationale belangstelling. De nieuwe Amerikaanse administratie onderneemt verwoede pogingen om het vredesproces uit het slop te halen. President Obama maande de Israëlische regering meermaals aan om de nederzettingenbouw te bevriezen. Tevergeefs. Ook minister van Buitenlandse Zaken Clinton slaagde er de voorbije week niet in om beide partijen opnieuw aan de onderhandelingstafel te brengen. Het Goldstone-rapport over de schendingen van het internationaal recht door Israël en de Palestijnse gewapende groeperingen tijdens de Gaza-oorlog deed heel wat stof opwaaien. Ondanks het aanhoudende debat beweegt er echter heel weinig op het terrein.

Om het debat te verrijken en het conflict hoger op de Belgische politieke agenda te plaatsen, reist een delegatie van Belgische beleidsmakers en leiders van het middenveld onder vlag van 11.11.11 naar de regio. Van 3 tot 8 november reist de delegatie rond in de bezette Palestijnse gebieden en Israël. Doel is via ontmoetingen met lokale en internationale organisaties en veldbezoeken een beter inzicht te krijgen in de situatie op het terrein. Centraal staan de politieke ontwikkelingen (de huidige Israëlische regering, de interne Palestijnse politiek, relaties met de EU) en Israëls beleid van voldongen feiten: de nederzettingenexpansie, de bouw van de Muur, enz.

Zo maakt Jeff Halper van het Israeli Committee Against House Demolitions ons wegwijs in de nederzettingen in Oost-Jeruzalem. Ondanks recent Amerikaans protest, gaat de bouw hiervan op versneld tempo door. Daarnaast vernielt Israël wekelijks Palestijnse huizen in Oost-Jeruzalem. Mensenrechtenorganisatie B'tselem neemt ons mee naar het Noorden van de Westoever, om de impact van de Muur in Palestijns gebied te tonen. Met de Israëlische organisatie van ex-soldaten Breaking the Silence trekken we naar Hebron, dat een spookstad is geworden.

De humanitaire situatie in de Gazastrook is een bijzonder aandachtspunt. De oorlog sloeg diepe wonden die allerminst geheeld zijn. Ondanks massale internationale hulp kan de wederopbouw niet starten. Er is namelijk geen cement voorhanden. Door de blokkade kan enkel humanitaire hulp het gebied binnen. Ook wij ondervonden vóór ons vertrek de gevolgen van de blokkade. Israël ontzegde ons de toegang tot het gebied. We praten met mensenrechtenorganisaties en de VN over de humanitaire crisis en gerechtigheid. Op 4 november bespreekt de Algemene Vergadering van de VN immers het Goldstone-rapport dat pleit voor strafrechtelijke vervolgingen van Israëlische soldaten en Palestijnse strijders die zich schuldig maakten aan schendingen van het internationaal humanitair recht.

Tot slot zoeken we de stemmen van hoop op. Rami al-Hanan en Bassam al-Arb, een Israëli en Palestijn die beiden een kind verloren in het conflict, getuigen hoe zij via de Parents' Circle, de spiraal van geweld proberen te doorbreken. We wonen een training van de Palestijnse circusschool bij. Ook bezoeken we een mobiele kliniek van één van de oudste Palestijnse NGO's, de Palestinian Medical Relief Society. Elk op hun manier proberen deze organisaties, en velen met hen, de noden van de bevolking te leningen en verandering mogelijk te maken. Zij geven ons ook hun visie over wat er moet gebeuren om uit de impasse te geraken. Gewapend met hun aanbevelingen, hopen wij hier het draagvlak voor duurzame vrede in Israël en Palestina te vergroten.

Op deze blog brengen we dagelijks verslag uit van ons wedervaren. Met woorden, maar vooral met beelden.

Vele stemmen voor solidariteit

2009-10-07T16:48:00.002+02:00

Op 5 oktober mobilseerde Asian Peoples Solidarity for Climate Justice 5000 mensen voor een optocht in de straten van Bangkok. Bijgewoond door internationale en lokale groepen, was de straatactie een manier om de onderhandelaars in de VN-gebouwen nog eens duidelijk te maken dat de bevolking ongeduldig zit te wachten op actie.

Actievoerders, activisten, sociale bewegingen, boerenorganisaties, vertegenwoordigers van vissersgroepen, arbeiders, vrouwen, inheemse volkeren en jongeren hebben zich aangesloten bij de groeiende roep om klimaatgerechtigheid. Die kan pas bereikt worden als die landen die historisch gezien het meest hebben uitgestoten, hun emissies verminderen met 40 tot 45%.

Het voorstel van de EU dat nu op tafel ligt zelfs nog ver onder de Kyoto-norm. De EU stelt een vermindering van 30% voor, te realiseren door de zgn. bijlage 1-landen (rijke industrielanden) en een beperking van de opwarming tot 2°. De ontwikkelingslanden houden het bij 1,5 graad, want 2° kan verwoestende gevolgen hebben voor de kleine eilandstaten. Na een korte studie van het EU-voorstel blijkt dat de EU in feite slechts 15% wil minderen, de overige 15% zal gecompenseerd worden via de emissierechten buiten de EU.

Klimaatgerechtigheid voor de volkeren in het Zuiden betekent ook dat er financiële steun komt om de gevolgen van de eeuwenlange vervuiling te compenseren. Er ligt een factuur van tenminste US $ 100 miljard op tafel om de gevolgen van de klimaatcrisis, zoals droogtes of hevige overstromingen, te financieren. Publieke fondsen genieten de voorkeur omdat ze dan rechtstreeks van de vervuilende landen komen en zekerheid bieden. Financiering die afhankelijk is van de markt, belastingen of taksen zijn dat niet of onvoldoende.

De EU wil dat 40% van de financiering komt uit de landen die zich moeten aanpassen, 40% via de koolstofmarkt en slechts 20% uit hun begroting. Wat de EU voorstelt, is een gemeenschappelijk fonds dat gespijsd wordt door middelen uit nieuwe bronnen, zoals het belasten van de luchtvaartmaatschappijen en scheepvaart en de verkoop van emissierechten. Dus vrijwel niets komt uit de eigen middelen . Studies hebben aangetoond dat alleen de aanpassing aan de klimaatverandering $ 500 miljard vereist, het bedrag van US $ 100 miljard is eigenlijk slechts een begin voor de meest dringende investeringen.Nochtans zouden deze fondsen net een nieuwe start kunnen betekenen voor veel landen, met een focus op hernieuwbare energie, duurzame landbouw en een koolstofarme economische groei.

Voor landen in het Zuiden zou dit een enorme ommezwaai beteken: verminderde afhankelijkheid van vuile energie als steenkool en fossiele brandstoffen en meer ruimte voor voedselgewassen door het verlaten van monocultuur en plantages die schadelijk zijn voor het milieu, zoals palmolie en andere agro-brandstoffen. 11.11.11 partners in Indonesië en de Filippijnen nemen samen met andere netwerken in de regio het voortouw bij het ontwikkelen van alternatieven voor duurzame milieuvriendelijke ontwikkeling.

Het is onze uitdaging om de stem van de slachtoffers te laten horen binnen de VN. Een stem die blijft hangen in de hoofden van de onderhandelaars en waar regeringen die verantwoordelijk zijn voor het smeden van een ambitieus klimaatakkoord rekening mee gaan houden.

Frances T Lo

Vervuiling wordt handelswaar

2009-10-05T16:16:00.004+02:00

Er volgen nog zes dagen van onderhandelen in Bangkok, en niks lijkt er op te wijzen dat er vooruitgang zal geboekt worden op kritieke punten, met name de vermindering van de uitstoot van broeikasgassen en de financiering van de klimaatplannen.

Ondanks de urgentie voor een ambitieus akkoord blijven de rijke landen, die in het verleden –en nog steeds- grote vervuilers waren, de onderhandelingen blokkeren door zich niet te engageren tot verdergaande vermindering van emissies.

De meeste landen willen een nieuw klimaatakkoord om de globale temperatuurstijging te beperken tot 2° boven het pre-industriële niveau. Uit wetenschappelijke studies blijkt dat dit de limiet is om de ergste gevolgen van klimaatverandering te voorkomen. De rijke en ontwikkelde landen willen gaan tot een reductie van 15 tot 23% van hun emissies in 1990 tegen 2020. Dat is ver onder de 25 tot 40% reductie die door wetenschappers en activisten wordt aanbevolen en vormt één van de grote struikelblokken om tot een consensus te komen.

De 200-pagina's tellende onderhandelingstekst bevat dus nog heel wat punten waarover nog geen overeenkomst is. Na deze ronde komt er nog één topoverleg in Barcelona maar alles wijst erop dat een akkoord in Kopenhagen een moeilijke bevalling wordt.

Want er is ook nog een tweede heikele punt, de financiering van klimaat-gerelateerde projecten die de ontwikkelingslanden moeten doorvoeren om zich deels aan te passen en ook hun emissies te beperken. Ook hier beweegt er niks. Nou, er is één voorstel waarvoor de industrielanden hevig lobbyen: de vermarkting van koolstof emissies.

Koolstofmarkten, ook bekend als compensaties, zijn een nogal complex concept, maar het komt erop neer dat grote vervuilers ongestuurd kunnen doorgaan zolang ze zogenaamde vervuilingsrechten (carbon credits) kopen in landen die de broeikasgassen in de atmosfeer kunnen opvangen, zoals d.m.v. bossen. De rijke landen kopen of leasen bossen in arme landen en meten hoeveel koolstof of broeikasgassen ermee kan opgevangen worden. Een nogal bedenkelijke praktijk.

Op deze manier vermindert de uitstoot niet en kunnen vervuilers er zelfs nog aan verdienen omdat zowel de vervuiling als de compensatie ervan verhandeld kunnen worden. Klinkt creatief, toch? Het strafste is dat de rijke landen dit mechanisme naar voor schuiven voor de financiering van de klimaatprogramma's.

De rijke landen ontlopen zo reële reducties en ontsnappen aan hun verantwoordelijkheid om broodnodige fondsen te verstrekken voor vorming en technologieoverdracht die de ontwikkelingslanden moeten toelaten over te schakelen naar een lage koolstofeconomie, of zels nul-emissie.

Vele landen in ontwikkeling zijn immers export-afhankelijk, met fabrieken die vaak van buitenlandse bedrijven zijn of op zijn minst produceren voor de markten van de rijke landen. Daarom is het absoluut noodzakelijk dat deze landen steun krijgen om hun economieën te heroriënteren zonder die te ontwrichten en de arbeiders hun job te ontnemen. Ook de ontwikkelingslanden zijn klaar voor groene jobs.

Daarbovenop willen de rijke landen dat de internationale financiële instellingen (IFI's) zoals de Wereldbank, het IMF en de regionale ontwikkelingsbanken, zoals de ADB, deze fondsen beheren. Dit druist in tegen het standpunt van de ontwikkelingslanden: klimaatfondsen moeten beheerd worden door het UNFCCC-proces. De IFI’s hebben een ontzettend gebrek aan geloofwaardigheid, want zij zijn de auteurs van rampzalige programma's en projecten in het Zuiden.

Het blijft een moeilijke opdracht om tot consensus te komen, maar niets is onmogelijk. De fundamenten liggen er, als alle landen hun verplichtingen van de VN-overeenkomsten, zoals Protocol van Kyoto en Bali Action Plan nakomen zou het moeten lukken. Het valt echter af te wachten of deze Bangkok-ronde alsnog een positieve wending krijgt. Zonder vooruitgang dreigt Kopenhagen bij voorbaat een mislukking. Ban Ki-Moon, de secretaris-generaal van de VN zei hierover het volgende: "Indien we in Kopenhagen geen globaal akkoord bereiken is dit moreel onvergeeflijk, economisch kortzichtig en politiek onverstandig."

Zwemmen in klimaatsoep

2009-10-02T09:54:00.007+02:00

Vandaag is de derde dag van de tussentijdse vergaderingen van de UNFCCC hier in Bangkok (zie ook officiële site van de meetings' ), die loopt van 28 september tot 9 oktober. Van insiders vernamen we dat de standpunten op heel wat domeinen eerder sterker gaan uiteenlopen dan naar elkaar toegroeien. Het doet toch wel vragen rijzen bij de ernst van onze regeringsleiders, beseffen die wel voldoende dat het redden van onze planeet aarde op het spel staat.

Blijkbaar is ‘hoogdringend’ een relatief begrip bij de onderhandelingen over klimaatverandering. Op het moment dat de kwetsbare en arme landen hopen dat er een snel een akkoord kan bereikt worden om de verwoestende gevolgen tegen te gaan, lijken de rijke en ontwikkelde landen volop hun tijd te nemen om tot concrete afspraken te komen over de vermindering van hun emissies en de financiële bijstand. Terwijl er nog maar eens gepraat wordt, ploeteren duizenden slachtoffers nog steeds in de modder na de passage van de verwoestende tyfoon in Zuidoost-Azië .

Je hebt wellicht gehoord over de tropische storm ‘Ketsana’ in de Filippijnen die afgelopen weekend gigantische overstromingen veroorzaakte, huizen verwoestte, meer dan 270 doden achterliet en 500.000 daklozen in Metro Manilla. In 6 uur viel 350 mm regen, het maandelijks gemiddelde, ter vergelijking, in België valt gemiddeld 750 mm per jaar. Je kan je inbeelden dat met zo’n zondvloed bijna alles blank komt te staan.

De tyfoon trok daarna over Vietnam en is nu in Cambodja. Ook daar is de verwoesting groot en vallen er slachtofers. Wetenschappers voorspellen dat omwille van de opwarming de tropische stormen zullen toenemen in aantal en in kracht. Landen in en langs de Stille Oceaan, worden nog meer kwetsbaar voor overstromingen en periodes van droogte; zowel El Nino en La Nina treffen dus in eerste instantie de landen in ontwikkeling van Azië, Latijns-Amerika en de Pacific.

Is dit geen sterk signaal van de natuur dat er iets gedaan moet worden, en snel? Helaas, zoals de tyfoon-slachtoffers in mijn thuisland letterlijk voor hun leven hebben moeten zwemmen, zwemmen de afgevaardigden hier figuurlijk in een klimaat-jargon-soep. Er wordt hier eindeloos doorgepraat over CDM, DRR, LULUCF, REDD, ppm, CTI, en AWGLCA, ondertussen moet de bevolking in de ontwikkelingslanden vechten voor hun voortbestaan.

Maar nee, zeggen de EU, de VS en andere rijke landen, jullie hoeven alleen maar een beetje langer te wachten, want we kunnen onze uitstoot niet zomaar verminderen en de middelen overdragen om klimaatprogramma’s te financieren, kan enkel als jullie volgen wat wij ‘voorstellen’.

Bij een dergelijk scenario is er een hoop werk te doen om ‘in de marge’ druk te zetten en te lobbyen. Op die manier krijgen de onderhandelaars van de progressieve ontwikkelingslanden een steuntje in de rug. Dit onderstreept ook het belang van de parallelle klimaatconferentie georganiseerd door sociale bewegingen, ngo’s en netwerkenen die tot doel heeft een consensus tussen actiegroepen in Noord en Zuid te bereiken en gemeenschappelijke eisen te formuleren. Dit platform dient als basis voor campagne en lobby-inspanningen op lokaal, nationaal, regionaal en mondiaal niveau.

Een van de workshops die ik heb bijgewoond was de internationale strategiebijeenkomst rond klimaat en financiën, waar groepen uit Afrika, Latijns-Amerika, Azië, Europa en Noord-Amerika zijn overeengekomen om verder campagne te voeren voor herstelbetalingen ter compensatie van de historische ‘klimaatschuld’. Dit concept verwijst naar de reeds geconsumeerde klimaatruimte door de rijke landen, hun emissies en de exploitatie van het milieu, waaronder de rest van de wereld te lijden hebben. Dit concept wint langzaam terrein, ook binnen de officiële besprekingen. Bolivia heeft dit voorstel formeel op tafel gelegd, en een aantal landen ondersteunen dit.

Er was rond een aantal standpunten duidelijke eensgezindheid:
• de erkenning van de historische verantwoordelijkheid van het Noorden en de verplichting om herstelbetalingen voor de ecologische schuld te garanderen, met inbegrip van de klimaatschuld, aan het Zuiden;
• de creatie van alternatieve financieringsmechanismen en stromen die het bovenstaande erkennen en de soevereiniteit en de rechten van de volkeren en de natuur respecteren, beschermen en bevorderen;
• de stopzetting van de betrokkenheid van de Internationale Financiële Instellingen (zoals Wereldbank) bij de klimaatfinanciering, en andere financiële mechanismen die klimaatverandering versnellen en de milieu en andere schulden verhogen;
• de afwijzing van marktconforme instrumenten, zoals emissierechten, omdat zij de klimaatcrisis niet oplossen, maar integendeel de klimaatschuld verhogen en de industrielanden toelaten om aan hun verplichtingen te ontkomen door ‘schone lucht’ te kopen in oa het zuiden.

Om deze eensgezindheid kracht bij te zetten werd een mobilisatie georganiseerd aan de VN-gebouwen in Bangkok. Op deze manier werd nog meer steun gezocht bij andere groepen en het was ook bedoeld als een hart onder de riem voor de standpunten van de progressieve onderhandelaars uit Zuid-landen.

Naarmate de de officële gesprekken vorderen zullen er nog meer stemmen binnen en buiten het UNFCCC aan bod komen, ook de bedrijfswereld is hier uiteraard aanwezig, om maar één voorbeeld te geven. Het is aan de beleidsmakers om de juiste prioriteiten te leggen. Voor 11.11.11 is de keuze duidelijk, wij steunen de eisen van de kwetsbare bevolkingsgroepen in het Zuiden die smeken om Climate Justice (klimaatgerechtigheid). Dit recht dreigt te worden opgeofferd in de naam van valse oplossingen voor het klimaatprobleem waarmee de rijke landen hun historische verantwoordelijkheid willen ontlopen.

Frances T Lo

11.11.11. Asia Desk

Jongeren Wereld Water Forum - Conclusie : de jongeren zijn actieve burgers

2009-03-24T14:42:00.003+01:00

Na een week van intensieve deelname aan workshops over water, stelden de jongeren die deelnamen aan het Jongeren Wereld Water Forum (YWWF) een verklaring voor tijdens de ministeriële conferentie op zondag 22 maart, Wereld Water Dag. De bedoeling was om de andere wateractoren bewust te maken van de grote rol van jongeren bij het concretiseren van acties rond water op het lokaal niveau. De verklaring onderstreept dat jongeren de capaciteiten en de motivatie hebben om de toestand echt te verbeteren. Daarom moeten ze betrokken worden bij het beslissingsproces en moet men rekening houden met hun inzichten. De verklaring benadrukt het feit dat de jongeren betrokken zijn en door de volwassenen als actieve burgers erkend willen worden.

De jongeren hebben de zes thema's van het Wereld Water Forum in hun verklaring aangesneden : opwarming van de aarde en risicobeheer, Millenniumdoelstellingen, bescherming van de waterbronnen om aan de nood van alle mensen te voldoen, waterbeheer, financiering en vorming/capaciteitsopbouw. De jongeren hebben elk thema uitgeschreven en hun opinie geformuleerd. De volledige verklaring is beschikbaar op http://youth.worldwaterforum5.org/en/

Alle jongeren waren echt betrokken en gemotiveerd, daarom is het jammer dat de slotverklaring van het Forum geen concrete acties voorstelt. Hun aanwezigheid was ook niet voldoende zichtbaar tijdens het Forum. Daarom liepen ze als een "menselijke golf" door de gebouwen van het Forum, daarbij 'join the wave for water' roepend.
Het werk van de jongeren werd ook bemoeilijkt door het gebrek aan structuur/programma en door taalproblemen. Daarom werd voorgesteld dat de jongeren zich via een jongerenorganisatie organiseren om het volgende Wereld Water Forum voor te bereiden.
Toch hebben de jongeren bewezen dat ze kunnen betrokken zijn en concreet acties ondernemen. Het was een interessante, boeiende ervaring voor iedere jongere. Iedereen heeft zijn kennis en ideeën naar voor gebracht en uitgewisseld. En iedereen zal zeker thuiskomen met ideeën om nieuwe projecten rond water op te zetten.
De Belgische jongeren die aan het YWWF deelgenomen hebben, zien het als hun taak om de conclusie van het YWWF in België te verspreiden. Ze zullen bijvoorbeeld de verklaring aan politici en parlementairen voorstellen. Ze denken er ook aan om een jongerenorganisatie voor water in België op te richten of een Noord-Zuid-jongerenwaterforum te organiseren.
Stap na stap, bouwen jongeren bruggen voor water.

Wereld Water Forum: een algemene eindconclusie

2009-03-23T12:23:00.002+01:00

Na een week van intensieve besprekingen en discussies over de
waterproblematiek, waren de slotconclusies zeer matig. Naast de hoop en
aanbevelingen die ontstonden uit de tussenkomsten van de verschillende
wateractoren, rijzen bij de deelnemers vragen over de relevantie van
zo'n gebeurtenis. Vragen over de inhoud van de conferenties die veel te
algemeen was, veelal gericht op de mobilisatie van voldoende financiële
middelen. Er is ook grote bezorgdheid over de ministeriële
slotverklaring. De slotverklaring vermeldt niet de noodzaak van een
geïntegreerd waterbeheer, en wat nog erger is, is dat ze de rol van de
plaatselijke overheden als sleutelactoren in de watervoorzieningen niet
aanhaalt. Voor PROTOS, en andere organisaties van het middenveld, is
het primordiaal de inbreng van de lokale bevolking en lokale besturen
te verdedigen in integraal waterbeheer per hydrografisch bekken,
teneinde te komen tot een duurzaam, participatief en rechtvaardig
beleid van de nationale en grensoverschrijdende wateren. Deze
verklaring van Istanbul betekent een achteruitgang op dit gebied!
Merken we eveneens op de slotverklaring de toegang tot drinkwater en
sanitaire voorzieningen nog steeds niet als mensenrecht erkent, terwijl
nochtans 15 landen zich voor de erkenning van dit recht hadden
uitgesproken.

Niettemin bood het 5e Wereld Water Forum gelegenheid tot mobilisatie
voor en een grootschalige reflectie over de waterproblemen. Tijdens de
vele nevenactiviteiten ontmoetten vele belanghebbende partijen elkaar
om hun ervaringen en ideeën uit te wisselen, en een basis te leggen
voor toekomstige samenwerkingen.

Deze gebeurtenis heeft eveneens de aandacht van de media en
&ldquor;het grote publiek" op de ongelijkheid van toegang tot
water en sanitatie getrokken, maar gaf ook een kans om tot dialoog te
komen. Teneinde op duurzame wijze op de problemen van bevolkingen die
in zones van waterstress leven, in te spelen, is het belangrijk om
constructieve relaties tussen alle actoren van de sector te
onderhouden. Dit is in ieder geval het standpunt van PROTOS dat ook
door verschillende andere organisaties die zich inzetten in
ontwikkelingsprojecten wordt ondersteund.

Het 3e VN- Wereld Water Ontwikkelingsrapport, dat op de eerste dag werd
voorgesteld, stelt toch heel wat huidige en toekomstige problemen
duidelijk aan de kaak: acties moeten spoedig genomen worden.

We hopen dat dit forum een aansporing is geweest voor de
staatsoverheden om hun verantwoordelijkheid op te nemen, en dat wij
binnenkort de concretisering van bepaalde voorstellen en engagementen
zullen mogen begroeten.

Laurence Lefever

Water en klimaatsverandering

2009-03-23T10:13:00.002+01:00

Op het waterforum is het thema Klimaatsverandering en adaptatie (aanpassing) één van de 6 grote thema's. Verschillende sessies werden hierover gehouden en op de waterbeurs pakken alle grote organisaties uit met brochures over adaptatie, wat eens te meer het bewijs is dat de gevolgen van klimaatsverandering zich op de watercyclus en het waterbeheer laten voelen.
Er zijn een paar zaken waarover iedereen het eens is. Duurzaam waterbeheer is voor adaptatie wat mitigatie is voor Energie. De meeste gevolgen van klimaatsopwarming hebben een link met water, de uitdaging voor de aanpassing aan de klimaatsverandering die niet meer te stoppen is, bevindt zich dus in de watersector. De Climate Change is overigens ook maar een deel van de Global Change die aan de gang is. Alle uitdagingen zijn vandaag wereldwijd – we live in a flat world – maar water is alomtegenwoordig.
De verschillende presentaties en voorbeelden uit verschillende landen tonen aan dat de problemen heel divers zijn naargelang de plek op aarde. Tijdens één van de sessies, georganiseerd door vooral Nederlanders, werden de zogenaamde 'hotspots' voorgesteld: het gaat over kleine eilanden (die beperkte natuurlijke rijkdom hebben aan water), de grote delta's (waar megasteden gevestigd zijn), de aride streken (die lijden onder elke variabiliteit van de neerslag), de hooggebergten (door de smelting van de gletsjers) en de ontwikkelingslanden. In de zaal waar zo'n 250 man/vrouw aanwezig waren werd symbolisch hierover gestemd om deze hotspots aan te nemen, met succes – en dit zal zeker worden teruggekoppeld naar de volgende bijeenkomst van IPCC in Kopenhagen. Klimaatswijziging zal ook bijna alle sectoren treffen. De belangrijkste die hierbij het meest bedreigd worden zijn de landbouw en voedingssector, de natuur en ecosystemen, de energiesector zelf (hydro-electriciteit), de sector van water en sanitatie. Hierover werd ook gestemd. Een beetje verrassend maar ook begrijpelijk is dat de sectoren zoals industrie en business, toerisme en transport ook met een grote onzekerheid naar de Climate Change kijken. Het enthousiasme om deze sectoren te erkennen als 'vulnerable' was onder de deelnemers minder groot.
Naast de geografische streken en sectoren werden ook de mechanismen aangehaald die moeten toelaten om de nodige adaptatie mogelijk te maken. Deze mechanismen slaan voornamelijk op financiering, goed beheer, evaluatie van kwetsbaarheid en milieu-impact en goede planning en coördinatie.
Het is opmerkelijk hoeveel verschillende invalshoeken en strategieën bestaan om acties te ondernemen. Maar het aantal problemen is ook niet te onderschatten: de bedreiging van stijgende zeespiegel en overstromingen in de delta-steden, de waterbevoorrading van steden zelfs in één van de rijkste staten ter wereld (Californië), de leefbaarheid (voedselzekerheid,...) in droge rurale streken, de dreigende daling van de waterbevoorrading door het afsmelten van gletsjers in grote valleigebieden stroomafwaarts (Zuid-Oost Azië, Andes), ... Maar in feite ontbreekt het op wereldschaal niet echt aan technische oplossingen om de gevolgen van CC in te perken of ervan te herstellen (in heel wat landen heeft men zich reeds kunnen herstellen van grote catastrofes en zeker de rijke landen zijn bezig met 'indijkingsplannen'), enkel ontbreekt de wil of de middelen om daar overal prioriteit van te maken of om de plannen in actie om te zetten.
Het probleem van de minst ontwikkelde landen (MOL) is dat ze niet over de capaciteit beschikken, want ze hebben niet eens de middelen aan om de noden van vandaag te beantwoorden. Duurzame ontwikkeling is hetgeen ze nodig hebben om hun kwetsbaarheid (armoede, gebrek aan onderwijs, gezondheid en water) te verminderen en zich zo beter voor te bereiden op klimaatsverandering. Dus als meer fondsen voor adaptatieprojecten vrijkomen, moet voorrang gegeven worden aan activiteiten die de gevolgen op gebied van water zullen verminderen. Het is duidelijk dat adaptatie en mitigatie aan elkaar gelinkt kunnen worden door water. Verder werd gesteld (vooral door de waterdeskundigen) dat het nu wel beter is om alle 'energie' te steken in wat men noodzakelijk acht om te doen, veeleer dan modellen te bestuderen van hoe het klimaat zou kunnen veranderen: recente studies tonen aan dat de financiële nood voor adaptatie zo'n 68 miljard euro bestaat voor de MOL-landen.
De Wereldbank zal een eerste schijf van 6 miljard $ vrijmaken voor PPCR (Pilot Program for Climate Resiliance) die projecten voor adaptatie zullen financieren. Vraag is nog in welke mate die fondsen naar de meest kwetsbare ontwikkelingslanden zullen gaan en hoe goed ze besteed zullen worden ...

Zie ook http://www.preventionweb.net/english/professional/news/v.php?id=7922

Frankrijk engageert zich voor sanitatie

2009-03-20T11:36:00.001+01:00

Donderdagavond woonden Cheick en ik (Tomas) een sessie bij over sanitatie, georganiseerd door het 'Franse paviljoen' op het WWF. Het 'Partenariat Français pour l'Eau' (PFE) wil zich stevig inzetten voor 'sanitatie'. In deze sessie, die mede georganseerd werd door AFD (Agence Française de Développement), PSEau en Hydro-conseil, sprak de Franse minister voor Milieu, Nathalie K-Morizet, een groot engagement uit vanwege Frankrijk om de toegang tot water en sanitatie in de wereld te verbeteren.
1.Toegang tot water en sanitatie zou het nummer 1 onder de Millenniumdoelstellingen (MD) moeten worden (nu is dat 'target' 9 en 10 van MD7).
2.In alle projecten rond drinkbaar water, zou sanitatie systematisch een belangrijkere plaats moeten krijgen, in plaats van een 'bijkomende' activiteit te zijn, zoals nu vaak het geval is.
3.Er moet meer aandacht gaan naar hygiëne.
4.Frankrijk zal een goed beheer blijven promoten en refereert aan de historische verantwoordelijkheid die de lagere overheden (gemeenten) hebben in de waterbevoorrading en sanitatie in Frankrijk. In Frankrijk hebben de gemeenten zich ook al een groot aantal jaren verenigd in overlegstructuren per stroomgebied.
5.Men moet erkennen dat er aan water een prijskaartje hangt, dat de gebruikers moeten betalen. Maar het is betreurenswaardig om vast te stellen dat degenen die – bij hen thuis – geen toegang tot drinkbaar water hebben, vaak het meest voor dit water moeten betalen (in geld uitgedrukt, maar ook op een indirecte wijze : door watergerelateerde ziektes, met soms dodelijke afloop).
6.Alle inspanningen moeten gepaard gaan met een degelijk vormingspakket en capaciteitsopbouw.
7.Frankrijk wil zich vooral op Afrika concentreren, waar het waterprobleem het meest cruciaal is en dat het meest te lijden zal hebben onder de verwachte klimaatswijzigingen.

Tijdens de sessie werden studies voorgesteld die de 'rentabiliteit' van sanitatieprojecten aantonen : de directe voordelen voor de gezondheid en de economie en de indirecte voordelen (een betere leefomgeving voor de bevolking) zijn zo groot dat na enkele jaren de geïnvesteerde middelen zijn teruggewonnen. Experts op het gebied van water en lokale verkozenen uit Afrika getuigden op deze sessie over hun positieve ervaringen.
Het AFD zal de projecten financieren, op dit moment toegespitst op de grote Afrikaanse steden, op voorwaarde dat dit ondersteund wordt door een ernstige vraag van de verkozenen (de Afrikaanse burgemeesters).
> Tomas & Cheick

Over recht op water en. waterkanonnen

2009-03-20T10:18:00.001+01:00

Het is hier in Istanbul bijzonder moeilijk om een goed zicht te krijgen op de algemene tendensen en de richting waarin de ideeën – en vooral de beslissingen van de kernspelers – zullen uitgaan. Er zijn van 8 uur 's morgens tot 9 uur 's avonds wel altijd een veertigtal sessies gelijktijdig bezig en het is moeilijk het overzicht te bewaren.
Wel is opmerkelijk dat op de agenda diverse sessies staan die praten over het recht op water, de rol van lokale actoren, de redelijkheid en de noodzaak voor een grotere internationale solidariteit… thema's die bij de vorige Wereld waterfora nog wat op de achtergrond werden gehouden in de programmering, met als gevolg een sterke contesterende stroming.
Ook nu is er natuurlijk nog een onevenwicht, met vooral de grote internationale spelers die de sessies leiden en bevolken. Ook nu is er weer een alternatief forum aan de gang – de deelnemers kwamen maandag trouwens prominent op straat om de "monetarisering" van waterdiensten te demoniseren, een betoging die trouwens – oh ironie – met waterkanonnen werd uiteen gedreven. Ook nu is er vooral terughoudendheid bij de internationale organisaties en nationale overheden om het recht op water in de slotverklaring op te nemen. Maar je ziet een groeiende aandacht voor de rol van lokale besturen – er worden trouwens binnen het officiële programma een serie aparte werkgroepen gehouden voor de lokale besturen. Je ziet ook wel gemengde sessies, waar internationale spelers hun ideeën laten confronteren met de visie en ervaringen van organisaties uit de civiele maatschappij. Je ziet ook officiële ontwikkelingsorganisaties meedenken over vernieuwende montages om de civiele maatschappij en het middenveld sterkere verantwoordelijkheden te geven.
Dit alles maakt van Istanbul nog altijd geen sociaal forum natuurlijk en de bereidheid tot inspraak en meedenken is nog geen garantie op veranderend gedrag, laat staan politiek.
> Stef Lambrecht

Recht op water voor de armsten

2009-03-20T10:14:00.001+01:00

Vertrekkend vanuit 5 ervaringen (uit Afrika, Latijns-Amerika en Zuid-Azië) getuigde het netwerk van organisaties uit de civiele maatschappij "Freshwater Action Network"
(www.freshwateraction.net) over de impact van de erkenning van het recht op water en op de toegang tot drinkbaar water voor de armste bevolkingsgroepen.

In een land waar het recht op water grondwettelijk vastligt, kan de bevolking onmiskenbaar druk uitoefenen op de verschillende actoren die verantwoordelijk zijn voor de dienstverlening (zoals de nationale en lokale overheden) en op degenen die het water aanbieden (openbare of private maatschappijen), om betere voorwaarden te bedingen in verband met toegang tot drinkbaar water. Niettemin wordt de concrete toepassing van het recht op water in de landen van het Zuiden geregeld geschonden door het gebrek aan politieke wil en de ontoereikende lokale en nationale financiële middelen. Het recht op water is uiteindelijk een steun voor de gebruikers om de verantwoordelijke partijen (de decisionmakers) aan hun verplichtingen te herinneren.
Om te slagen moet een dergelijke aanpak steunen op een massale mobilisatie, door middel van lobbywerk. Hiervoor is het noodzakelijk dat de gebruikers vooraf geïnformeerd en georganiseerd zijn.
Een sessie, geanimeerd door WaterAid (www.wateraid.org) en geïllustreerd met ervaringen uit India, Zuid-Afrika en Nigera, toonde aan hoe belangrijk het recht op sanitatie is.
Het voorbeeld van de « Safai Karamcharis » in India (www.nskfdc.nic.in) is een goede illustratie van een ernstige afbreuk aan de menselijke waardigheid : « raper van menselijke uitwerpselen » is een beroep dat in de 21e eeuw onaanvaardbaar is.

Citizens' House en het Blauwe Boek

2009-03-18T14:47:00.002+01:00

Gisteren hadden we een interessante sessie in het Citizens' House for Water.
PROTOS is mede-initiatiefnemer van dit Side Event dat vooral door het Internationaal Secretariaat voor het Water wordt gedragen. Het Citizens' House wil een plek geven aan initiatieven die de Civiele Maatschappij onderneemt. Er staan 7 debatten op de agenda, met thema's zoals "lokaal bouwheerschap" (initiatiefnemer PROTOS), het "betrekken van de civiele maatschappij in het beheer van de grote stroombekkens" of nog "de initiatieven van de lokale burgers om zich aan te passen aan het veranderend klimaat".

Gisteren ging het dus over de instrumenten die de civiele maatschappij ontwikkelt om politiek en praktijk te toetsen aan de grote MillenniumDoelstellingen die de landen van de Verenigde Naties afspraken in 2000.
In Benin was PROTOS zo een van de drijvende krachten van het Blauwe Boek: een kritische analyse van de bestaande statistieken, politiek en programma's met betrekking tot water en sanitatie. Wanneer we de bestaande cijfers goed bekijken zien we dat de internationale gemeenschap wel heel wat middelen ter beschikking stelt van de sector in Benin, maar de kwalitatieve problemen – veelal terug te brengen tot vormen van slecht bestuur – blijven bestaan:
- In het Noorden van Benin worden meer dan 95% van de nieuwe waterpunten gebouwd in dorpen die al water hebben – terwijl 20% van de dorpen (veelal de arme, meer afgelegen gehuchten) zonder een enkel waterpunt blijven zitten.
- Hoewel de internationale hulp elk jaar met 20% toeneemt blijft het aantal gerealiseerde aantal waterpunten stagneren; vorig jaar kon slechts 36% van het beschikbare budget worden gerealiseerd.
- Slechts 0,5% van het budget van het betrokken ministerie gaat naar sanitatie, alhoewel de Beninese regering zich 2 jaar geleden heeft geëngageerd om hieraan 5% te besteden.

Het Blauwe Boek toont deze verschillende anomalieën aan en sprak samen met de financieringsorganisaties en de overheid een aantal "werven" af, om de komende jaren het kwalitatieve aspect beter te ontwikkelen en meer aandacht te geven aan goede strategieën voor de armen, de rol van de lokale besturen en de civiele maatschappij, en het beperken van allerhande corruptie binnen de sector…

Een vertegenwoordiger van onze lokale partnerorganisatie bracht het verhaal met verve en krijgt zo een internationaal steuntje in de rug om alle Beninese partijen mee te krijgen in zijn strijd voor een rechtvaardig en duurzaam waterbeheer.

Stef Lambrecht

18 maart: het officieel Jongeren Wereldwaterforum is gestart

2009-03-18T14:42:00.002+01:00

Twee gebouwen, een twintigtal vergaderzalen met hoog technologische uitrusting, een honderdtal medewerkers; Istanbul heeft werkelijk zijn beste beentje voorgezet om de 20.000 deelnemers met open armen te ontvangen tijdens de week van forum. Dag na dag beweegt zich een onophoudelijke stroom van personen van zaal tot zaal om aan de verschillende besprekingen deel te nemen. Istanbul krioelt, Istanbul schittert, Istanbul heeft zich met waterverf versierd.

Is de infrastructuur indrukwekkend, dan is het engagement van de jongeren nog groter. Naast de officiële delegaties, de politieke en maatschappelijke vertegenwoordigers, zijn er 300 jongeren van 16 tot 26 jaar uit de vier windstreken vandaag gestart om ideeën en kennis uit te wisselen teneinde concrete acties voor te stellen om de waterproblematiek aan te pakken. Georganiseerd door , voor, en met jongeren schept deze gebeurtenis een unieke gelegenheid voor de deelnemers om van democratie te proeven, om hun bezorgdheid over water te uiten, maar vooral om een internationaal netwerk op te bouwen dat hun lokale wateracties valoriseert. Teneinde het proces efficiënt te maken, zijn de jongeren over twee werkgroepen met intensieve discussies verdeeld. De eerste heeft ten doel een strategisch actieplan op te stellen dat een reeks concrete acties en oplossingen presenteert over de waterproblematiek. De tweede heeft als doel om deze acties in een officiële verklaring te gieten die op de afsluitende dag 22 maart voor de Ministerconferentie zal afgelegd worden. Vandaag werkt elke deelnemer actief aan het verzamelen van informatie, het opzoeken van en spreken met water-"persoonlijkheden" en -specialisten, en doet men mee aan brainstorming sessies.

De 5 Belgische jongeren die werden geselecteerd om de conclusies van het Jongeren Parlement, dat op 13 februari in het Belgische Parlement door PROTOS en GREEN werd georganiseerd, te presenteren, nemen eveneens intensief aan de werkwinkels deel. Bart Devos werd aangeduid om de discussie te leiden over de gevolgen van de klimaatopwarming op de waterreserves en het uitwerken van een verklaring daaromtrent. Evi Bastiaensens, Ikram Maafi, Lise Debeuf en Michael Yona Costa maken deel uit van de groep die een creatieve reflectie maakt over een strategisch plan van aanpak. Zij proberen eerst om een lange termijn visie en doelstellingen voor water te ontwikkelen, en die nadien om te zetten in mogelijke concrete acties. Elke dag moeten de deelnemers de opgenomen leerpunten ook onderling met elkaar uitwisselen. Wij werken naar de verklaring van zondag 22 maart toe, waarin wij onze bezorgdheid, maar ook onze voorstellen voor te nemen acties voor duurzaam water zullen bekend maken.
Vanuit een stukje België in Istanbul, spreken de jongeren zich uit voor water dat blijvend "leven geeft" …

Laurence Lefever, educatief medewerker PROTOS

Een gevarieerd en uitgebreid programma...

2009-03-17T12:02:00.001+01:00

Vandaag, 16 maart, is in Istanbul, de grootste stad van Turkije (17 miljoen inwoners!) het 5de Wereldwaterforum van start gegaan. Wetenschappers, politici, afgevaardigden van NGO's uit alle uithoeken van de wereld zijn hier samengekomen om informatie uit te wisselen over de belangrijkste uitdagingen rond water op alle niveaus.

Naar schatting zijn er 27.000 deelnemers aan dit forum, dat zes thema's zal behandelen : (1) Klimaatsveranderingen en de gevolgen voor het water, (2) de opvolging van de millenniumdoelstellingen rond water en sanitatie, (3) het beheer en de bescherming van de natuurlijke waterbronnen, (4) de verschillende beleidsinstrumenten voor goed beheer, (5) de financiering van de watersector en (6) educatie en capaciteitsopbouw. Voor elk van deze thema's zijn er tientallen workshops, presentaties, discussiegroepen. Daarnaast is er een grote waterbeurs waarop verschillende organisaties, instellingen en bedrijven zich voorstellen en verschillende aspecten van het waterbeheer toelichten. Er is ook een grote locatie waar individuele landen hun vertegenwoordiging hebben en waterproblematiek van hun landen voorstellen. Verder hebben jongeren en vrouwen een eigen programma, vooral met de bedoeling aandacht te trekken van politici en beleidsmedewerkers in welke mate de toegang tot water hun levensomstandigheden sterk bepaalt, vooral in ontwikkelingslanden.
Voor PROTOS zijn hier aanwezig : Laurence, Johan, Tomas, Cheick (°Mali) en Stef.
Johan en Laurence begeleiden samen met Jo (Green) de 5 scholieren uit Kasterlee, Antwerpen, Poperinge, Anderlecht en Molenbeek die geselecteerd werden op het jongerenwaterforum dat plaatsvond op 13 februari in het parlement in Brussel. Naast hen zijn er nog zo'n 150 andere jongeren uit andere landen die samen een jongerenverklaring zullen formuleren rond water en sanitatie die zal voorgelegd worden aan de ministeriële conferentie die zal plaatsvinden op de slotdag – zondag 22 maart (WereldWaterDag).
Cheik, Tomas en Stef zullen de officiële sessies rond de verschillende thema's bijwonen, en daarnaast ook actief meehelpen aan de organisatie van een aantal speciale sessies die georganiseerd worden door het Internationaal Secretariaat voor Water (ISW).
Deze sessies gaan door in "The Citizen's House of Water", waar op een iets kleinere schaal een speciaal programma met presentaties en discussies doorgaat. Dit initiatief van ISW waar PROTOS actief aan deelneemt, focust zich vooral op de rol van de gewone burger en gedecentraliseerde besturen in de aanpak van de waterproblemen. Het gaat hier dus vooral over de participatieve processen die de duurzaamheid en rechtvaardigheid van het waterbeheer garanderen.
De volgende dagen zal hierover uitgebreid verslag worden uitgebracht!

Eau de Paris weer in publieke handen...

2009-03-17T09:19:00.002+01:00

Het 5e Wereld WaterForum is vandaag officieel gestart in Istanbul met een bijeenkomst van de staatshoofden. Op twee verschillende locaties verwacht men meer dan 15.000 gasten die een week lang de diverse uitdagingen van de wereldwijde waterproblematiek bespreken.
Het zijn niet alleen de officiële sessies die op een dergelijk forum de meest interessante informatie opleveren, maar veelal ook de losse gesprekken die je hier en daar kan aanknopen.
Zo had ik vandaag een interessante babbel met de directrice en communicatieverantwoordelijke van Eau De Paris – het gemengde bedrijf dat de stad Parijs van drinkwater voorziet, en dit in samenwerking met de stad en de twee grote Franse private bedrijven Véolia en Suez.
Voor Eau De Paris staan er grote veranderingen op de agenda. Vanaf 2010 komt het volledige bedrijf weer in publieke handen. De contracten met de private bedrijven lopen eind 2009 af, en de stad heeft beslist om die niet te verlengen. Drie belangrijke redenen worden daarbij naar voor geschoven: het gebrek aan transparantie bij de private bedrijven; de zorg om de waterprijs laag te houden, terwijl men het gevoel heeft dat de private bedrijven heel wat kosten meebrengen die niet echt nodig zijn; en, ten slotte, het gevoel dat Véolia en Suez niet met voldoende zorg hun verplichtingen nakomen. Het water is wel altijd van goede kwaliteit en de dienstverlening correct, maar af en toe merkt men dat de bedrijven hun profijt halen uit niet geoorloofde praktijken. Zo werden er recentelijk minderwaardige materialen gebruikt bij reparaties – dit heeft geen direct gevolg op de waterkwaliteit, maar nu al weet men dat die stukken binnen enkele jaren weer aan vervanging toe zijn.
Alles weer in publieke handen krijgen is natuurlijk een bijzondere uitdaging als men weet dat heel veel kennis ondertussen "geprivatiseerd" is en dreigt te vertrekken op het einde van de samenwerking. Véolia en Suez blijken daarbij niet erg happig om alles zomaar over te dragen. Voor die twee bedrijven is het natuurlijk een bijzonder kwalijke evolutie als ze ook op hun belangrijkste thuismarkt zo onder vuur komen te liggen.
Er zal dus nog wel wat water door de Seine stromen alvorens deze veranderingen zijn verteerd.

Stef Lambrecht

Jongerenprogramma Wereld Water Forum Istanbul

2009-03-16T11:52:00.007+01:00

"Van België naar Turkije, via Benin, Canada, Frankrijk, Moldavië en El Salvador, … jongeren zetten zich in voor 'water'"
Wereld Water Forum Istanbul 2009 – Jongerenprogramma

Ter gelegenheid van het 5e Wereld Water Forum in Istanbul, organiseerde het SIE (Secrétariat International de l'Eau) in samenwerking met Solidarité Eau Europe (SEE), een internationale jongerenontmoeting met als thema : van lokaal naar internationaal, water, bron van solidariteit tussen burgers. Dit jongerenprogramma genoot de steun van enkele Turkse organisaties zoals Turçek, Habitat (Agenda 21) en het lyceum Galatasarayt.
Een 30-tal jongeren kwamen samen van 13 tot 15 maart in Kylios (Turkije). Daar namen ze deel aan een sessie die intensief reflecteerde over de bijdrage van jongeren aan de verbeterde toegang tot water en sanitatie voor iedereen. Onder de deelnemers bevonden zich jongeren uit België, Benin, Canada, Frankrijk, Moldavië, El Salvador en Turkije. Ze getuigden allemaal van een ongelooflijke bereidheid om zich in te zetten en hun ervaringen in verband met de waterproblematiek te delen.
Zo konden de jongeren kennismaken met het gebruik van latrines in Moldavië, als oplossing voor het gebrek aan sanitaire voorzieningen of met het engagement rond water van de Scouts en Gidsen in El Salvador. Ook leerden ze iets over het probleem van het beheer van grensoverschrijdende watervoorraden, gelinkt aan de constructie van grote waterbouwkundige projecten (zoals het GAP – Anatolia Project in Turkije).
Een vertegenwoordiger van PROTOS bracht praktijkvoorbeelden en ervaringen aan van PROTOS in verband met mondiale vorming. Na de uiteenzettingen over de verschillende waterproblematieken, namen de jongeren deel aan workshops. Ze behandelden 3 thema's : het beheer van grensoverschrijdende wateren, watervervuiling en toegang tot water in Turkije. Het was de bedoeling een concreet antwoord aan te brengen voor de Turkse situatie, door de uitwisseling van ervaringen van elkeen. De resultaten van deze reflectie zijn vastgelegd in een « verklaring » die op 18 maart in het Maison des Citoyens in Istanbul zal voorgesteld worden.
Er is ook besloten om een werkgroep op te richten die zich zal buigen over de kwaliteit van de watervoorraden of om hydrografische kaarten op te stellen. Een ander voorstel is om een dialoog op gang te trekken tussen Syrië, Irak en Turkije over het beheer van de watervoorraden van de Tigris en de Eufraat, via een « cultureel waterfestival », waarvan verschillende edities zouden plaatsvinden in de drie landen. Naast dit jongerenprogramma georganiseerd door het SIE, zullen de jongeren ook deelnemen aan het Jongeren Wereld Water Forum van 16 tot 20 maart, om hun bijdrage nog uit te diepen; dit Jongerenforum loopt parallel met het 5e Wereld Water Forum. Aan dit Forum nemen ook Evi, Bart, Ikram et Michaël deel, 4 Belgische jongeren die door PROTOS en GREEN werden geselecteerd om België te vertegenwoordigen.
>
Laurence Lefever, educatief medewerker PROTOS.
Zie ook: http://istanbulproj2009.wordpress.com/4-jongeren-naar-istanbul/

Bridging Divides for Water

2009-03-05T12:29:00.008+01:00

Bruggen slaan voor water - "Barrières overwinnen. Bridging Divides for Water" werd als overkoepelend thema voor het 5e Wereld Water Forum in Istanbul gekozen.
Het thema verwijst niet alleen naar de geografische kruispunten tussen Europa en Azië, het Midden-Oosten en Afrika, Noord en Zuid, gesymboliseerd door Istanbul, maar ook naar de barrières tussen de moderne en traditionele watercultuur en watergebruik, tussen arm en rijk, en tussen ontwikkelde en zich ontwikkelende regio's in de wereld.
Het thema beklemtoont de noodzaak tot meer interactie, communicatie en functionele harmonisatie van de verschillende entiteiten die betrokken zijn bij of beïnvloed door waterbeheer. Het betekent ook een boodschap aan de watergemeenschap dat water geen doel op zich is, maar veeleer een middel tot ontwikkeling en welzijn. Interactie met andere sectoren is dus nodig om te begrijpen hoe water kan bijdragen tot de oplossing van gemeenschappelijke problemen.

Een andere benadering …
De organisatoren van het 5e Wereld Water Forum zullen voortbouwen op veel van de verwezenlijkingen en elementen van de vorige fora, maar zullen ook een frisse, vernieuwende aanpak hanteren. Dit Forum zal focussen op de prioritaire thema's die de nadruk leggen op multi-stakeholder-interactie.
Via het voorbereidingsproces trachtte de organisatie de deelnames te kanaliseren naar de 100 meest urgente watergerelateerde vraagstukken van onze tijd. Zij zullen de basis vormen van de sessies op het Forum.

… die moet leiden tot echte politieke impact."

PROTOS staat over het algemeen open voor multi-stakeholder-initiatieven, omdat je meer kan bereiken als alle betrokkenen inspraak krijgen. Toch vinden wij het één van onze taken erover te waken dat de ideeën en acties die ontspruiten uit het 5e WereldWaterForum water niet uitsluitend tot "koopwaar" gaan hervormen met vooral winstbejag als hoofddoel. De water-armen in landen van ontwikkeling mogen niet nog meer het slachtoffer worden van niet-duurzame toepassingen van water, niet-duurzaam beheer van water en van het louter liberaal marktdenken.

Water is een publiek goed dat het best publiek beheerd wordt. En toegang tot drinkwater zou een mensenrecht moeten zijn!
Zie: http://www.worldwaterforum5.org/

Wereldwaterdag 2009: Shared Water – Shared Opportunities

2009-02-11T13:10:00.007+01:00

5de Wereldwaterforum Istanbul 12-22 maart 09 - inleiding

De ngo PROTOS stuurt 4 mensen naar het 5de Wereldwaterforum in Istanbul van 16 tot 22 maart 2009. Zij brengen geregeld verslag uit op deze blog.

Op 22 maart is het Wereldwaterdag. In 1993 hebben de Verenigde Naties hebben 22 maart uitgeroepen tot Werelwaterdag om de aandacht te vestigen op het belang van water en om te ijveren voor het duurzaam beheer van de zoetwatervoorraden. Ieder jaar staat een ander aspect van de waterproblematiek in de schijnwerpers.

In 2009 is het thema van wereldwaterdag "Shared Water – Shared Opportunities". Er zal speciale aandacht gaan naar de grensoverschrijdende watervoorraden die ons met mekaar verbinden. Het stimuleren van samenwerkingskansen op het vlak van beheer van grensoverschrijdende watervoorraden kan bijdragen tot wederzijds respect, begrip en vertrouwen tussen landen, en kan vrede, veiligheid en duurzame economische groei bevorderen.

Er zijn wereldwijd 263 grensoverschrijdende meren en rivieren. Ze zijn gelegen op het grondgebied van 145 landen en ze beslaan bijna de helft van het aardoppervlak. Daarnaast bewegen zich ook grote zoetwatervoorraden in ondergrondse waterlagen onzichtbaar onder onze grenzen door. Op dit moment zijn er 274 van deze waterlagen bekend.

De meeste grensoverschrijdende riviersystemen of stroomgebieden worden gedeeld door twee landen, maar er zijn veel stroomgebieden waar dit aantal veel hoger ligt. Er zijn 13 stroomgebieden die gedeeld worden door 5 tot 8 landen. Vijf stroomgebieden – de Nijl, de Congostroom, de Niger, de Rijn en de Zambezi – worden gedeeld door 9 tot 11 landen. De rivier die doorheen het hoogste aantal landen stroomt is de Donau, zij doet 18 landen aan. Meer dan 40% van de wereldbevolking leeft in internationale stroomgebieden.

Omdat elk land zijn waterbehoeften wil bevredigen en er maar beperkte voorraden aanwezig zijn, voorspellen sommigen een toekomst vol wrijvingen en conflicten. Maar doorheen de geschiedenis blijkt dat samenwerking – en niet conflict – in de meeste gevallen het antwoord biedt bij het beheer van grensoverschrijdende watervoorraden. In de voorbije 60 jaar zijn er meer dan 300 internationale waterakkoorden gesloten en was er slechts 37 keer sprake van ‘geweld’ tussen staten over water. Toch moeten we samenwerking blijven stimuleren. We delen immers de verantwoordelijkheid om de grensoverschrijdende watervoorraden te beheren voor de huidige en de toekomstige generaties.

Zo zou het alvast helpen als de ‘UN Convention on the Law of the Non-navigational Uses of International Watercourses’ in werking zou treden. De tekst, die de basisrechten en –plichten tussen staten met betrekking tot het beheer van internationale stroomgebieden vastlegt, was al klaar in 1997, maar hij is nog altijd niet door het vereiste aantal landen (35) geratificeerd en is bijgevolg nog niet van kracht.

“Whether we live upstream or downstream, we are all in the same boat.”

Voor meer informatie over WereldWaterdag 2009:

http://www.worldwaterday.org/
http://www.unwater.org/worldwaterday/flashindex.html

Poznan: nog minder dan verwacht?

2008-12-12T17:05:00.004+01:00

De laatste dag van de onderhandelingen start met nogal wat punten van niet overeenstemming waar de aanwezige ministers knopen zullen moet doorhakken, wil men vermijden dat Poznan de top van de werkagenda's wordt, terwijl de wereld vergaat.

Er is geen akkoord in verband met het in werking stellen van het voor ontwikkelingslanden levensnoodzakelijke adaptatiefonds, geen akkoord over het spijzen van dit fonds met meer dan de reeds bestaande 2% heffingen op de CDM-emisiehandelskredieten, geen afspraak over het al dan niet opnemen van koolstofopslag in de CDM en gisteren was al duidelijk dat REDD (de boscompensties) geen akkoord zou opleveren.

Met die wetenschap in het achterhoofd had de Belgische ngo-delegatie een ontmoeting met Minister Magnette die België op deze top vertegenwoordigt.
Hij gaf ons de zekerheid dat hij alles wil doen om het Adaptatiefonds begin 2009 operationeel te maken en dat hij zou pleiten voor het redden van REDD.
Hij is geen voorstander van opname van de koolstofopslag en kernenergie in het CDM.
Anderzijds verdedigde hij het wellicht vandaag te beslissen Europees akkoord, ook al brachten wij aan dat er te weinig interne uitstootreductie aan vast aanhangt en dat de doelstellingen voor een steeds groter deel worden gerealiseerd met CDM-kredieten.

Het pleidooi voor het Adaptatiefonds en de boscompensaties was uitdrukkelijk aanwezig in zijn toespraak net voor de middag in de rij van meer dan 200 speeches.

Bij het doorsturen van dit bericht is er wellicht een akkoord rond het in werking stellen van het Adaptatiefonds en wordt een forcing gevoerd op initiatief van Groot-Brittanië rond REDD. Meer nieuws vannacht of morgen..
Wij hopen uit de grond van ons hart dat Poznan meer is dan de top van de werkagenda's voor 2009, terwijl we beseffen dat het nu al 5 na twaalf is voor de slachtoffers van de klimaatverandering.

Ander nieuws op weg naar Kopenhagen:een 30-tal organisaties van de civlele maatschappij uit Afrika hebben zich in een netwerk gegroepeerd om de komende klimaatconferenties op te volgen.
Ook had ik vandaag een uitgebreid contact met de vertegenwoordiger van IESR, partner van 11.11.11 in Indonesië,
die samen met ons voorstander zijn om de ontwikkelingsorganisaties in Kopenhagen op de kaart te zetten

Jean-Pierre De Leener

Poznan: EU stelt teleur

2008-12-12T15:37:00.004+01:00

Ook de boscompesatieregeling (REDD) en adaptatiefonds niet rond in Poznan

Vandaag 11 december start het ministeriële gedeelte met de openingstoespraak van de secretaris-generaal van de VN Bang Ki-Moon. Op deze zelfde dag spreekt de Europese Top zich uit over welke richting de EU zal aannemen in het klimaatdossier.
We haddden geen overdreven verwachtingen van de top in Poznan, maar wat we tot op heden hebben gezien is op zijn minst teleurstellend te noemen om niet te zeggen onverantwoord. Dat we geen verregaande toezeggingen gingen krijgen op het vlak van inspanningen in verband met eigen interne maatregelen in de Noordelijke landen was te verwachten ,gezien het feit dat de VS niet echt aanwezig is in het debat. Dat in de huidige onderhandelingsteksten ook nog de tijdspanne verlegt waarbinnen de inspanningen zouden moeten geleverd worden is toch wel ongelooflijk.
Het Ippc-panel (de wetenschappers binnen de Unfccc) zeggen dat in 2015 de knik moet gemaakt worden op de grafiek van stijgende emissies, aldus prof Jean-Pascal Van Ypersele .De tekst van vandaag vermeldt dat de knik pas binnen 10 à 15 jaar moet gemaakt worden.

En in de praktijk zal dit wellicht nog veel later gebeuren als gevolgd wordt wat nu door het Franse voorzitterschap van de EU op de top zal worden voorgesteld.
In verband met de emissiebeperking gaat het voorstel van het realiseren ervan gepaard met tot 60% via flexibele mechanismeno al minder
In verband met de veiling van emissierechten verlagen in alle sectoren de percentages die zullen geveild worden en tegelijk worden ook de jaren waarin deze percentages moeten bereikt worden vooruitgeschoven.
In het kader van de verantwoordelijkheden die de Noordelijke landen en dus ook de EU hebben inzake de financiering van adaptatie en technologietransfer voor een low-carbon economie in het Zuiden, is er ook geen goed nieuws. De nieuwe tekst voor de Europese top
zegt dat de opbrengst van de emissierechtenverkoop -die sowieso al minder zal opbrengen omdat er minder zal geveild worden – naast vooral de eigen interne maatregelen voor emissiebeperking ook wel deels kan gebruikt worden voor programma’s in ontwikkelende landen. Als bovendien een gegronde vrees aanwezig is dat in de low carbon maatregelen ook
kernenergie en de koolstofopslag van steenkoolcentrales kan opgenomen worden en misschien zelfs ook in de komende CDM-herziening, dan is er weinig positiefs te vertellen over de recente EU-positie.

De verwachting dat de discussie rond de boscompensaties (REDD) een positieve noot ging kunnen brengen in de onderhandelingen werd de grond ingeboord. Er is weliswaar een werkagenda voor 2009. Maar in de huidige onderhandelingstekst verdwenen de rechten van de inheemse volkeren door toedoen van Nieuw-Zeeland,de VS, Canada en Australië. Evenmin werd vooruitgang geboekt in de wijze waarop de financiering moet of kan geregeld worden.We verwachten niet dat de Ministers hier de knoop zullen moeten doorhakken.

Wat het adaptatiefonds betreft evenmin positieve signalen. De ontwikkelingslanden willen zekerheid dat ze op het fonds beroep kunnen doen , dat ze dit snel kunnen doen en zonder dat ze een hoge cofinciering moeten voorzien.
Als vandaag hier geen doorbraak komt, moeten de Ministers klaarheid brengen, zoniet zal de Poznan-top in het geheugen gegrifd worden als zijnde een tussenstop, maar een grote onverantwoorde omweg naar Kopenhagen.

Met deze boodschap heeft een Belgische NGO-delegatie bestaande uit Bram Claeys (BBL),Nick Meynen (VODO),Jan Vandeputte (Greenpeace, België),Brigitte Gloire (Oxfamsol),vertegenwoordigers van de Belgische Jeugdraad en Jean-Pierre De Leener(11.11.11) een ontmoeting gehad met minister Huyttebroeck (ECOLO-Leefmilieu Brussels Gewest), die vandaag ons land vertegenwoordigt in een informele meeting ter gelegenheid van deze COP 14.

Morgenvroeg volgt een ontmoeting met Minister voor klimaat en energie Magnette(PS)

Niettegenstaande het aartsmoeilijk is om de interntionale politiek te bewegen tot verantwoordelijk gedrag zijn er ook zeer positieve geluiden te melden vanuit de civiele maatschappij.
De machtige Amerikaanse staalvakbond riep gisteren de VS-regering om te streven naar een echt klimaatakkoord. De milieubeweging is in alle fora begaan met het lot van de gewone mens in de ontwikkelende landen en ik denk dat de ijsbeer als beeld voor wat fout loopt door de klimaatsverandering plaats ruimt voor de mens .Of zoals Oxfam International het gisteren verwoordde : “Nietsdoen in het klimaatdossier is een aanslag op de mensenrechten.”

Jean-Pierre De Leener

Poznan: Ideeën voor andere CDM’s en boscompensatie

2008-12-10T09:44:00.008+01:00

Mijn 2e dag in Poznan begint met een stralende zon die voorbode zou kunnen zijn van een begin van akkoord in de tweede onderhandelingsweek. Vorige week ging alles traag maar zeker vooruit. Nu blijkt alles vast te zitten. Ons vermoeden dat Poznan eerder mager zal uitvallen wordt bevestigd.

De VS onderhandelt met de oude Bush–administratie. Japan deelt mee dat ze pas eind maart 2009 hun doelstellingen in verband met mitigatie willen duidelijk maken . De G77 is anderzijds een heterogene groep waarin zowel China en Brazilië zitten als de meeste ontwikkelingslanden. Het is duidelijk dat van China en Brazilië andere dingen zullen worden gevraagd dan van de minst ontwikkelende landen.
De weg naar Kopenhagen zal in 2009 moeten geplaveid worden...

Van een aantal Amerikaanse congresleden en senatoren kregen we te horen dat wanneer Obama in de steigers klimt ook verschillende nieuwe mensen binnen de administratie moeten worden benoemd, dat nieuwe wetgeving binnen de VS ivm de klimaatsverandering wellicht pas na Kopenhagen kan worden verwacht omwille van de bestaande procedures, maar dat de Democraten in elk geval zullen meewerken aan een klimaatakkoord in Kopenhagen en klaar zullen staan om het daar bereikte akkoord om te zetten in wetgeving.

China gaf op een door haar georganiseerd seminarie aan dat ze zich zelf als groeiend industrieland beperkingen heeft opgelegd in het kader van emissies, maar dat gezien zij in de uitstoot per hoofd bij de 3 ton CO2 per inwoner zit nooit dezelfde inspanningen kan en wil doen als bijv. de VS met 20 ton en de EU met 13 ton. Als de internationale gemeenschap wil dat China verder gaat, moeten zij voorzien in technologietransfer en de nodige centen hiervoor.

Japan verdedigt het idee van sectorgebonden klimaatakkoorden. Dit betekent dat er per sector (vb:de elektriciteitssector, de staalindustrie, de cementindustrie,de alumimiumbedrijven,...) een akkoord wordt gesloten waarbij voor elk land de best beschikbare techniek wordt afgesproken en de daarbij horende doelstellingen voor emissiereductie.
Een idee dat volgens ons kan zorgen voor het vermijden van delocalisatie van bedrijven naar landen waar bijv. minder of geen emissiebeperkingen gelden. Binnen deze sectorakkoorden zou de financiële ruimte moeten ontstaan waar binnen ook de technologietransfer kan geregeld worden.
Hier zou ook kunnen gedacht worden aan sector-CDM’s in de plaats van de huidige projectgebonden CDM’s van vandaag die slechts zeer beperkt bijdragen aan emissiebeperking en al helemaal niet bijdragen aan ontwikkeling in de landen waar ze opgezet zijn.
Samen met programmatorische CDM’s , gebaseerd op nationale of regionale plannen om de bevolking in arme landen te voorzien van elektriciteit door kleine productie-eenheden gebaseerd op hernieuwbare energie, zouden zij ter vervanging kunne komen van de huidige CDM’s.

Met de focus op de discussie rond REDD (het programma rond bosbehoud en compensaties hiervoor) hadden we in de namiddag vooral contacten met vertegenwoordigers van de inheemse volkeren uit Kameroen en Congo, waarbij in de groep van deze laatsten ook partners van 11.11.11 te vinden waren. Naar aanleiding van de discussie hierover stellen zij in een gezamenlijke verklaring, die dateert van eind november 2008 en getekend werd in Kinshasa, dat de bos-en compensatiediscussie niet boven de hoofden van de 1,2 miljard mensen mag gebeuren die van en in het bos leven. Met de huidige definitie van de VN is dit niet gegarandeerd.
De Ecuadoriaanse minister voor Leefmilieu stelde haar “Socio Bosque”- project voor. Individuele boseigenaars of lokale gemeenschappen kunnen op vrijwillige basis met de regering een contract sluiten voor 20 jaar. In dit contract gaan zij akkoord om gedurende die tijdspanne het bos te bewaren. In ruil hiervoor krijgen zij een jaarlijks bedrag van 30 dollar per ha gedurende deze 20 jaar. Lokale gemeenschappen gebruiken dit geld voor investering in gemeenschappelijke sociale voorzieningen. Voorrang gaat naar de armste bevolkingsgroepen. Financiering gebeurt uit een fonds dat gespijsd wordt door diverse donoren. De kans dat dergelijk initiatief kan overgenomen worden door bijv. REDD is wellicht onbestaande.
Zoals de vertegenwoordigster van het Ecuadoriaanse Accion Ecologica, partner van 11.11.11 en bekend van de Yasuni-campagne, aanbracht: “Het is een goed project in het kader van armoedebestrijding maar helemaal geen garantie dat elders in Ecuador geen bossen worden gekapt voor ontginning. De kans dat ze in aanmerking komen voor internationale boscompensatiegelden is bijna onbestaande. Het is dan ook niet ondenkbaar dat als de financiering niet gegarandeerd is de overheid haar 20-jarige engagementen niet zal kunnen waarmaken.”

Waar hier op de conferentie vanuit de NGO-wereld wel eensgezindheid groeit is dat de boscompensaties best wegblijven uit de emissiehandel en eerder terecht moeten komen in een fonds, dat compensatie toebedeeld op basis van criteria die rekening houden met de inheemse volkeren.

Jean-Pierre De Leener

VN-onderhandelingen in Poznan: de weg naar Kopenhagen

2008-12-09T10:21:00.020+01:00

Tussen 1 en 12 december zitten in Poznan (Polen) delegaties van bijna 200 landen samen op de internationale klimaatconferentie om uit te werken wat in december van vorig jaar op de conferentie van Bali (COP 13, COP=Conferences of the Parties) werd beslist. Een tussenstop in de weg naar Kopenhagen waar in december 2009 de definitieve akkoorden moeten worden beslecht voor de post-Kyoto periode of eenvoudiger gezegd de periode na 2012.

Een belangrijke tussenstop omdat de onderhandelingen gaan over financiering van de adaptatie, opname van de bossen en compensaties voor het behoud ervan, technologietransfer naar de ontwikkelingslanden...
Allemaal dingen die enorm belangrijk zijn voor ontwikkelende landen, maar tegelijk ook steeds meer geld vergen...

Het klimaatpanel van de Verenigde Naties publiceerde in november 2008 een nieuw verslag over de noodzakelijke financiering met berekening van wat nodig was voor aanpassing aan de bestaande stijging van de temperatuur en wat bijkomend nodig is om de opwarming tegen te gaan.
Voor adaptatie in ontwikkelingslanden berekende UNDP dat het hier gaat om 86 miljard US$ per jaar. Het adaptatiefonds dat sedert 2001 in de steigers staat en gevoed moet worden door een heffing op de CDM-rechten (=CO2-emissierechten) moet in Poznan zijn beslag krijgen, wil men een beetje geloofwaardig overkomen.
De bijkomende middelen die nodig zijn voor de strijd tegen de opwarming worden berekend op 200 miljard US$ per jaar waarvan 64 te besteden in ontwikkelende landen.
Mooie berekeningen , noodzakelijke berekeningen ook, maar berekeningen die nutteloos zullen blijken als de rijke noordelijke landen geen grotere inspanningen zullen doen dan vandaag om hun uitstoot te beperken.
De grootste solidariteit van Noord met Zuid is immers de beperking van eigen emissies, die vooral afkomstig zijn verbranding van fossiele energie in de productie van elektriciteit,de industrie, het transport over de weg,zee en lucht, voor verwarming...

Wanneer ik halfweg de conferentie toekom in het grijze druilerige Poznan, is men aan een rustdag toe ter gelegenheid van het islamtische offerfeest. Er zijn geen officiële vergaderingen maar wel een massa side-events .

De eerste persconferentie drukt on met de neus op de feiten. Het is er één van het Internationaal Energie Agentschap dat erop wijst dat de CO2 uitstoot tussen 1990 en 2006 gestegen is met 33% en dat als we gewoon voortdoen zoals vandaag deze nog eens zal stijgen met 45% tegen 2030 met als gevolg een stijging van 6°C en alle dramatische gevolgen vandien.
Zij pleiten voor een onmiddellijke koerswijziging richting beperking van het verbruik, omschakeling naar hernieuwbare energie maar ook richting kernenergie en opslag van de CO2-uitstoot van het groeiende aantal steenkoolcentrales over heel de wereld.
Een belangrijke boodschap met van onze kant volgende bedenking.Je kan toch onmogelijk de risico’s van kernenergie, die we zelf niet willen, gaan exporteren naar ontwikkelingslanden.
De opslag van CO2 afkomstig van steeds meer steenkoolcentrales blijft omstreden en is nog in onderzoeksfase. Daar kan je toch geen regelgeving op bouwen.
Maar dit betekent dat om hetzelfde te bereiken zonder kernenergie en koolstofopslag, je nog verder moet gaan in de vermindering van het fossiele energieverbruik.

De volgende persconferentie (elk halfuur kan je er hier wel één volgen) is er één van CAN (Climate Action Network) die milieuverenigingen groepeert samen met Greenpeace,WWF en Oxfam International. Hun boodschap luidt als volgt:
"De ontwikkelingslanden zijn boos maar vooral teleurgesteld over de eerste week onderhandelingen.Terwijl China, Mexico en Zuid-Afrika bereid zijn om interne maatregelen te nemen om de opwarming tegen te gaan blijven de noordelijke landen , die hun uitstoot zouden moeten verminderen met 25 à 40%, vasthouden aan biobrandstoffen en handel in emissierechten om hun verplichtingen te voldoen. Europa beperkt zich wellicht tot -20 % met heel veel CDM-rechten, aldus CAN. Bovendien blijft het adaptatiefonds een lege doos. Een doos die zou kunnen gevuld worden met de veiling van gratis toegewezen emissierechten, zoals het Europees Parlement schoorvoetend aanbracht."

Van Italië en Polen was het al duidelijk dat ze op de rem gingen staan. Nu ook Duitsland, om haar auto-industrie een plezier te doen, op de rem gaat staan, zal Europa (we kijken uit naar de Europese top eind deze week) spijtig genoeg opteren voor de minste inspanning.
CAN riep dan ook prompt op tot een betoging in Warschau, waar Angela Merkel een ontmoeting heeft met haar Poolse collega, om druk op de ketel te zetten en te houden.

Ik heb de indruk dat men –om de discussie over de vermindering van de eigen uitstoot niet te moeten voeren- vanuit het Noorden wil inzetten op het in werking stellen van het adaptatiefonds, het behoud van bossen (REDD-programma) en een werkagenda voor 2009 met conclusie in Kopenhagen. Obama komt immers maar in de presidentstoel op 20 januari 2009. Er wordt heel wat van verwacht, maar tot zolang wil de EU en zeker Japan zich niet te ver wagen.

Jean-Pierre De Leener

Links:

Ngo's verwachten oplossingen voor klimaatcrisis in Poznan
United Nations Framework Convention on Climate Change - officiële site van de VN
De internationale klimaatconferentie op Wikipedia

FFD Doha, een warboel en dan... Pats! Toch een akkoord

2008-12-01T22:29:00.005+01:00

Maandagavond 1 december

Er is een akkoord bereikt in Doha. De wegen van de VN zijn (af en toe een beetje) ondoorgrondelijk. Ook het diplomatencircuit kan blijkbaar niet leven zonder een portie drama.

Toen we om 8 uur maandagochtend in het conferentiecentrum aankwamen liepen daar nog wat diplomaten rond na een lange nacht onderhandelen. Moe maar tevreden zo leek het. De lange lijst knelpunten was in de late uren grotendeels weggepalaverd. In de nieuwe tekst bleef nog betwisting rond de rol van de VN in de discussie rond de financiële crisis, en over de procedure en structuur van de opvolging van de conferentie (een eventuele nieuwe opvolgingsconferentie in 2013 inbegrepen). Die punten werden rechtstreeks doorgeschoven naar het ‘politiek niveau’, een ministervergadering die om drie uur in de namiddag zou plaatsvinden.

Al bij al leek een zachte landing nabij.

Toen liep het nog even heel erg mis. De nieuwe tekst kwam blijkbaar van de facilitatoren voor de conferentie (de Egyptische en de Noorse ambassadeur) en niet van de voorzitter van de Algemene Vergadering. Die laatste was daar niet mee gediend, en liet de tekst terug intrekken (er stonden ook wel nieuwe dingen in, en de paragrafen waren allemaal van nummer veranderd). De boodschapper van de voorzitter van de Algemene Vergadering hield op de vergadering van drie uur de ministers nodeloos aan de praat, zonder in te gaan op de inhoud van de tekst. Daarna verdween hij naar een afspraak met de emir van Qatar. Dat was dan weer helemaal niet naar de zin van de ministers en van de meeste (vooral westerse) delegaties. In de vergadering zaten enkele goede bekenden: Louis Michel (eurocommissaris ontwikkelingssamenwerking), Koenders (Nederlands minister van ontwikkelingssamenwerking), en Zuid-Afrikaans minister Trevor Manuel. Tot laat in de namiddag was de chaos zowat compleet. De Europese delegaties waren ineens erg pessimistisch over de uitkomst.. Ze vreesden dat de voorzitter van de Algemene Vergadering, de Nicaraguaan D’escoto, zou aansturen op een stemming over een voor de VS onaanvaardbare tekst. Het was stilaan ook niet meer heel duidelijk wie welke problemen had met welke tekst.

D’escoto was kop van jut. De man ligt duidelijk niet goed bij de VS en vice versa. Ook de Europeanen dragen hem niet op handen. Zo hebben ze liever geen grote VN initiatieven meer onder zijn voorzitterschap, en dat duurt nog tot in september. Aan de andere kant heeft de Groep van 77 liever dat de VN belangrijke dingen op gang trekt of afhandelt voor het voorzitterschap van de G77 overgaat naar Soedan, een land dat binnen de eigen groep niet bepaald geliefd is. Ik wil maar zeggen, het is ingewikkeld ...

Om 18:30 uur begon men dan, een beetje met de dood in het hart, aan een nieuwe vergadering op ministerniveau. Twee uur later waren de hindernissen van de baan, en was de Doha conferentie gered. Of toch zo goed als...
Het blijft een beetje zoals de laatste rit in de ronde van Frankrijk . In 99% van de gevallen verandert er niets meer aan het eindresultaat, maar de bloemen worden pas aan de eindstreep uitgedeeld. Volgens insiders mogen we hier in Doha een kaarsje branden voor Koenders en Trevor Manuel die op cruciale momenten de zaak wisten te deblokkeren.

Wat moeten we denken van het bereikte akkoord?
Dat is een goede en niet zo makkelijk te beantwoorden vraag. De tekst is zeker niet sterk. Het is een verwaterde versie van het eerste voorstel dat in juli 2008 werd voorgelegd. Zelfs vergeleken met het Europese standpunt dat op 11 november werd vrijgegeven is dit geen vooruitgang. Belastingparadijzen komen niet aan bod, de band met het werk rond de klimaatverandering is maar losjes. Alle formuleringen die suggereerden dat er een grondige hervorming van het gangbare beleid nodig was werden weggezuiverd. Kritiek op of de vraag naar structuren werd consequent omgezet in een vraag naar andere ‘processen’. Een buitenstaander merkt het nauwelijks, maar in dit kader zijn dat grote sprongen.

Ook vanuit onze eigen 11.11.11-onderwerpen blijven we grotendeels op onze honger zitten. Het officiële document spreekt wel over innoverende financiering maar helemaal niet over de tobintax. Een echte kritiek op het falende beleid van de heersende instellingen zal je niet in het document vinden. En belangrijke beslissingen over de opvolging van de conferentie worden blijkbaar verschoven naar de 'post-Bush periode'.

Als je wat door de slappe formuleringen heen kan kijken zijn er ook pluspunten. Volgens de experts hier komt het thema gender vrij goed aan bod. In het hoofdstuk over belastingen zit toch een vraag naar versterking van het VN Tax Comitee. Het is een heel zwakke vraag, maar alleen al de vermelding van het Tax Comitee is ook volgens de mensen van het Tax Justice Network eigenlijk al een kleine overwinning. Er komt wel geen VN-top over de nieuwe financiële architectuur, maar de VN mag wel een ‘conferentie op het hoogste niveau bijeenroepen over de economische en financiële crisis, en de impact daarvan op ontwikkelingslanden’. Dat betekent dat de VN toch een stuk(je) mandaat krijgt om op hoog niveau rond de financiële crisis te werken. En zo zijn er nog wel lichtpuntjes.

Een gedetailleerde beoordeling maak ik één van de volgende dagen, als de rook wat van het slagveld is weggetrokken, en we de winst-en verliespunten wat nauwkeuriger kunnen afwegen.

Maar heel ruw samengevat zou ik zeggen: een verwaterde tekst. Doorsnee VN-spul met behoud van het Monterrey kader, enkele nieuwe thema’s en enkele positieve punten. Gemengde gevoelens dus.
Een ding is wel zeker, dit pakket weegt niet op tegen de problemen en uitdagingen die zich nu en in de komende jaren aandienen. Daarvoor zal men (en het wordt hoog tijd om daar eens goed over na te denken) uit een ander vaatje moeten tappen.

En... als ik overmorgen een een flinke pint Belgisch bier door mijn keelgat giet , zal ik er stiekem toch wel van genieten dat de Belgische overheid zich officieel en in het publiek gunstig heeft uitgelaten over innoverende financiering en daarbij de belasting op munttransacties heeft vermeld. Het is een primeur.

Rudy De Meyer

"Waarde commissie, waarde voorzitter..." - NGO's schrijven een brief'

2008-11-30T22:22:00.004+01:00

Heel wat NGO's en sociale organisaties lopen hier al een week heel bedrijvig rond. Informatievergaderingen, strategisch overleg, persberichten, deelname aan ronde tafels, gesprekken met officiële delegaties van de verschillende kampen. Sommige mensen beginnen er ook wat afgepeigerd uit te zien.

Toch werd vandaag nog snel en alert gereageerd op kwalijke ontwikkelingen in de onderhandelingsgroep.

Er werd in de pershal actie gevoerd met een stembus. Men liet de 192 leden van de VN, de ‘G192’, de keuze tussen het accepteren van het veto van de Bush-administratie en een stem voor ‘people centered development’.

Het was ook tijd om de EU rechtstreeks aan te porren. Een NGO-brief aan de Europese ministers (live overhandigd aan de vertegenwoordigers van de commissie en het Frans voorzitterschap) vroeg de EU om echt op te komen voor de eindtekst en niet toe te geven aan de druk van de Verenigde Staten

We vroegen de EU ook om zelf een verklaring op te stellen waarin belangrijke punten die uit de eindtekst zijn gevallen opnieuw worden opgepikt. Zoals het belang van de strijd tegen belastingparadijzen bijvoorbeeld.

Doha is meteen een beetje minder saai.

Rudy De Meyer

FFD Doha: een schijnhuwelijk tussen de EU en de derde wereldgroep?

2008-11-30T21:58:00.003+01:00

Zondagavond 30 november

Midden in dit soort VN- conferenties valt er altijd wel een crisismoment . Het is deze keer niet anders. Het verhaal gaat als volgt:

Zaterdagavond liep het gerucht dat de EU een geste zou doen, en de hele ontwerptekst zonder verdere plastische chirurgie zou aanvaarden. Op zich een mooi gebaar. Dat de Unie zich daarmee ook strategisch leuk positioneerde was meegenomen. Er was immers veel kans dat de VS en de andere iets hardere landen zoals Japan, wél nog aan een aantal paragrafen zouden willen sleutelen. De EU kon dan rustig laten betijen, en de hardlijners de kastanjes uit het vuur laten halen.

Deze ochtend liep de zaak in het honderd. Op de vergadering van de onderhandelingsgroep legde de EU haar kaarten op tafel: Tekst zoals hij is, te nemen of te laten.

De G77 (ontwikkelingslanden) met China gingen aarzelend in op het aanbod. Het was hun woordvoerder, de ambassadeur van Antigua aan te zien dat hij zijn troepen niet moeiteloos over de streep had getrokken. Was er dan toch een snel akkoord in de maak? Zouden ook de andere spelers toehappen?

De vertegenwoordiger van Canada begon als eerste aan de poten van de stoel te zagen: zij zou zich soepel opstellen en zich beperken tot enkele kleine opmerkingen. Zwitserland, Japan en Rusland legden daar elk nog een paar lagen bovenop. En de VS maakten de zaak af met een waslijst van te herbekijken paragrafen. In hun amendementen zat erg veel buskruit: geen grondige hervorming van het handelssysteem , geen negatieve woorden over de WTO, geen grondige aanpak van het financieel systeem, geen concrete uitspraken over de klimaatverandering, geen opvolgingsconferentie, en ga zo maar door...

Wat zou de EU doen? Woedend reageren op de politiek onwil? Vasthouden aan het akkoord dat ze intussen van de G77 hadden gekregen?

De Unie haalde zonder veel tegenspartelen bakzeil. Het akkoord was van de baan, en men zou de nieuwe voorstellen ‘bestuderen’. De G77 stelde dat zij, als het moest, ook een waslijst amendementen op tafel kon leggen en vroeg een beetje vertwijfeld of het hele gedoe nu terug van voor af aan moest beginnen. Delegaties pleegden snel overleg, en drumden dan samen rond de voorzitter van de onderhandelingsgroep. Die besloot de vergadering op te schorten, met de opdracht om met minimale veranderingen aan de tekst toch een akkoord mogelijk te maken. Dat moest dan via overleg binnen en tussen de groepen.

Het streefdoel om rond zes uur 's namiddags het resultaat gezamenlijk te bekijken werd niet gehaald. En ook de om 21 uur geplande avondvergadering ging niet door.

In de coulissen kon je opvangen dat een aantal G77 landen zich door de Europese Unie belazerd voelen. De ommezwaai van de Unie van algemeen akkoord, naar ‘we zullen de nieuwe voorstellen bekijken’ kwam er wat te snel en te gemakkelijk. Iemand sprak nogal dramatisch over ‘verraad’, en zei dat dit ook wel eens gevolgen kon hebben voor de klimaatonderhandelingen die deze week in Polen plaatshebben.

Het zal wel niet zo’n vaart lopen, denk ik. Hoe diep dit allemaal gaat is moeilijk in te schatten. Is de ergernis van de G77 echt, of is men alleen maar ‘strategisch’ kwaad? De grens tussen gespeelde kwaadheid en echte ruzie is vaak flinterdun.

Morgen om 10 uur zullen we weten of de brokken zijn gelijmd.

Rudy De Meyer

België spreekt !!!

2008-11-30T18:32:00.004+01:00

Zondag 30 november

Ergens tussen 13 en 14 uur vanmiddag, als nummer 26 in de rij, gaf DGOS-directeur Peter Moors (het VN protocol kwam nog even vragen of het niet minister Michel was) de Belgische speech . Qua publiek moet je je daar niet al te veel bij voorstellen: in de grote conferentiezaal zaten vooral de Belgische delegatie, en een aantal vertegenwoordigers die nét na of nét voor België aan het woord kwamen. Dat is op zich niet zo belangrijk. De teksten van de toespraken worden ook rondgedeeld, en in het documentatiepakket van de conferentie opgenomen.

De tussenkomst van Moors zal de loop van de geschiedenis niet grondig veranderen. Met een beetje afstand bekeken en in de normale wereld is dit geen sterke tekst. Maar binnen dit VN-kader, en in vergelijking met de interventies van andere landen viel België deze keer toch niet uit de toon. Er werden op zijn minst enkele belangrijke onderwerpen aangeraakt die hier tot nu weinig aandacht hadden gekregen. Ook al zijn ze vanuit de Belgische buitenlandse politiek van de laatste jaren niet echt nieuw: nadruk op Afrika, en vooral dan nog op de armere en fragiele landen; nadruk op gender en de empowerment van vrouwen; aandacht voor andere vormen van ongelijkheid, tussen en binnen landen; een oproep voor een beter gebruik van de exploitatie van natuurlijke rijkdommen ( al lag er wat eenzijdige nadruk op efficiëntie en goed bestuur binnen de landen); een waarschuwing tegen opbouw van nieuwe schulden en een nieuw schuldenprobleem; een oproep om net als België wetgeving te voorzien om het geld van ontwikkelingssamenwerking te beschermen tegen de zogenaamde aasgierfondsen; de aanbeveling om het lokaal privé-initiatief te versterken en een goed kader te voorzien voor privé-investeringen; En laatst niet minst, een vermelding van innoverende financiering en de belasting op munttransacties.

Voor het schrijven van de tekst was duidelijk uit verschillende vaatjes getapt, met accenten uit verschillende ministeries. Sommige onderwerpen liggen de Belgische overheid momenteel goed in de mond zoals het stuk over de lokale privé-sector bijvoorbeeld, of het intussen ook al vaker gehoorde verhaal over de 0,7% in 2010. Ook de aandacht voor de natuurlijke rijkdommen ligt in lijn met initiatieven die België in de voorbije jaren heeft gesteund. Bij de waarschuwing tegen opbouw van nieuwe schulden heeft men duidelijk het Chinees geld voor DRCongo en andere Afrikaanse landen in het achterhoofd (ik vraag me wel af of de Belgische overheid zich evenveel zorgen maakt over het schulden-scheppend effect van de snelle, flexibele leningen die het IMF in de komende maanden zal uitdelen aan landen die verzuipen in de financiële crisis)
Andere punten gaan moeilijker over de tong. Het discours over de ongelijkheid binnen ontwikkelingslanden klinkt niet heel geloofwaardig. Je kan je daar nog iets bij voorstellen als het over gender gaat, of heel algemeen in het kader van de corruptie- of governance discussie. Maar verder lijkt de strijd tegen ongelijkheid me niet echt een consistent onderdeel van het Belgisch beleid.

Een moeilijke passage voor Peter Moors was ongetwijfeld de zin over de belasting op munttransacties. Ik vertaal even voor u: "De traditionele ontwikkelingssamenwerking zal toch niet volstaan om armoede uit te roeien. Daarom zijn we ook voor innovatieve manieren om ontwikkeling te financieren. In 2004 keurde het Belgisch parlement een wet goed over een Spahn tax op grensoverschrijdende munttransacties. België zal die belasting invoeren als alle landen van de eurozone gelijkaardige wetgeving hebben goedgekeurd." (einde citaat)
Peter Moors had hier duidelijk de opdracht om de belasting op munttransacties (de zogenaamde tobintax) te vermelden, maar kreeg wellicht ook op het hart gedrukt dat hij dat moest doen op een voor de regering vrijblijvende manier. Ik moet het hem meegeven dat hij de klus op een handige manier heeft geklaard. Hier had eigenlijk een stevig engagement van de regering moeten volgen om de taks ook volop binnen en buiten de EU te gaan verdedigen. Al was het maar in de leading group on innovative finance, de internationale half-officiële groep die zich met dit soort zaken bezighoudt. Maar dat is voorlopig nog een brug te ver. Bon, feit blijft dat België voor de eerste keer sinds 2004 in een officiële publieke tussenkomst de belasting op munttransacties in min of meer gunstige zin vermeldt. Dat is voor ons niet onbelangrijk, maar om nu ook te gaan juichen is de spoeling veel te dun.

Rudy De Meyer

FFD in Doha:Speeches en de eerste schermutselingen

2008-11-29T18:47:00.003+01:00

Zaterdag 29 november 19.15 uur.

We kijken al heel even terug op de eerste dag van de conferentie, al lopen de vergaderingen hier waarschijnlijk nog door tot middernacht.
Ik ben, met een NGO kaartje, dan toch binnen geraakt om naar president Sarkozy te luisteren. De man is in het echt aan de kleine kant. Ook zijn speech was niet groots. Zowat alles moet veranderen, zegt hij. we moeten weg van de speculatie, terug naar betrouwbare banken die de reële economie onderstutten. De internationale instellingen moeten grondig hervormd worden en gedemocratiseerd. De G8 kan niet zomaar blijven voort werken. Hij excuseerde zich bijna omdat de G20 geen Afrikaanse landen had uitgenodigd bij hun 'crisis-onderonsje'.
In hun perscommunique vroegen de Franse NGOs een beetje cynisch of Sarkozy zich ging ontpoppen tot een nieuwe Robin Hood. Zo ver zijn we niet, want als je de retoriek wegblaast blijft er niet veel harde materie over. Eigenlijk zegt de Franse president, en hij doet dat duidelijk ook als voorzitter van de Europese Unie, 'we moeten wel iets veranderen, maar we doen dat toch binnen de bestaande financiële instellingen, met uitbreiding naar de G20, en met een klein zeteltje voor een Afrikaanse vertegenwoordiging'. Exit Sarkozy
Na een paar sprekers heb ik de plenaire vergadering maar gelaten voor wat ze was. Je wordt er niet echt wijzer van,

Intussen hebben we met de NGO mensen de nieuwe onderhandelingstekst doorgenomen. Je wordt er niet warm of koud van. De tekst doet een loffelijke poging om de kool en de geit te sparen, maar blijft tegelijk heel ver onder de verwachtingen voor wie echt vooruit wil met financiering voor ontwikkeling.
Een voorbeeldje: 'wij vragen een opwaardering van het Tax Committee van de VN tot een intergouvernementeel orgaan'. Geen reuzenstap, maar mogelijk toch een begin van internationale coördinatie van het belastingsbeleid vanuit de Verenigde Naties. In de oude tekst stonden (naast de mogelijkheid om vermelding van het Tax Committee gewoon weg te laten) drie mogelijke formuleringen. De beste was rechttoe rechtaan, een opwaardering met voldoende financiering. In de nieuwe tekst krijgen we de volgende zin:
'In this regard, we acknowledge the need to further promote international cooperation in tax matters, and request the Economic and Social Council to examine the strengthening of institutional arrangements, including the United Nations Committee on international Cooperation in Tax Matters'. Of hoe je van een snelweg een bochtenparcours maakt.

De onderhandelingen rond de tekst zijn begonnen. Men beet meteen in de zure appel. Er kwamen eerste veto's en commentaren bij het stuk over belastingen, en bij het stuk over handel als motor voor ontwikkeling. Met een heel eind diep water tussen de standpunten. Je moet er natuurlijk wel rekening mee houden dat dit ook een beetje een schijngevecht is. De meeste onderhandelaars zitten in het permanente onderhandelingscircuit bij de VN in New York en kennen mekaar bijzonder goed. Ze kunnen elkaars limieten en breekpunten goed inschatten. Dat belet niet dat er nog heel wat bekeken en herkneed moet worden. We hopen in de komende dagen toch nog enkele van onze schaapjes op het droge te krijgen of te houden.

Het moest mij, daarnet in een gesprek met iemand van de Belgische delegatie, toch even van het hart. Dit soort onderhandelingen vervalt bijna onvermijdelijk in een diplomatiek steekspel tussen Noord en Zuid. Men vreest constant (en vaak terecht) dat een eenzijdige toezegging afgestraft en misbruikt wordt door het andere kamp. Dat levert in de huidige crisiscontext alleen maar halve oplossingen op die niet voldoen. Los van het politiek steekspel moeten de EU en de anderen dan ook eens goed nadenken over wat er echt moet gebeuren, en dat ligt duidelijk op een ander niveau.

En nu terug aan het werk...

Rudy